بوستان حجاب

مقدار واجب پوشش برای زن در حال نماز، پوشاندن تمام بدن حتی موی سر به جز صورت (به مقداری که در وضو شسته می شود) و دست ها تا مچ و پاها تا مچ است. همچنین از ضخامت پوشش باید ساتر باشد یعنی باید به مقداری باشد که بدن و موی انسان در آن پیدا نباشد.

اکثر مراجع تقلید در این‌باره می‌گویند، اگر از بیرون بدنش پوشیده باشد، کافى و نمازش صحیح است؛ اما برخی از فقها (آیة الله سیستانی) علاوه بر این امر پوشاندن بدن حتی از خودش را نیز (بنابر احتیاط واجب)، لازم می‌دانند.

پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سۆال، چنین است:

حضرت آیة الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):

اگر از بیرون بدنش پوشیده است کافى است.

با این که دست دادن با جنس مخالف، شاید برای افراد بسیاری موجب تحریک شهوت نشود، اما افراد دیگری وجود دارند که با این مقدار ارتباط مختصر نیز تحریک می شوند، با توجه به این که در میان گروه اول نیز ممکن است اشخاصی باشند که با صمیمی نشان دادن خود، زمینه را برای ارتباطات نامشروع فراهم سازند

بر این اساس، سزاوار است که از دست دادن با نامحرم که در زندگی اجتماعی نیز امری ضروری قلمداد نمی شود، خودداری نمود. خداوند متعال، بیشتر احکام شرعی را به صورت کلی وضع کرده و مصلحت عموم جامعه را در نظر گرفته، اگرچه ممکن است حکمت تشریع حکم شامل برخی افراد نشود. به عنوان نمونه، هر چند ممکن است دست دادن با زنان، هیچ احساس شهوانی را در برخی افراد کهنسال و یا میانسال ایجاد نکند، اما شارع مقدس، به دلیل ایجاد همین احساس، در بسیاری از مردم، حکم به حرمت چنین رفتاری داده باشد.

سوال: در بعضی اقوام رسم است که جهت احترام، دست بزرگان را گرفته و می‌بوسند، آیا اگر در این‌باره افراد به هم نامحرم باشند، اشکالی دارد؟

معمولاً والدین در پیدا کردن سن حجاب برای کودکان خود دچار مشکل هستند و نمی‌دانند که کودک خود را از چه سنی تشویق به پذیرش حجاب بکنند

گاه فردی می‌گوید بگذار برای همان سن تکلیف و گاه فردی، سن مدرسه را ترجیح می‌دهد و گاه کسی پیدا می‌شود که از یک سالگی کودک خود را سفت و سخت وادار به حجاب می‌کند. البته هیچ‌کدام از این روش‌ها درست نیست.

باید بدانیم که تدریج و مداومت، همیشه یک اصل درست تربیتی است. اصل دیگر آن است که تربیت کودک را نباید به دوران نوجوانی واگذار کنیم؛ در واقع از همان زمانی که نوزاد به دنیا می‌آید و حتی قبل‌تر از آن (دوران بارداری و قبل آن) باید فرآیند تربیت کودک، اعم از اخلاق و دین، درست پایه‌گذاری شود؛ البته با تدریج و مداومت.

قرآن مجید به شکل ظریفی به این تأثیر و تأثّر اشاره فرموده است. نخست به زنان سالمند اجازه می‎دهد که بدون قصد تبرّج و خودنمایی، لباس‎های رویی خود، مثل چادر را در مقابل نامحرم بردارند، ولی در نهایت می‎گوید: اگر عفت بورزند، یعنی حتی لباس‎هایی مثل چادر را نیز بر ندارند، بهتر است.

وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللاَّتِی لا یَرْجُونَ نِکاحاً فَلَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُناحٌ أَنْ یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ غَیْرَ مُتَبَرِّجاتٍ بِزِینَةٍ وَ أَنْ یَسْتَعْفِفْنَ خَیْرٌ لَهُنَّ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ.(نور؛60)

علاوه بر رابطه‌ی قبل، بین پوشش ظاهری و عفت باطنی، رابطه‌ی علامت و صاحب علامت نیز هست؛ به این معنا که مقدار حجاب ظاهری، نشانه‎ای از مرحله‌ی خاصی از عفت باطنی صاحب حجاب است. البته این مطلب به این معنا نیست که هر زنی که حجاب و پوشش ظاهری داشت، لزوماً از همه‌ی مراتب عفت و پاکدامنی نیز برخوردار است.

