بوستان حجاب

یکی از ویژگی های مومن اینست که حتی در مقابل ناملایمات زندگی، از مسیر خداوند متعال خارج نمی شوند. اگر فردی به درجه رفیع ایمان برسد امکان نداره دست از ایمانش بردارد. چرا که او زیبایی مطلق رو دیده، پس چه جوری می تواند دست از اون بکشد؟

در روایتی امام صادق(علیه السلام) در وصف مومنین می فرماید:

«إِنَّ الْمُۆْمِنَ أَشَدُّ مِنْ زُبَرِالْحَدِیدِ إِنَّ الْحَدِیدَ إِذَا دَخَلَ النَّارَ تَغَیّر وَ إِنَّ الْمُۆْمِنَ لَوْ قُتِلَ وَ نُشِرَ ثُمَّ قُتِلَ لَمْیتَغَیرْ قَلْبُه؛ مۆمن سخت ‌تر از پاره آهن است، بدرستی که پاره آهن وقتی داخل آتش شود، تغییر می کند؛ ولی مۆمن اگر کشته شود و زنده شود، بعد کشته شود، قلب او از حق تغییر نکند.» (بحارالانوار ج 67 ص 178)

شیرزنی به نام آسیه

آسیه از ماده‌ی "اسی" است که در لغت به معنی حزن است؛ و اگر لفظ آسیه درباره‌ی یک بنا و ساختمان به کار رود، به معنی محکم بودن اساس و پایه‌ی آن می‌باشد؛[ فراهیدى، خلیل‌بن‌احمد؛ كتاب العین‏، قم‏، هجرت‏، 1410ق‏، چاپ دوم، ج‏7، ص333 و الزبیدی الحنفی، محب الدین؛ تاج‌العروس من جواهرالقاموس، بیروت، دارالفكر، 1414ق، ج19، ص 159]

حضرت مريم (س) در خلوتگاه عبادت، در گوشه اى از مسجد بيت المقدس مشغول راز و نياز بود که ناگاه خداوند يکى از فرشتگان بزرگ خود (جبرئيل) را به شکل يک جوان زيبا و خوش قيافه به سوى مريم (س)فرستاد.آن بانو که همواره پاکدامن  زيسته و در دامان پاکان پرورش يافته بود، با ديدن آن جوان بيگانه، هراسان و وحشت زده شد و همان لحظه فرياد زد:«من از تو به خداى رحمان پناه مى برم، اگر پرهيزکار هستى.»حضرت مريم (س) با نگرانى و دلهره منتظر پاسخ آن مرد جوان بود که ناگهان اين پاسخ را شنيد:«إِنَّما أَنَا رَسُولُ رَبِّکِ لِأَهَبَ لَکِ غُلاماً زَکِيا؛ من فرستاده پروردگار توام (آمده ام) تا پسرى پاکيزه به تو ببخشم.» همين که حضرت مريم (س) اطمينان يافت فرستاده خدا به سوى او آمده است آرامش يافت، ولى از روى تعجب به فرشته بزرگ خداگفت:« قَالَت أَنى يَکُونُ لى غُلَمٌ وَ لَمْ يَمْسسنى بَشرٌ وَ لَمْ أَک بَغِيًّا ؛چگونه ممکن است فرزندى براى من باشد، در حالى که تاکنون انسانى با من تماس نگرفته است، و زن آلوده اى هم نيستم؟!»جبرئيل پاسخ داد: «قَالَ کَذَلِکِ قَالَ رَبُّکِ هُوَ عَلىَّ هَينٌ وَ لِنَجْعَلَهُ ءَايَةً لِّلنَّاسِ وَ رَحْمَةً مِّنَّاوَ کانَ أَمْراً مَّقْضِيًّا ؛ مطلب همين است که پروردگارت فرموده ، اين کار بر من سهل و آسان است ، ما مى‌خواهيم او را نشانه‌اى براى مردم قرار دهيم و رحمتى از سوى ما باشد ، و اين امرى است پايان يافته ( و جاى گفت‌وگو ندارد).». در پي اين گفت وگو و پس از اين که آرامش برحضرت مريم (س)حکمفرماشد، جبرئيل(ع) که به صورت جواني زيبادرآمده بود، در گريبان حضرت مريم (س) دميد ودرپي آن بودکه حضرت مريم ( س)احساس کرد باردار شده است. قرآن کريم ازاين لحظه چنين ياد مي کند: «وَ الَّتى أَحْصنَت فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهَا مِن رُّوحِنَا وَ جَعَلْنَهَا وَ ابْنَهَا ءَايَةً لِّلْعَلَمِينَ؛و به ياد آور زنى را که دامان خود را از آلودگى به بى‌عفتى پاک نگه داشت و ما از روح خود در او دميديم و او و فرزندش ( مسيح ) را نشانه بزرگى براى جهانيان قرار داديم (انبيا/91)

