بوستان حجاب

نگاه ابزاري به زن و اسف بارتر از آن نگاه جنسيتي و جنسي به زن در بسياري از کشورهاي جهان بيداد

و اگر آن روز اعراب جاهلي دختران و زنان را نه به ديده يک انسان بلکه همچون کالا مي نگريستند و همچنان که در جنگ ها و خونريزي هاي بي حسابشان، اسب و شمشير و زره و... از مغلوب جنگ به غنيمت و تاراج مي بردند دختران و زنان را نيز به غنيمت مي گرفتند، هنوز برخي از اين اعراب در کشورها و شيخ نشين هاي خود حقوق ابتدايي و مسلم دختران و زنان جامعه خود را رعايت نمي کنند و نه تنها حق رأي ندارند بلکه در بسياري از اين شيخ نشين ها زنان و دختران، حتي حق داشتن گواهينامه و رانندگي را نيز ندارند.

در میان مردم دیده می شود که در مورد آیه سوره النساء (زنان) آیه 34 شبهاتی وارد می کنند. برآن شدیم تا به این شبهات پاسخی بدهیم ، با ما همراه باشید.

... وَاللاَّتِی تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِی الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَیْهِنَّ سَبِیلاً إِنَّ اللّهَ كَانَ عَلِیًّا كَبِیرًا ... و زنانى كه از نافرمانى آنها (نسبت به مسائل معاشرت) مى‏ترسید (نخست) آنها را موعظه كنید و (بعد) در خوابگاه از آنها دورى نمایید و (اگر سود نبخشید، در محدوده دستور شرع) آنها را بزنید، پس اگر از شما اطاعت نمودند، دیگر بر (آزار) آنها راهى نجویید، كه همانا خداوند بلند مرتبه و بزرگ است.

شبهه:

(1) مردان در صورتی که "بیم" نافرمانی (و نه حتی در حالتی که این نافرمانی واقعاً رخ دهد) باید زنان را با سه روشی که آمده است تنبیه کنند، یکی از این تنبیهات این است که باید آنها را کتک بزنند.

(2) بعد از آن نباید به آنها ظلم کنند، یعنی در صورتی که بیم نافرمانی

در رساله ی حقوقی امام سجاد(علیه السلام) درباره حق فرزند، آمده است:

او از تو و در زندگی دنیا و خیر و شر آن، وابسته به توست و تو در سرپرستی او، مسئول حسن تربیت و راهنمایی او بر خدای عز و جل و کمک بر طاعت و فرمان بری خدا هستی. پس در مورد او چنان عمل کن که خود را در مقابل نیکی به او، ماجور و در مقابل بدی به او، معذب و معاقب بدانی.

مسلما مخاطب این عبارات هم زنان هستند و هم مردان. اما قطعا مسئولیت و وظیفه مادر از اهمیت و حساسیت بیشتری برخوردار است. مسئولیت مادری و تربیت شایسته یک انسان، می تواند در تعیین سرنوشت یک نسل تاثیرگذار باشد. رشد و تربیت یک انسان، از شان و ارزش بالایی برخوردار است و اهمیت این امر به حدی است که همین مساله به تنهایی می تواند موجبات عاقبت به خیر شدن و بهشتی شدن یک زن را فراهم کند. شاید به همین خاطر است که دین اسلام و مبانی اعتقادی ما نسبت به این موضوع، نکات متعدد و مختلفی را بیان کرده است. اما برای همه ما ضروری است که به عنوان افرادی مسلمان، به این مسئله فکر کنیم که به راستی مبانی دین را به طور یقینی و قلبی پذیرفته ایم یا اینکه دین را صرفا به عنوان حاشیه ای در زندگی مان می بینیم...

امروزه بسياري از زنان در بسياري ادارات و سازمان‌ها و مراکز دولتي و خصوصي، از کارمند بانک و پست و مجري برنامه‌هاي تلويزيون گرفته تا فروشندگي و کارگري و حتي رانندگي تاکسي و اتوبوس! به کار گرفته شده‌اند و برخي از کارهاي غير مرتبط و غير ضروري و مشاغل و کارهاي اجتماعي که در حيطه و مسئوليت مردان است و هيچ سنخيتي با جسم و روح زنان ندارد، به‌دست زنان افتاده و اين موضوع نشان مي دهد که امروزه اشتغال بيرون از خانه زنان تبديل به يک ارزش شده است.زنان خانه‌دار ما از اينکه بگويند خانه‌دار هستند، احساس ضعف مي‌کنند که اين نشان مي‌دهد اصلاح نگاه زنان ما به موضوع اشتغال نيازمند کار جدي فرهنگي است و اين کار زماني جواب مي‌دهد که برنامه‌ريزي هاي دقيقي در اين زمينه صورت گرفته باشد. اثري که جامعه بر پديده‌ اشتغال زنان داشته، خيلي پُررنگ و تأثيرگذار بوده؛ زيرا شاغل بودن يک زن در جامعه‌ امروز ايران تبديل به يک ارزش اجتماعي شده است، تا جايي‌که زن شاغل امروز به‌خاطر شغلش، به همجنسان خانه‌دارش فخرفروشي مي‌کند و خودش را يک سر و گردن بالاتر از زني مي‌داند که در خانه بيشتر وقت خود را براي تربيت کودکش صرف مي‌کند. اين احساس برتري و پيروزي زنان شاغل نسبت به همجنسان بيکار يا خانه‌دار، خود مي‌تواند عامل مهمي براي ترغيب افکار عمومي جامعه‌ زنان به‌سمت اشتغال باشد.

