بوستان حجاب

درگفتگو با حجة الاسلام مجتبي کلباسي

اگر چه علما، محققان و عاشقان اهل بيت(ع) در وصف شخصيت بي نظير بانوي بزرگ اسلام فراوان گفته و نوشته اند، اما هنوز حق اين مظلومه و شفيعه محشر، ادا نشده است و امواج عظمت وجود او هميشه در تاريخ مي خروشد. جلوه هايي از فضايل و کمالات بي منتهاي صديقه کبري را از حجة الاسلام و المسلمين «مجتبي کلباسي» مدير مرکز تخصصي امامت و مهدويت مرکز مديريت حوزه علميه قم جويا شديم:

*ضرورت تکريم ايام فاطميه
گراميداشت ايام فاطميه براي تکريم شخصيت بي مثال حضرت فاطمه زهرا(س) و معرفي سيره آن حضرت و همچنين تعظيم شعائر الهي، ضرورتي انکارناپذير است. حجة الاسلام کلباسي در اين باره مي گويد: يکي از شيوه هاي قرآن مجيد براي تعليم و تربيت که بسيار بر آن تکيه شده است، شيوه معرفي الگوست؛ در سوره مريم، خداوند از حضرت مريم، ابراهيم، اسماعيل، موسي، ذکريا وادريس ياد مي کند و اين در واقع نوعي از الگوسازي است که يکي از موفق ترين شيوه هاي تعليم وتربيت است و در قرآن به کرات اين الگو سازي تکرار شده است.

اين استاد حوزه و دانشگاه مي افزايد: اين معرفي و مطرح کردن الگوها در قرآن، آثار تربيتي، اخلاقي و اجتماعي زيادي دارد و وجود مقدس حضرت فاطمه زهرا(س) به عنوان تنها زن معصوم، يک شأن و ويژگي بالا دارد که بايد مورد توجه باشد و در واقع جامعه بشري براي شناخت حضرت زهرا بايد قدم بردارد و هنوز اين دردانه عالم وجود در ميان پيروان او شناخته شده نيست.

*مباحثات علمي؛ آثار تربيتي
مهم ترين کارکردهاي مجالس عزاداري انتقال مفاهيم بلند فکري ائمه هدي (ع) است، يکي از ابعاد مهم شخصيت حضرت زهرا(س) که توجه کمتري بدان شده است، شخصيت علمي آن بزرگوار است. حجة الاسلام کلباسي در ارتباط با شخصيت علمي و معرفتي حضرت مي گويد: بي شک حضرت زهرا(س) داراي شخصيت والاي علمي بودند و اين از خطابه حکيمانه ايشان در مسجد مدينه و ساير احاديثي که از ايشان به دست ما رسيده به خوبي روشن است و همانطور که مي دانيم يکي از القاب ايشان «محدثه» است يعني کسي که فرشتگان با او سخن مي گويند، ضمن اينکه ايشان مطالبي در اخلاق، اعتقادات، فقه و ساير علوم بيان فرمودند. غفلت از شخصيت علمي حضرت زهرا(س) خسران بزرگي براي ماست.
در تاريخ هم خوانده ايم که حضرت مجتبي(ع) در پنج سالگي هر روز به مسجد مي رفت و کلمات و مواعظي که پيغمبر اکرم(ص) در مسجد بيان مي فرمود، به ذهن سپرده، و سپس به خانه مي آمد و براي مادر بزرگوار خود حرف به حرف تعريف مي کرد و وقتي اميرالمؤمنين(ع) به خانه تشريف مي آورد، حضرت زهرا(س) آنها را براي آن جناب بازگو مي کرد. روزي اميرالمومنين(ع) از فاطمه(س) پرسيد تو که در مسجد حاضر نبودي، از کجا اين کلمات را فهميدي؟ گفت: فرزندم حسن هر روز آنچه پدر بزرگوارم بر منبر مي گويد، بي کم وکاست به همان ترتيب برايم بيان مي کند و اين نشان از مباحثات علمي حضرت، به همراه آثار تربيتي مفيد براي فرزندان داشت.
وي ادامه مي دهد: اما نکته اي که بايد به آن توجه کرد اين است که در پرتو شخصيتهاي بزرگي همچون پيامبر اعظم(ص) و اميرالمومنين(ع) از جنبه علمي ايشان غفلت شده و يا مورد توجه قرار نگرفته، زيرا حضور ايشان دقيقا زماني است که منبع وحي از طريق پيامبر(ص) در اختيار بوده و در واقع با حضور اين دو شخص بزرگ اسلام و شرايط زماني و مکاني مرتبط با آن، اين بعد از شخصيت حضرت زهرا(س) آن گونه که شايسته و بايسته است، مورد توجه قرار نگرفته و جايي براي بروز نداشته است، نه اينکه نباشد.
دليل بعدي، عمر محدود ايشان است که بنابر برخي اقوال 18 و بنابر برخي اقوال ديگر 28 سال ذکر شده، ضمن اينکه در اين عمر کوتاه شاهد فراز و نشيبهاي بسياري در زندگي ايشان هستيم که دائم در تلاطم بود و بستر لازم براي اينکه از دانش حضرت بهره برداري شود پديدار نشد، لذا احاديث منقول از حضرت زهرا(س) نسبت به ساير اهل بيت(ع) خيلي کمتر است؛ البته نکته ديگر اينکه شايد هم آنچه بوده به لحاظ شرايط تاريخي به دست ما نرسيده، اما آنچه رسيده نشان از جايگاه رفيع علمي حضرت دارد.