 ويژگي وفضيلت ويژه حضرت مريم(س)،به دنيا آوردن حضرت عيسي (ع)ازراهي غير طبيعي است . اين ماجراي تولدکه فراز مهمي اززندگي حضرت مريم(س)را تشکيل مي دهد، دردوسوره آل عمران ومريم نقل شده است .درهريک از اين دوسوره ،پيش ازبيان نحوه تولد حضرت عيسي (ع) ،داستان تولد حضرت يحيي(ع)بازگو مي شود وآنگاه ازآن داستان به داستان عيسي (ع ) نقل کلام مي شود.دليل اين ذکرپي درپي علاوه بروجود تشابه در تولد اعجازگونه آن ها وشباهت تام وتمامي که ميان اين دو هست، شايد براي باورپذيرتر شدن ماجراي تولد شگفت انگيزحضرت عيسي(ع)اززني باکره باشد .به بيان ديگر، تولد حضرت عيسي(ع) وحضرت يحيي(ع)بيانگرقدرت علي الاطلاق وماوراي اسباب خداونداست .ازاين روقرآن کريم ابتدا به بيان تولد اعجاب انگيز حضرت يحيي (ع) مي پردازد تا معجزه تولدحضرت عيسي(ع) از حضرت مريم(س) بدون همبستري وتنها با اراده وقدرت خداوند ،مورد انکار قرارنگيرد. اين امر به گونه اي ديگر در آيات متعددي از قرآن يادآوري و به صراحت، حضرت عيسى(ع) فرزند حضرت مريم (س)معرفى شده است تا پاسخى به مدعيان الوهيت حضرت عيسى(ع) باشد .بي سابقه بودن تولدحضرت عيسي(ع)چنان است که خداوند درقرآن، آفرينش آن حضرت رابه آفرينش حضرت آدم(ع) تشبيه مي کند ومي فرمايد :« إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِندَ اللهِ کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِن تُرَابٍ ثِمَّ قَالَ لَهُ کُن فَيَکُونُ؛ در واقع مثل عيسى نزد خدا همچون مثل [خلقت] آدم است [که] او را از خاک آفريد سپس به او گفت باش پس وجود يافت».

ديروز اشاره کرديم که براساس آيه شريفه 42سوره آل عمران خداوند به حضرت مريم (س)مقام اصطفاءومقام عصمت عطاکردواورا بر ديگر زنان برتري داد.سوالي که دراين جا مطرح مي شود آن است که برتري حضرت مريم (س)بر ساير زنان ازچه رواست؟ آيا اين برتري ازجميع جهات است يا ازبعضي ازجهات؟وآيا اين برتري با آن چه ازپيامبراکرم(ص)مبني بربرتري حضرت فاطمه زهرا(س)بر ديگر زنان نقل شده است تعارض دارديانه ؟

پيش از پرداختن به اين بحث لازم است اشاره کنيم که بنابه نظر مفسران وبه استناد آيه 28سوره قصص که مي فرمايد :« وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِکَ إِلاَّ رِجَالًا نُّوحِي إِلَيْهِم مِّنْ أَهْلِ الْقُرَى؛پيش از تو [نيز] جز مردانى از اهل شهرها را که به آنان وحى مى‌کرديم نفرستاديم»،هيچ زني به پيامبري مبعوث نشده است .ازاين رو کلمه «اصطفاء»درآيه شريفه «وَإِذْ قَالَتِ الْمَلاَئِکَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللّهَ اصْطَفَاکِ وَطَهَّرَکِ وَاصْطَفَاکِ عَلَى نِسَاء الْعَالَمِينَ؛و [ياد کن] هنگامى را که فرشتگان گفتند اى مريم خداوند تو را برگزيده و پاک ساخته و تو را بر زنان جهان برترى داده است»به معناي پيامبري نيست ومفهوم آيه شريفه اين نيست که خداوندحضرت مريم (س)رابه عنوان پيامبربرگزيد.تفسيرکاشف براين نکته تصريح مي کند ومي نويسد: اجماع براين است که هيچ زني به پيامبري فرستاده نشده است.

