ازدواج اينترنتي پديده اي است که با رشد روز افزون فضاهاي ارتباطي مجازي و شبکه هاي اجتماعي
که هر روز بر وسعت و گستردگي آنها افزوده مي شود ديگر موضوعي خانوادگي و فردي محسوب نمي شود بلکه با تغيير ارزش هاو هنجارهاي ارتباط با جنس مخالف وجهه اجتماعي به خود گرفته است تا جايي که ديگر اين تنها مشاوران خانواده نيستند که درباره اين موضوع بحث مي کنند و تبعات آن را هشدار مي‌دهند بلکه حالا ديگر جامعه شناسان و آسيب شناسان اجتماعي هم وارد گود شده و از آن به عنوان معضلي اجتماعي ياد مي کنند که ناشي از عدم تطابق ويژگي هاي استفاده از فناوري به نام اينترنت و فرهنگ موجود در جامعه ايراني است. همسر گزيني اينترنتي در جامعه ايران يک پديده نوظهور تلقي مي شود و اين پديده در جوامع غربي سابقه بيشتري دارد. اينترنتي شدن روابط اجتماعي در جامعه امروز ايران به طرز ناباورانه اي بيان کننده اين واقعيت است که گپ و گفت ها و مراودات دوستانه در دنياي مجازي در حال تبديل شدن به فرهنگي پذيرفته شده است.
صرف نظر از ارزيابي مثبت يا منفي عملكرد اين سايت‌هابايد گفت اين موضوع در حال توسعه و گسترش است و نفي كردن آن هيچ دردي را درمان نمي‌كند.اين سايتها با روش‌هاي نوين تبليغاتي و با تاكيد بر ويژگي‌هاي روان‌شناختي، زيبايي‌شناختي و شناخت نيازها و تمايلات نسل جديد كه عموما نيازهاي جنسي است را درك كرده‌اند و خيل عظيمي از افراد را وارد فضاي خودشان مي‌كنند.با اين وضعيت بايد بپذيريم خواسته يا ناخواسته به عصري دو دنيايي پا نهاده‌ايم، يك دنياي معمولي و واقعي كه بخشي از آن سنت است و يك دنياي مجازي كه بستر بسياري از تعاملات و ارتباطات را تسهيل كرده است.
سايت هاي همسريابي در کشور هاي خارجي يکي از راه هاي انتخاب همسر است اما در ايران به دليل اينکه با فرهنگ ايراني-اسلامي مغايرت دارد،اغلب آشنايي هاي صورت گرفته در اين سايت ها به ازدواج ختم نمي شود.ارتباطات نادرست از طريق اينترنت و افزايش ازدواج هاي اينترنتي و طلاق ناشي از اين گونه ازدواج ها در كشور نيازمند يك درك جمعي است كه بايد مسئولان براي آن چاره انديشي كنند.اگر تصميم بر آن است که از فضاي مجازي درراستاي گسترش فرهنگ و سنت ازدواج در جامعه استفاده کنيم مي‌بايست آموزش هاي لازم را به کاربران احتمالي بدهيم.
فريده حميدي روانشناس و عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد رجايي در مورد ورود افراد به سايت‌هاي همسريابي،مي گويد:" بايد افراد در سنين مختلف مهارت‌هايي پيدا كنند كه با ورود به هر گونه سايت و محيط مجازي دچارخودباختگي نشوند.مهارت‌هاي ارتباط موثر، روابط بين فردي، خودشناسي، برون فردي و ... در عدم خودباختگي افراد در ورود به سايتها موثر است و تا زماني كه مهارت‌هاي لازم براي شناخت محيط‌هاي مجازي و بخصوص سايت‌هاي همسريابي به افراد آموزش داده نشود، با توجه به اينكه احتمال شناخت حضوري ضعيف است شاهد خطاها و آسيب‌هاي فردي زيادي خواهيم بود.مراكز مشاوره مي‌توانند كلاس‌هاي آموزشي برگزار كنند، افراد دانشجوهم از طريق كانون‌هاي فرهنگي در دانشگاه‌ها مي‌توانند آموزش‌هاي لازم را ببينند".يکي از انتقاداتي که به عملکرد اين سايت ها مي شود احتمال بالاي جعلي بودن اطلاعات افراد است.