بحثی پیرامون حجاب زنان سالمند

«وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللاَّتِی لا یَرْجُونَ نِکاحاً فَلَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُناحٌ أَنْ یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ غَیْرَ مُتَبَرِّجاتٍ بِزِینَةٍ وَ أَنْ یَسْتَعْفِفْنَ خَیْرٌ لَهُنَّ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ. (نور؛60) و بر زنان وانشسته ای که امید ازدواجی ندارند گناهی نیست که لباس های خود را کنار بگذارند بی آن که زینتی را ظاهر سازند، و عفّت ورزیدن برای آنان بهتر است، و خدا شنوا و دانا است.»

وقتی فرهنگ سازان جامعه خود گرفتار اسراف و تبذير شوند، از اخلاق و معنويت فاصله بگيرند، نسبت به مفاسد اخلاقی و ابتذال در پوشش بی‏تفاوت شوند، پيامدهای ذيل نتايج طبيعی چنين گرايشی است:

الف) بی توجهی نسبت به کار آمدی دين در عرصه‏های مختلف اجتماعی، جوان را به سمت بی هويتی و پرداختن به ضد ارزش‏ها سوق می‏دهد. وقتی پويايی دين در عرصه حيات بشری کم رنگ شود، بدينی است دختران و پسران، ابزار وجود و اثبات شخصيت خويش را در مظاهر غير دينی مانند خود آرايی و مدگرايی جست و جو نمايند.

ب) عدم اهتمام به تقويت باورهای دينی و ارزش‏های اخلاقی سبب می‏شود نسل جوان نسبت به ارزش‏ها بيگانه گشته و نسبت به اعتقادات دينی خود احساس حقارت نمايد و بن‏بست فکری در اين باب، خودباختگی به فرهنگ غرب را در پی‏دارد.

احيای ارزش‏های اصيل اسلامی و فراخوانی زن مسلمان به تعقل و دريافتن ارزش‏ها و آفريدن روح تعبد و تعهد نسبت به اين‏ها نقش مهمی در اين زمينه خواهد داشت.

زن مؤمن بايد به آنچه اسلام به عنوان ارزش بدان می‏نگرد باور داشته باشد و بداند که شخصيت و عظمت او در گرو روح بلند، انديشه والا و جان پيراسته از آلودگی است که او را به روشی انسانی و مشی اسلامی فرا می‏خواند و بداند تن آرايه بسته و ظاهر فريبنده هرگز نمايانگر شخصيت او نيست.

کلام بيدارگر حضرت مسيح که فرمود:

به حق برای شما می‏گويم: تن چه سودی دهد در صورتی که ظاهرش درست باشد و درونش تباه. بدن‏های شما چه سودتان دهد که خوشتان دارد و دلهايتان تباه باشد و بهره‏ای نبريد آن گاه که پوست خود را آراسته و پاک نگاه داريد و دل‏های شما چرکين باشد.

در زن بايد باور استوار، ايمان عميق ايجاد شود. زنی که دل به حق داده و انديشه به خدا سپرده و فرجام زندگی دنيوی‏اش را پذيرفته چطور حاضر می‏شود خودآرايی و خود نمايی کند و خود را در معرض نگاه‏های آلوده قرار دهد و زمينه‏های تلذذ ديگران و مآلاً فساد آفرينی را به وجود آورد؟!

کلام بلند حضرت علی(ع) که می‏فرمايد:

«المرء بايمانه؛ آدمی در گرو باورهای خويش است.» نشان‏گر آن است که باورهای درست و ايمان‏های راسخ، عالی‏ترين نقش را در کيفيت زندگانیِ انسان ايفا می‏کنند.