حضرت مريم (س)تنها بانويي است که خداوند درقرآن کريم از او با نامش ياد کرده و به تفصيل شرح حوادث واتفاقات زندگي او را بازگفته است .داستان زندگي حضرت مريم (س) درقرآن کريم ازپيش از تولد وزماني که درشکم مادر بود، آغاز مي شود وتا پس از تولد حضرت عيسي (ع) ادامه مي يابد .بنابراين، هم ماجراي تولد او و اين که مادرش اورا براي خدمت گزاري دربيت المقدس نذر کرد وهم آن هنگام که به عنوان خدمتکار پذيرفته شد وحضرت زکريا (ع) سرپرستي اورابرعهده گرفت ،ماجراها واتفاقاتي است که قرآن کريم به آن ها پرداخته است قرآن کريم مي فرمايد؛ هرگاه حضرت زکريا (ع)نزداودرمعبد حاضرمي شد طعام هايي پيش اومي يافت که تعجبش رابر مي انگيخت . مشاهده اين خوردني هاتاثيري شگرف در حضرت زکريا (ع) گذاشت واورا به اين باور يقيني رساند که اين طعام ها کرامتي از خداوند به حضرت مريم(س) است؛ کرامتي که دلش را از اميد پر کرد و اونيزاز خداوند درخواست فرزندي طيب کرد.

دربلاغ گذشته مطرح کرديم که قرآن کريم درآيه 42سوره آل عمران ازمقام حضرت مريم (س)چنين يادمي کند: «وَ إِذْ قَالَتِ الْمَلَئکه يَمَرْيَمُ إِنَّ اللهَ اصطفَاکِ وَ طهَّرَکِ وَ اصطفَاکِ عَلى نِساءِ الْعَلَمِينَ؛ و ( به ياد آوريد ) هنگامى را که فرشتگان گفتند : اى مريم ! خدا تو را برگزيده و پاک ساخته و بر تمام زنان جهان ، برترى داده است.»

«وَ إِذْ قَالَتِ الْمَلَئکةُ ياَمَرْيَمُ إِنَّ اللهَ اصطفَاکِ وَ طهَّرَکِ وَ اصطفَاکِ عَلى نِساءِ الْعَلَمِينَ و ( به ياد آوريد ) هنگامى را که فرشتگان گفتند : اى مريم ! خدا تو را برگزيده و پاک ساخته و بر تمام زنان جهان ، برترى داده است.» (آل عمران/۴۲)دراين آيه شريفه خدا از مقام اصطفاي حضرت مريم(س)و برتري اوبر جهانيان سخن مي گويد وعظمت معنوي اورامي ستايد وبيان مي کند که مريم(س) به چنان مرتبه اي رسيده بود که با فرشتگان گفت وگو مي کرد.حضرت مريم(س) تنها زني است که درقرآن کريم بيش از30 مرتبه نام وي آمده،سوره اي به او اختصاص يافته و در سوره هاي متعددي به فضايل آن حضرت اشاره شده است .چنان که در سوره آل عمران به مقام اصطفا،در سوره مائده به صديقه بودن و در سوره مومنون و سوره انبيابه آيت ونشانه خدا بودن و در سوره تحريم به عنوان الگوي مومنان معرفي شده است.حضرت مريم(س) از ذريه حضرت داوود (ع)ونام پدرش عمران است واين عمران غيراز عمران پدر موسي(ع) است که هزار و ۸۰۰ سال قبل ازاوزندگي مي کرده است. مادر مريم (س) حنه نام داشت که باهمسر زکريا (ع) خواهر بودند و اتفاقا هر دو در آغاز، نازا و عقيم. تااين که حنه از صميم دل از درگاه خدا تقاضاى فرزندى کرد و چيزى نگذشت که اين دعاى خالصانه به اجابت رسيد و باردار شد و چون تصور مي کرد حمل پسراست، او را نذر خدمتگزاري خانه خدا (بيت المقدس) کرد اما چون به هنگام تولد مشاهده کرد که نوزاد دختر است، نگران شد که با نذر خود چه کند، زيرا خدمتکاران بيت المقدس از ميان پسران انتخاب مى‌شدند و سابقه نداشت دخترى به اين سمت انتخاب شود .اما با اين وجود مادر، نوزاد خود را مريم(س) نام نهادکه در لغت به معناى زن عبادت کننده و خدمتگزار است.