«زهرا امين‌مجد»، عضو هيئت علمي دفتر مطالعات و تحقيقات زنان، ارزش شناخته شدن اشتغال زنان در فضاي کنوني را متأثر از سه عامل مي‌داند و معتقد است: “تغيير در سبک زندگي به‌عنوان اولين عاملي است که زنان را روانه‌ بازار کار مي‌کند. گرايش افراد به زندگي مدرن، که از آنان مي‌خواهد به يک نيروي کار آموزش‌ديده و متخصص تبديل شوند،

از همان زمان كه تاريخ حيات بشر رقم خورد، زنان پا به پا و همدوش مردان در تمام عرصه هاي زندگي حضور داشتند. زناني كه استمرار حيات بشريت به دست آنان رقم مي خورد و مفتخر به تربيت مردان بزرگ تاريخ بوده اند؛ همواره سهم بسزايي در تأثيرگذاري بر تمامي شؤون اجتماعي و سياسي داشته اند.
اديان الهي بر نقش زنان در صحنه خانوادگي و اجتماعي تأكيد كرده و او را مكمل مردان در نقش آفريني جهت سير تمدن بشري مي شناسند. مكتب اسلام در پرتو راهنمايي هاي قرآن و سنت نبوي و عترت رسول مكرم اسلام به زن آن چه را كه شايسته ي او بود اعطا نمود؛ و شرايط را به گونه اي فراهم آورد كه زن بتواند با حفظ شؤون اسلامي و انساني و با توجه به استعدادهاي به وديعت گرفته شده، در تمام ميدان ها كه نياز به حضور اوست نقش ايفا كند.
از ديدگاه قرآن همكاري در سازندگي جامعه از طريق فريضه ي امر به معروف و نهي از منكر بر دوش هر دو جنس زن و مرد نهاده شده و از شا خصه هاي ايماني آنان به شمار آمده است: «و المؤم نون و المؤم نات بعضهم أول ياء بعض يأمرون ب المعروف و ينهون عن المنكر»(توبه/71).
اين فريضه عامل سازنده ي افراد جامعه و بزرگ ترين قيام ها و تحوّلات سياسي و اجتماعي در طول تاريخ اسلام بوده است. به موجب اين فريضه، زن موظّف است كه نقش تربيت و اصلاح جامعه را داشته باشد.
اصولاً از نگاه قرآن زن نقش محوري را در تربيت افراد خانواده و در نتيجه جامعه دارد. اگر خداوند قوام اجتماعي و اقتصادي جامعه را بر عهده ي مرد نهاده است، قوام تربيتي آن را بر دوش زن گذاشته زيرا زن كانون عاطفه در عالم هستي است.

جنگ و صلح بخش مهمي از تاريخ زندگي بشر را تشكيل مي دهد.جنگ ميان كشورها از شديدترين و پر تلفات ترين نوع در گيريها مي باشد . جنگ براي همه به خصوص زنان تداعي گر ترس و وحشت است. از دو منظر مي توان به موضوع زنان و جنگ پرداخت:
1:نقش موثر زنان در جنگ ها 2:صدماتي وجناياتي كه زنان از عواقب جنگ ها متحمل مي شوند.
در ابتدا، بحث را از نقش زنان در جنگ ها آغاز مي كنيم. اسلام، به عنوان مكتب كامل و جامع ، براي زن ارزش و احترام بسياري قائل است و براي زنان در مفهوم انساني نسبت به مردان هيچ گونه تفاوتي قائل نمي باشد. زنان ، همانند مردان ،به عنوان يك عضو كامل جامعه تلقي مي شوند .زن در جامعه ي اسلامي برخوردار از استقلال فكري و اقتصادي است و بر اساس الگوي اسلام، زنان حضور سالم و مؤثر در جامعه خواهند داشت و به نقش و كاركرد آنان ، در صحنه هاي فعاليت اجتماعي ، سياسي اهميت و اعتبار كافي داده شده است. از منظر اسلام، زنان مي توانند علاوه بر ايفاي نقش پرارزش همسري و مادري در خانواده، در تمامي امور جامعه خويش نيز نقش آفرين باشند. در اين ديدگاه، يكي از تكاليف زنان، همچون مردان، اصلاح جامعه است. در آيات قرآن ، خداوند به زنان و مردان به طور يكسان به كسب فضايل و ترك گناه توصيه كرده است و زنان را در اصلاح جامعه خويش از انحرافات، مؤثر مي داند. نگاهي به تاريخ صدر اسلام، به ويژه عصر نبوي در مي يابيم كه زنان در عرصه هاي مختلف اجتماعي، سياسي و فرهنگي حضور فعال داشته اند.