در ازدواج هاي اينترنتي، آگاهي هاي لازم براي ازدواج درباره فرد و فرهنگ وي عملاً به دست نمي آيد و اگر به دست مي آيد غيرواقعي است.کسي که به عنوان چت با ديگري وارد سيستم مي شود بيشتر به دنبال پر کردن تنهايي خود يا يافتن ارتباطي براي سرگرمي و وقت گذراني است.در بسياري از مواقع خيلي از عواملي که مي تواند در تشکيل يک خانواده مؤثر باشد در اين‌گونه ارتباطات به دليل بروز احساسات زودهنگام و هيجاني ناديده گرفته مي شود؛ در اين گونه ارتباطات چون لزوماً قصد افراد ازدواج نيست و تنها به صورت نوشتاري ارتباط حاصل مي شود، در واقع يک سري اطلاعات محدود در يک لاک دفاعي رد و بدل مي شود.انتقاد بعدي متوجه متوليان اين سايت ها است که اغلب با نيت کسب درآمد بالا و نه براي تسهيل امر ازدواج فعاليت مي کنند.
دختران و پسراني وجود دارند که بنا به دلايلي نتوانسته‌اند شريک زندگي خود را انتخاب کنند و به دنبال شيوه‌ها و روش‌هايي براي يافتن زوج مناسب مي‌گردند. اين عدم توانايي جوانان در انتخاب صحيح يا ترس از ازدواج و در برخي موارد کنار کشيدن خانواده‌ها از تصميم‌گيري جوان‌هايشان و رها کردن آنها به حال خود، فرصتي براي عده‌اي افراد سودجو فراهم مي‌آورد تا با ايجاد مراکز همسريابي غير قانوني با عناوين مختلفي از جمله ازدواج موقت و دائم در اين زمينه در فضاي مجازي فعاليت کنند.لذا عده اي معتقدند بهتر است يک سازمان رسمي متولي مديريت اين گونه سايت ها را در کشور بر عهده بگيرد تا از سوء استفاده هاي برخي مديران سايت ها
جلوگيري شود.در مقابل عده اي مخالف ورود دولت به اين موضوع هستند.
محمد كاظم توكلي جامعه شناس ورود مستقيم و تصدي گري دولت درعرصه سايت‌هاي همسريابي را مناسب نمي داند و معتقد است:" لزومي بر دخالت مستقيم دولت بر اين سايتها وجود ندارد؛ اما بايد نظارت جدي انجام شود و دولت و مجلس قوانين، مقررات و شرايطي را در مورد فعاليت سايت‌هاي همسريابي تدوين كنند.دولت مي‌تواند همانند دفترخانه‌هاي رسمي ازدواج، قوانين و مقرراتي را براي فعاليت سايت‌هاي همسريابي تعيين كند و همان‌طور كه اين دفترخانه‌ها امر ازدواج را تحت قوانين و مقررات معين بدون دريافت حقوق از دولت انجام مي‌دهند اين سايت ها را نيز مديريت کنند.همچنين بايد مكان، اعتبار و تمام فعاليت‌هاي سايت‌هاي همسريابي مشخص باشد، چرا كه در اين صورت اگر اتفاقي بيفتد و كسي شكايتي داشته باشد، اين سايتها مسئول هستند و بايد پاسخگو باشند".