سوره انسان سندي برفضيلت حضرت فاطمه زهرا(س)، امام علي (ع)وحسنين(ع) است که درآن خداوندداستان ايثارگري، احسان وبزرگواري اين انسان هاي کامل رابيان مي کند و سيره و سبک زندگي آن ها را چنين توصيف مي کند:« يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ يخَافُونَ يَوْماً کانَ شرُّهُ مُستَطِيراً(7) وَ يُطعِمُونَ الطعَامَ عَلى حُبِّهِ مِسکِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً(8) إِنمَا نُطعِمُکمْ لِوَجْهِ اللهِ لا نُرِيدُ مِنکمْ جَزَاءً وَ لا شکُوراً(9) إِنَّا نخَاف مِن رَّبِّنَا يَوْماً عَبُوساً قَمْطرِيراً(10) فَوَقَاهُمُ اللهُ شرَّ ذَلِک الْيَوْمِ وَ لَقَّاهُمْ نَضرَةً وَ سرُوراً(11)

ترجمه:7-آن ها به نذر خود وفا مى‌کنند ، و از روزى که عذابش گسترده است مى‌ترسند.8 -و غذاى ( خود ) را با اين که به آن علاقه ( و نياز ) دارند به مسکين و يتيم و اسير مى‌دهند.9 -(و مى‌گويند : ) ما شما را براى خدا اطعام مى‌کنيم و هيچ پاداش و تشکرى ازشما نمى‌خواهيم. 10 -ما از پروردگارمان خائفيم در آن روز که عبوس و شديد است.11 -از اين رو خداوند آن ها را از شر آن روز نگه مى‌دارد و از آن ها استقبال مى‌کند در حالى که شادمان و مسرورند.»

تمجيدي که خدا وند دراين آيات از ابرار مي کند،به تعبير علامه طباطبايي تمجيد از افراد فرضي نيست بلکه اين آيات حکايت کننده يک ماجراي واقعي است که در صدر اسلام اتفاق افتاده است. تفسير نمونه دربيان اين ماجرا وشان نزول آيات از کتاب الغدير به نقل از منابع اهل سنت چنين روايت مي کند که ابن عباس گفت: حسن(ع) و حسين (ع) بيمار شدند. پيامبر اکرم (ص ) با جمعى از ياران به عيادتشان آمدند و به امام على (ع)فرمودند :

مشرکان مکه همواره پيامبراکرم (ص) را آزار مي دادند و براي تضعيف و خنثي کردن تلاش هاي آن حضرت، به پيامبر اکرم (ص) انواع تهمت ها را مي زدند. چنان که نقل شده است شخصي به نام عاص بن وائل ازسران مشرکان مکه به آن حضرت زخم زبان زدوايشان را ابتر ناميد. چون در آن زمان، فرزند پسر پيامبراکرم (ص) در گذشته بود. علامه طباطبايي دراين باره از«الدر المنثور» ازابن عباس نقل مي کندکه گفت : بزرگ ترين فرزند رسول خدا (ص ) قاسم، سپس زينب و آن گاه عبد ا....، و پس از او ام کلثوم ، و آن گاه فاطمه (س)و در آخر رقيه بود ، قاسم از دنيا رفت و اولين کس از فرزندان آن جناب بود که در مکه از دنيا رفت. بعد از او عبدا... از دنيا رفت ، و عاص بن وائل گفت : نسل او قطع شد ، پس او ابتر است. خداوند متعال در پاسخ او اين آيات (سوره کوثر) را فرستاد که خود عاص بن وائل ابتر است اما تفسير نمونه تهمت «ابتر» را اتهام تمام قريش به پيامبر اکرم(ص) مي داند ومي نويسد: قريش اين نام را بعد از فوت پسر پيغمبر(ص) براى حضرت انتخاب کرده بود .دراين جابودکه سوره کوثر نازل شد و پيغمبر اکرم (ص ) را به نعمت هاى بسيار و کوثر بشارت داد ، و دشمنان او را ابتر خواند.