*فاطمه(س) الگوي من است
خانواده نهاد مقدسي است که بخش زيادي از شاکله شخصيتي و رفتاري انسان در آن شکل مي گيرد و سرنوشت هر انساني ريشه در روحيات و خصلتهاي کساني دارد که در دوران طفوليت و خردسالي، نزديک ترين انسانها به او بودند. رفتار پدر و مادر هر گونه که باشد، براي فرزندان الگويي مؤثر خواهد بود تا بتوانند نيکي ها و پليدي ها را بشناسند؛ حضرت فاطمه زهرا(س) به يقين نمونه اي شايسته براي شيوه تربيت در خانواده است. در اين زمينه حجة الاسلام کلباسي به ما مي گويد: آنچه بسيار مهم است و کمتر به آن توجه شده است سيره و زندگي حضرت است سيره اي که هيچ شکي در آن نبوده و گواهش زندگي ايشان است، يکي از مهمترين بخش آن توجه به حق والدين است.
وي ادامه مي دهد: همان طور که مي دانيد، حضرت فاطمه(س) در کودکي مادر گرامي خود را از دست داد دقيقا سني که دختر به عواطف و محبت مادري بسيار نياز دارد و پدر بايد جاي مادر را برايش پر کند ولي اينجا يک چيز معکوسي اتفاق افتاد که بسيارعجيب است، فاطمه زهرا(س) نسبت به پدر آنقدر مهرورزي مي کند و به دور او مي گردد که از سوي او «ام ابيها» نام مي گيرد و گويي مادر رسول خداست؛ امروز ما نمي گوييم فرزندان اين گونه باشند اما حداقل اگر خود را شيعه اهل بيت(ع) و متمسک به ولايت آنان مي دانند از آزار پدر و مادر خودداري کنند؛ اين الگويي است که ما بسيار به آن نياز داريم و مخصوص زنان و دختران هم نيست، بلکه همه بايد از شخصيت ايشان الگو بگيرند، همانطور که حضرت وليعصر(عج) فرمودند:اسوه و الگوي باارزش من حضرت زهرا(س) است.
کلباسي در بيان بخش هاي ديگري از سيره حضرت زهرا(س) مي افزايد: بحث ديگري که مي تواند الگوي همه باشد بحث زهد و قناعت ايشان است که بسيار مهم است، و ما شيعيان در برخورد با دنيا بايد مثل فاطمه زهرا(س) باشيم، اما اينکه ما همه چيز را براي دنيا بخواهيم و حتي ائمه(ع) را براي دنياي خود بخواهيم، اين واقعاً جفاست.
وي ادامه مي دهد: اين زهد و قناعت که ما در زندگي ايشان مي بينيم، در کجاي زندگي ماست؟ واقعاً مهماني ها و رفتار ما و نوع زندگي مردم ما به زندگي اين بزرگوار شباهت دارد؟ البته زهد و قناعت به شيوه ايشان براي ما ممکن نيست، ولي واقعاً کجا داريم مي رويم؟ آيا توجه داريم که هر روز فاصله ما با زندگي علوي و فاطمي بيشتر شده و زندگي ما تهي از معنويت شده و توجه و محاسبات همه مادي است. مدير مرکز تخصصي مهدويت تصريح مي کند: نقطه عطف ديگر زندگي ايشان توجه ايشان به حقوق همسر است، اميرالمومنين(ع) فرموده اند که به خدا فاطمه مرا به خشم نياورد واز فرمانم رخ نتافت، اين نکته بسيار مهمي در زندگي زناشويي است و اينکه همسران نسبت به يکديگر مراعات کرده و مراقب حال همديگر باشند، توجه به اين نکات آموزنده درزندگي بسيار اثر بخش است.
استاد حوزه و دانشگاه اظهار مي دارد: توجه به عزت نفس شوهر در ايشان تمام بود، در تاريخ و سيره حضرت خواندهايم که اميرالمومنين(ع) وارد شد و با چهره زرد ايشان که ناشي از فرط گرسنگي بود مواجه شد و معلوم شد جز قوتي براي کودکان غذايي در خانه نبوده است، اميرالمومنين(ع) فرمودند چرا مرا خبر نکردي که حضرت در پاسخ گفتند: پدرم رسول خدا به من فرمود «دخترم مبادا از شوهرت چيزي طلب کني که برايش مقدور نباشد و او شرمنده شود»؛ اينها درس زندگي براي زوج هاي جوان است، اما به راحتي از کنارش عبور مي کنيم، در حالي که عمل به همين دستورات است که ضامن حفظ و قوام زندگي خانوادگي است. کلباسي با بيان اينکه حضرت زهرا الگوي عملي بودند ادامه مي دهد: ايشان با رفتار مادرانه توأم با فضايل اخلاقي به تربيت فرزندان خود مي پرداخت و همواره رفتار صحيح را رعايت مي کرد تا فرزندانش با آسودگي خاطر، در عمل از او الگو گيرند.

*روزي تو خواهي آمد...
بي شک يکي از منابع باور تشيع نسبت به حضرت وليعصر(عج) و مهدويت، اخباري است که از حضرت زهرا(س) رسيده و ايشان عنايت ويژه اي نسبت به امام آخرالزمان داشته اند. در اين ارتباط حجة الاسلام کلباسي مي گويد: در واقع بخشي از اخباري که راجع به ائمه(ع) از جمله امام زمان(عج) در دست داريم، اخباري است که از وجود مبارک ايشان نقل شده، همان گونه که در اخبار ايشان در مورد امام زمان(عج) داريم که خبر جابر يکي از همين جلوه هاست.
وي ادامه مي دهد: ما در همه جاي معارفي که از حضرت نقل شده اين را مشاهده مي کنيم البته همه معارفي که از اهل بيت عصمت و طهارت(ع) نقل شده منشأ الهي دارد و همانطور که پيامبر از حضرت مهدي(عج) سخن گفته اند وجود مقدس حضرت صديقه کبري(س) هم در صحيفه فاطميه نقل کرده اند که مردي از خاندان پيامبر(ص) و فرزندان فاطمه(س) آمده و جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد.

منبع: روزنامه قدس