بوستان حجاب

ولايت و مرجعيت علمي حضرت زهرا(س)

يکي ازآياتي که درشأن حضرت فاطمه زهرا(س)نازل شده ،آيه شريفه مودت است. نقل شده است، هنگامى که پيامبراکرم(ص) وارد مدينه شدند و پايه‌هاى اسلام محکم شد، انصار گفتند ما خدمت رسول خدا‌(ص)مى‌رسيم و عرض مى‌کنيم : اگر مشکلات مالى پيدا شد اين اموال ما بدون هيچ گونه قيد و شرط در اختيار شماست ، هنگامى که اين سخن را خدمت آن حضرت عرض کردند، آيه مودت نازل شد و پيامبر اکرم(ص ) آيه را بر آن ها تلاوت کردند .سپس فرمودند: نزديکان مرا بعد از من دوست داريد، آن ها با خوشحالى و رضا و تسليم از محضرش بيرون آمدند.

خداوند درسوره شوري آيه 23مي فرمايد:« قُل لا أَسئَلُکمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلا الْمَوَدَّةَ فى الْقُرْبىَ، بگو من هيچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى‌کنم جز دوست داشتن نزديکانم»

دراين آيه شريفه «مودت ذي القربي» به عنوان اجروپاداش رسالت ياد شده است. اکنون سوال اين است که «مودت »به چه معناست؟ ،«ذي القربي» کيست؟ اين آيه شريفه در پي بيان چه چيزي است؟ آيا اين آيه باآياتي که اجر ومزد رسالت را نفي مي کند ،سازگاري دارد؟

تفسير نمونه، هدف اساسي آيه مودت راولايت ورهبري امت پس از پيامبر اکرم (ص)مي داندومي نويسد: دوستى ذى القربى بازگشت به مسئله ولايت و قبول رهبرى ائمه معصومين (عليهم‌السلام) از دودمان پيامبر اکرم(ص ) مى‌کند که در حقيقت تداوم خط رهبرى پيامبر اکرم(ص ) و ادامه مسئله ولايت الهيه است .

درباره مودت ذي القربي ديدگاه هاو تفسيرهاي متعددي مطرح شده است اما آن چه درميان مفسران شيعه وبرخي ازمفسران اهل سنت مطرح شده آن است که مراد از مودت ذي القربي، دوستي، عترت و اهل‌بيت رسول خدا(ص) است و بر طبق اين تفسير رواياتي هم از طريق اهل سنت و اخبار بسيار زيادي از طريق شيعه وارد شده که همه آن ها آيه را به مودت عترت و دوستي با آن حضرات (ع ) تفسير کرده است، اخبار متواتري هم که از طريق شيعه واهل سنت درباره وجوب مودت اهل بيت(ع) و محبت آن حضرات رسيده است، اين تفسير را تاييد مي‌کند. علامه طباطبايي با طرح اين ديدگاه، با استناد به احاديثي که مردم را در فهم کتاب خدا و معارف دين، به اهل بيت (ع ) ارجاع داده (مانند حديث ثقلين و حديث سفينه) هدف مودت را مرجعيت علمي و معرفتي اهل بيت(ع)مي شمارد و اظهار مي کند که منظور از واجب کردن مودت اهل بيت(ع) و آن را به عنوان اجر رسالت قرار دادن تنها اين بوده است که اين محبت را وسيله‌اي قرار دهد براي اين که مردم را به اهل بيت(ع) ارجاع دهد و آن بزرگواران مرجع علمي مردم قرار گيرند. آن گاه از اين امر نتيجه مي گيرد: مودتي که اجر رسالت فرض شده چيزي ماوراي خود رسالت و دعوت ديني و بقا و دوام آن نيست. پس بنا بر اين تفسير، مفاد آيه شريفه هيچ تغايري با آيات ديگر که اجر رسالت را نفي مي‌کنند، ندارد.

درباره مصاديق ذي القربي احاديث متعددي از شيعه وسني نقل شده است. تفسير نمونه، حديثي از کتاب فضائل الصحابه احمد بن حنبل نقل مي کند که او با سند خود از سعيد بن جبير از عامر چنين نقل مى‌کند: لما نزلت قل لا اسئلکم عليه اجرا الا المودة فى القربى قالوا: يا رسول الله! من قرابتک؟ من هؤلاء الذين وجبت علينا مودتهم؟ قال : على و فاطمه و ابناهما ( عليهم السلام ) و قالها ثلاثا ؛ هنگامى که آيه «قل لا اسئلکم عليه اجرا الا المودة فى القربى» نازل شد، اصحاب عرض کردند اى رسول خدا! خويشاوندان تو که مودت آن ها بر ما واجب است کيانند؟ فرمود : على(ع) و فاطمه(س) و دو فرزند آن دو ، اين سخن را سه بار تکرار فرمود!بنابراين حضرت فاطمه (س) يکي از مصاديق ذي القربي است که خداوند در آيه شريفه مودت، دوستي وپيروي از آن ها را اجر ومزد رسالت خوانده و به اين ترتيب پيروي از آن ها را واجب کرده است.