تحليلي بر مجازات رفتارهاي مجرمانه در حوزه حجاب و عفاف

بدحجابي پديده منحصر به فردي است که نه مي توان آن را حجاب ناميد و نه بي حجابي مطلق. اين پديده در يکي دو دهه اخير گريبانگير جامعه ايران شده است. بدحجابي به خاطر طغيان از حدود الهي مطمئنا يک گناه است اما کمتر کسي در خصوص مجرمانه بودن آن در جامعه اسلامي بر اساس قوانين مصوب سخن به زبان رانده است. تا جايي که براي بسياري هنوز برخوردهاي انتظامي و قضائي با اين ناهنجار نوعي ملاحظه و تعارف سياسي حساب مي شود يا اگر دادستاني براي بدحجابي جريمه تعيين مي کند براي برخي رسانه ها به ظاهر غير قابل توجيه مي نمايد. اين در حالي است که پس از پيروزي شکوهمند انقلاب اسلامي، مقررات مختلفي در حوزه حجاب و عفاف به تصويب رسيد که مهمترين آنها عبارتند از :
-قانون نحوه رسيدگي به تخلفات و مجازات فروشندگان لباس‌هايي که استفاده از آنها در ملاء عام خلاف شرع است و يا عفت عمومي را جريحه دار مي‌کند.
-قانون گسترش راهکارهاي اجرايي عفاف و حجاب
-قانون مد و لباس
-قانون مجازات اسلامي
اما مهم ترين قانوني که به جرم‌انگاري بي‌حجابي پرداخته، قانون مجازات اسلامي است. بر اساس تبصره ماده 683 قانون مجازات اسلامي، تشکيل‌دهنده جرم، رعايت نکردن حجاب شرعي است .

 ايجاد حريم ميان زن و مرد بر اشتياق‏ها و التهاب‏ها مي‏افزايد و طبق اصل "الانسانُ حريصٌ علي ما مُنِع مِنه"، حرص و ولع نسبت به اعمال جنسي را در زن و مرد بيشتر مي‏کند. به علاوه، سرکوب کردن غرايز موجب انواع اختلال‌هاي رواني و بيماري‏هاي روحي مي‏گردد.در روانشناسي جديد و مخصوصا در مکتب روانکاوي فرويد روي محروميت‏ها و ناکامي‏ها بسيار تکيه شده است. فرويد مي‏گويد،ناکامي‏ها معلول قيود اجتماعي است و پيشنهاد مي‏کند که تا ممکن است بايد غريزه را آزاد گذاشت تا ناکامي و عوارض ناشي از آن پيش نيايد.برتراند راسل در جواب اين سئوال که: آيا شما عقيده داريد انتشار موضوع‏هاي منافي عفت علاقه مردم را به آنها زياد نمي‏کند؟ جواب مي‏دهد: "علاقه مردم نسبت بدان‌ها نقصان مي‏يابد. فرض کنيد چاپ و انتشار کارت پستالهاي منافي عفت مجاز و آزاد گردد، اگر چنين چيزي بشود اين اوراق براي مدت يکسال يا دوسال مورد استقبال واقع شده سپس مردم از آن خسته مي‏شوند و ديگر کسي حتي به آنها نگاه هم نخواهد کرد."‏

پاسخ: اسلام نيز با ناکامي و ناکامي جنسي مخالف است و به داشتن، عوارض وخيم و ناگواري اعتقاد دارند و مبارزه با اقتضاي غرايز در حدودي که مورد نياز طبيعت است غلط است، بنابراين راه ارضاي جنسي را از راه منطق و شرع باز كرده و ارزش و جايگاه خاصي بدان بخشيده است، ولي تأمين غريزه جنسي را از راه غيرمشروع به صلاح فرد و جامعه نمي‌داند و براي ارتكاب آن حدّ قائل شده است.اينکه راسل مي‏گويد:" اگر پخش عکس‌هاي منافي عفت مجاز بشود پس از مدتي مردم خسته خواهند شد و نگاه نخواهند کرد، درباره يک عکس بخصوص و يک نوع بي‏عفتي صادق است. ولي در مورد مطلق بي‏عفتي‏ها صادق نيست يعني از يک نوع خاص بي‏عفتي خستگي پيدا مي‏شود. ولي نه بدين معني که آتش و عطش روحي زبانه مي‏کشد و نوعي ديگر را تقاضا مي‏کند و اين تقاضا هرگز تمام شدني نيست".راسل در کتاب زناشويي و اخلاق اعتراف مي‏کند که عطش روحي در مسائل جنسي غير از حرارت جسمي است، آنچه با ارضاء تسکين مي‏يابد حرارت جسمي است نه عطش روحي