حمايت وپشتيباني خداوند از پيامبراکرم(ص) در برابرتخريب‌ها و تهمت هاي مخالفان از جمله در سال هاي آغازين بعثت که مشرکان قريش به شدت آن حضرت را اذيت مي کردند و آزار مي دادند، به وضوح در سوره هاي مکي ديده مي شود.از اين روهنگامي که مشرکان تهمت ابتر به آن حضرت زدند،خداوند سوره کوثر را نازل کردودرآن ضمن اين که اعطاي کوثر را به پيامبر اکرم(ص) بشارت داد، دشمنان حضرت را ابتر ناميد: «إِنَّا أَعْطيْنَک الْکَوْثَرَ(1) فَصلِّ لِرَبِّک وَ انحَرْ(2) إِنَّ شانِئَک هُوَ الأَبْترُ(3)؛ 1 -ما به تو کوثر ( خير و برکت فراوان ) عطا کرديم. 2-اکنون که چنين است براى پروردگارت نماز بخوان و قربانى کن.3 -مسلما دشمن تو ابتر و بلا عقب است.»

يکي ازآياتي که درشأن حضرت فاطمه زهرا(س)نازل شده ،آيه شريفه مودت است. نقل شده است، هنگامى که پيامبراکرم(ص) وارد مدينه شدند و پايه‌هاى اسلام محکم شد، انصار گفتند ما خدمت رسول خدا‌(ص)مى‌رسيم و عرض مى‌کنيم : اگر مشکلات مالى پيدا شد اين اموال ما بدون هيچ گونه قيد و شرط در اختيار شماست ، هنگامى که اين سخن را خدمت آن حضرت عرض کردند، آيه مودت نازل شد و پيامبر اکرم(ص ) آيه را بر آن ها تلاوت کردند .سپس فرمودند: نزديکان مرا بعد از من دوست داريد، آن ها با خوشحالى و رضا و تسليم از محضرش بيرون آمدند.

خداوند درسوره شوري آيه 23مي فرمايد:« قُل لا أَسئَلُکمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلا الْمَوَدَّةَ فى الْقُرْبىَ، بگو من هيچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى‌کنم جز دوست داشتن نزديکانم»

دراين آيه شريفه «مودت ذي القربي» به عنوان اجروپاداش رسالت ياد شده است. اکنون سوال اين است که «مودت »به چه معناست؟ ،«ذي القربي» کيست؟ اين آيه شريفه در پي بيان چه چيزي است؟ آيا اين آيه باآياتي که اجر ومزد رسالت را نفي مي کند ،سازگاري دارد؟

تفسير نمونه، هدف اساسي آيه مودت راولايت ورهبري امت پس از پيامبر اکرم (ص)مي داندومي نويسد: دوستى ذى القربى بازگشت به مسئله ولايت و قبول رهبرى ائمه معصومين (عليهم‌السلام) از دودمان پيامبر اکرم(ص ) مى‌کند که در حقيقت تداوم خط رهبرى پيامبر اکرم(ص ) و ادامه مسئله ولايت الهيه است .

يکي ديگرازآيات شريفه قرآن کريم که درشان حضرت فاطمه زهرا(س)نازل شده، آيه تطهير است .اين آيه شريفه همان آيه اي است که شان نزول آن درحديث کسا بيان مي شود ومتن اين حديث معروف برمحور اين آيه شريفه است.

اهميت آيه تطهير که درسوره احزاب آيه 33آمده، آن است که بر مقام عصمت حضرت فاطمه (س)و ديگر اهل بيت طهارت (ع)دلالت مي کند .خداوند دراين آيه مي فرمايد :« إِنَّمَا يُرِيدُ الله لِيُذْهِب عَنکمُ الرِّجْس أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطهِّرَکمْ تَطهِيراً، خداوند فقط مى‌خواهد پليدى و گناه را از شما اهل بيت دور کند و کاملا شما را پاک کند. »

به اتفاق همه علماى اسلام و مفسران مقصوداز «اهل البيت»درآيه شريفه اهل بيت پيامبر اکرم(ص ) است. تفسير نمونه با تاکيدبر اين مطلب مي‌افزايدکه اين معنااز ظاهر خود آيه نيز فهميده مى‌شود ، زيرا« بيت »گرچه به صورت مطلق در اين جا ذکر شده ، اما به قرينه آيات قبل و بعد ، منظور از آن ، بيت و خانه پيامبر اکرم(ص ) است.