براي بررسي اثرگذاري و نقش زنان ايراني در پيروزي انقلاب اسلامي و در پيشبرد آن، قبل از هر چيزي بايد حضور و نقش زن در تاريخ معاصر ايران را جريان شناسي كنيم. از دوران مشروطه تا كنون سه جريان كلي در اين حوزه وجود داشته است:
1. جريان غرب گرايي و غرب شيفتگي كه حدود 150 سال قدمت دارد. ريشه گيري اين تفكر سه دليل داشت؛ اول سفر عده اي از منورالفكرها در اواسط دوره ي قاجار به غرب. آنان در آن جا بزم و حضور زن را در جامعه ديدند و نوعي شيفتگي به آن پيدا كردند؛ خصوصاً كه اين ها خود را در برابر غرب حقير مي ديدند و هويت و اصالت انساني و ايراني و اسلامي خويش را از دست داده بودند. دوم حضور ميسيونر هاي مذهبي مسيحي در ايران بود كه عموماً مأموران استعمار غرب در ايران بودند. اين ها يا به شكل تبليغ ديني يا به شكل مؤسسات خيريه و در بيمارستان يا مدارس آمريكايي ها و فرانسوي ها و انگليسي ها در ايران، نوعي بي حجابي و بي عفتي را در جامعه ي ما گسترش دادند. سوم حضور جاسوس هاي غرب -چه زن و چه مرد- و تحت عناويني همچون جهانگرد، ايرانگرد، ايران شناس يا احياناً مسافر كه زمينه ساز فرهنگ غربي مي شدند.
2. جريان فرهنگ و معارف اسلامي كه زن با رعايت معارف و مباني بر اساس تحولات و نياز جامعه حضور خاص داشته باشد، همان طور كه مرد بر اساس تعاليم اسلام در عرصه ي سياست و جامعه تكليف و وظيفه دارد، زن هم دارد و در اين باره تفاوتي بين زنان و مردان نيست، مگر در برخي عرصه هاي خاص اجتماعي كه در آن احساس انحطاط و انحراف وجود داشته باشد.

زنان در طول تاريخ ديدگاه هاي متفاوت و متنازعي را نسبت به خويش تجربه نموده‌اند. در مكاتب و نظريه ‌هاي غربي جايگاه ارزشي زن با شعارهاي فريبنده‌اي چون آزادي و ديدگاه‌هاي جنسيت گرا مورد تخريب و تخطئه قرار مي گيرد. محروميت از داشتن پوششي كه مصونيت زن را تضمين نمايد، اخراج از شغل و ممنوعيت از تحصيل به دليل داشتن حجاب، نمودهاي گزنده اي از انديشه‌ هاي ارتجالي و متهورانه‌اي است كه شعار آزادي و حمايت از زن را به سرابي مضحك مبدل مي سازد. جريان بيداري اسلامي مي تواند در بيدارسازي زنان و بازشناسي هويت حقيقي آنان نقشي ارزنده ايفا نمايد. از اين رو زنان جوامع اسلامي در راستاي زدودن ابعاد چنين رهيافت ‌هاي سلطه جويانه ، وظيفه‌اي خطير بر عهده دارند.

جايگاه و موقعيت زن به عنوان موجودي انساني والا مورد اتفاق تمامي ملل و اديان مي‌باشد. زنان به عنوان نيمي از اقشار جامعه از جمله طبقات انكارناپذير هر اجتماعي محسوب مي‌گردند. در تكوين تمامي تمدن ها و فرهنگ‌ هازنان اقشاري بودند كه مهمترين نقش را ايفا مي‌كردند، جايگاه زنان در عرصه حيات معنوي و اعتقادي جوامع، امري است كه مورد تاييد بسياري از انديشمندان و متفكران مي باشد. بسياري از حوادث و رويدادهاي بزرگ تاريخي تحت تاثير قدرت معنوي زنان صورت گرفته است.