ازدواج مهمتر از آن است كه افراد بدون مطالعه كافي و نديده و نشناخته تنها بر اساس ارتباط خود در سايت‌هاي همسريابي بخواهند به آن بپردازند، از سوي ديگر نيزهرچقدر به سمت مدرنيته شدن پيش برويم روابط انسان‌ها كمتر و در نتيجه شناخت آنان از يكديگر كاهش مي‌يابد، بنابراين شايد بتوان با بسترسازي مناسب در آينده از سايت‌هاي همسريابي به منظور تسهيل ازدواج جوانان استفاده كرد.لازم است دولت برسايت‌هاي همسريابي نظارت كند و امكان سوءاستفاده از آنها را كاهش دهد تا جوانان با اطمينان بيشتري بتوانند به عضويت اين سايتها در بيايند. فرهنگ سازي در زمينه استفاده از سايت‌هاي همسريابي ضرورت دارد و لازم است رسانه‌ها در زمينه شيوه‌هاي صحيح همسريابي اينترنتي فعاليت كنند.معمولا خانواده‌ها تمايلي ندارند كه دختران يا پسرانشان از طريق سايت‌هاي همسريابي اقدام به يافتن زوج و ازدواج كنند و هنوز اين كار زشت تلقي مي‌شود، اما اگر در اين زمينه به‌گونه‌اي مناسب فرهنگ سازي شود و دختر و پسر خصوصيات خود و توقعاتشان را با صداقت مطرح كنند بهتر و بيشتر مي‌توانند از سايت‌هاي همسريابي استفاده كنند.
از سوي ديگر بسياري از کارشناسان معتقدند که حذف خانواده از فرايند ازدواج و ورود سايت هاي
اينترنتي در امر ازدواج تبعات زيادي را به همراه داشته به طوري که ازدواج هاي اينترنتي اين سنت مقدس را به يک معامله ساده تبديل کرده است،در حالي که ازدواج از يک قداست و اهميت ويژه اي برخوردار است.براي ايجاد يک زندگي مشترک، افراد بايد با هم صحبت کنند، همديگر را بشناسند و به تفاهم برسند اما در فضاي مجازي چنين فرصت‌هايي وجود ندارد.
مصطفي تبريزي عضو هيئت علمي دانشگاه علامه طباطبايي در اين باره مي گويد:" در مشاوره پيش از ازدواج ابتدايي‌ترين نكته، آشنايي است و در اين مرحله بزرگترين و پرتكرار‌ترين اشتباهي كه رخ مي‌دهد خطاي هاله‌اي است كه در آن يك ، دو و يا سه ويژگي مثبت طرف مقابل به قدري چشم درخواست‌كننده را مي‌بيند كه از ساير موارد فرد غافل مي‌ماند.در آشنايي‌هاي اينترنتي اين اتفاق قطعاً مي‌افتد چرا كه دو طرف حداقل بايد 6 ماه فرصت آشنايي داشته باشند كه همديگر را در شرايط مختلف سختي، عصبانيت و غيره ارزيابي كنند.وقتي آشنايي به صورت اينترنتي است قاعدتاً بسياري از اين ويژگي‌ها كه در عمل و برخورد و رفت و آمدهاي حضوري ممكن است شناخته شود مغفول مي‌ماند.در ازدواج‌هاي اينترنتي با وجود اينكه برخي جوانان مي‌گويند همه موارد شخصيتي طرف مقابل را از هم سئوال مي‌كنند بايد در نظر داشت كه موارد مطرح‌شده پندارهاي فرد است و زواياي پنهان زيادي از شخصيت دو طرف مغفول مي‌ماند. لذا ازدواج اينترنتي يك ريسك بسيار پرخطر است".
سايتها و فضاهاي اينترنتي امور اجتماعي نوپديد‌اند و مسئولان بايد در مقابل افرادي كه به استفاده منفي از اين فضاها مي‌پردازند قانونگذاري كرده و ضوابطي را براي اين سايتها تبيين كنند.مطالعات زيادي بر روي جنبه‌هاي اجتماعي و روان شناختي صورت گرفته است. اين مطالعات بايد به متون آموزشي و مدون تبديل شوند و توسط مراكز به افراد آموزش داده شوند تا كاربر بداند با چه مسائل رفتاري مواجه است.
ازدواج اينترنتي ، همسريابي ، ازدواج