1- حجاب بايستی همه بدن را ستر کند. چون خداوند می فرمايد: ﴿يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ﴾ (الأحزاب: 59). و جلباب همان لباس بلندی است که همه بدن را ستر می کند و إدناء به معنای رها ساختن و کشيدن است. در نتيجه حجاب شرعی همه بدن را می پوشاند.

2- حجاب بايد ضخيم بوده و رقيق و شفاف نباشد. چون غرض از حجاب همان ستر است. در نتيجه هنگامی که لباسی بدن را ستر نکند حجاب خوانده نمی شود. چون اين لباس جلوی رؤيت را نگرفته و حجابی در مقابل انظار محسوب نمی شود.

3- اين لباس بخودی خود نبايد زينتی بوده و دارای رنگهای جذابی باشد که انظار را بخود جلب کند. چون خداوند می فرمايد: ﴿وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا...﴾ الآية. (النور: 31). و معنی: (ما ظهر منها) آن است که بدون قصد و عمد باشد. پس اگر خود اين لباس زينت باشد نمی توان آن را پوشيده و حجاب نيز خوانده نمی شود. چون حجاب آن است که از ظاهر شدن زينت در مقابل اجانب جلوگيری کند.

4- حجاب بايد وسيع بوده و تنگ نباشد تا پستی و برآمدگيها بدن و اماکن فتنه در آن را مجسم نکند.

5- لباس زن بايد معطر نباشد تا سبب جلب مردان نشود: و حضرت رسول الله (صلی الله علیه وسلم) فرمودند: «اَلْمَرْأَةُ إِذَا اسْتَعْطَرَتْ فَمَرَّتْ بِالْمَجْلِسِ فَهِيَ كَذَا وَكَذَا يَعْنِي زَانِيَةً». رواه أصحاب السنن وقال الترمذی: حسن صحيح.

(معني): «اگر زنی خود را به عطر آلوده و بر مجلسی بگذرد پس او اينگونه و اينگونه است. يعنی زناکار».

و در روايت ديگر: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ اسْتَعْطَرَتْ فَمَرَّتْ عَلَى قَوْمٍ لِيَجِدُوا مِنْ رِيحِهَا فَهِيَ زَانِيَةٌ».

(معنی): «هر زنی كه خود را به عطر بيالايد و بر گروهی بگذرد تا بوی آن را به مشام بشنوند، آن زن زناکار است».

6- در لباس نبايد هيچ تشابهی به لباس مردان وجود داشته باشد. چون در حديث ابی هريرة (رضی الله عنه) اينگونه آمده است که «لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرَّجُلَ يَلْبَسُ لِبْسَةَ الْمَرْأَةِ وَالْمَرْأَةَ تَلْبَسُ لِبْسَةَ الرَّجُلِ».

(معنی): نبی (صلی الله علیه وسلم) مردی را که لباس زنان پوشيده و زنی که لباس مردان را بپوشد لعنت نموده است. (اين حديث را ابوداود و نسائي روايت كرده اند).

و در حديث بخاری: «لَعَنَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُخَنَّثِينَ مِنْ الرِّجَالِ وَالْمُتَرَجِّلَاتِ مِنْ النِّسَاءِ». (معنی): رسول خدا –صلی الله علیه وسلم- مخنثين از مردان، و مرد نمايان از زنها را لعن کرده است.

يعنی آنها که در لباس و قيافه خود همانند بر خی از زنان اين دور و زمانه مشابهت می کنند.

و مخنثين از مردان مردانی هستند که در لباس، تکلم و ديگر مسائل به زنان شباهت دارند.