بوستان حجاب

برخي از جوانان نمي توانند ارتباط صحيح و كاملي در بسياري از زمينه ها با والدين شان برقرار كنند. اما در واقع چگونه و چرا فرزندانمان از صحبت با پدر ومادرشان طفره مي روند و حرف دلشان را به آنها نمي زنند. چرا پدر و مادر از سوي فرزندانشان در نقش يك منبع كمك و مشاوره خط مي خورند؟
چگونه است كه تنها معدودي از والدين مي توانند روابط حسنه اي با فرزندانشان داشته باشند؟ چرا بچه ها و جوانان با مشاوران روان درمانگر به راحتي تمام حرف مي زنند اما نمي توانند با پدر و مادرشان به راحتي صحبت كنند؟ كار مشاور حرفه اي و طرز رفتار او چه تفاوتي با رفتار پدر ومادر دارد؟ در سال هاي اخير روانشناسان جواب هايي براي سؤالات پيدا كرده اند، پژوهش ها و تجربيات باليني توانسته است اجزاي روابط مؤثر ميان والدين و فرزندان آنها را پيدا كند. شايد مهم ترين موضوع در اين باره مهارت گوش دادن باشد.
توانايي ايجاد ارتباط، كليد غالب رابطه هاست. به نظر شما اين گفته در ارتباط هاي دوستانه چه معنايي مي دهد؟ دوستان با يكديگر صحبت مي كنند و به حرف هاي يكديگر گوش مي دهند آنان با گوش دادن به يكديگر و در غم و شادي هم شريك بودن، دوستي ها را قوام مي بخشند.
وقتي دوستانمان مشكلي دارند يا دچار اشتباه مي شوند، احساسات آنها را مي پذيريم و تأييد مي كنيم. به آنها گوش مي دهيم. ما اين كار را به اين علت مي كنيم كه به دوستانمان احترام مي گذاريم و برايشان ارزش قائليم. مي خواهيم با فرزندانمان نيز به همين ترتيب رفتار كنيم، زيرا ما را به آنها نزديكتر مي سازد. ممكن است دلتان بخواهد وقتي كه ناراحت هستيد، با دوستي صحبت كنيد.
دلتان مي خواهد دوستانتان به شما گوش دهند، شرايط شما را بفهمند و پذيراي احساسات شما باشند. فرزندان شما هم هنگام ناراحتي، همين انتظارها را از شما دارند. لزوماً هميشه موفق نمي شويم مشكلات را حل و فصل كنيم. علاوه بر اين مي توانيم فرزندانمان را مجبور كنيم احساساتشان را كنار بگذارند. پس چه بايد كرد؟
مي توانيم نشان دهيم كه به افكار و احساساتشان اهميت مي دهيم. مي توانيم نشان دهيم كه احساسات فرزندانمان را درك مي كنيم و مي پذيريم، حتي اگر با او موافق نباشيم، با صداي نرم و آرام و با كمك كلمات مناسب، مي توانيم نشان دهيم كه آنها را مي پذيريم.
رد و بدل كردن احترام با جوانان بهتر از نصيحت كردن آنهاست. بخصوص وقتي اين قبيل موعظه ها به حل مشكلات آنها كمكي نمي كند. نصيحت كردن آنها ممكن است باعث شود كه به ما متكي شوند و يا توصيه ما را ناديده بگيرند. حال آن كه وقتي به كودكان گوش مي كنيم به آنها فرصت فكر كردن مي دهيم.
شنونده شايسته اي باشيم
برقراري ارتباط دوجنبه دارد. گوش دادن و صحبت كردن. براي آن كه به فرزندتان كمك كنيد تا بتوانيد با شما ارتباط برقرار كند، بايد بتوانيد با دقت به او گوش دهيد و با احترام با او صحبت كنيد.حساس بودن به احساسات جوانان به آنان كمك مي كند بفهمند ديگران حرف هاي آنها را درك مي كنند. همچنين به آنها كمك مي كند تا به احساسات خود و علت آن و به مشكلات خود فكر كنند. به اين ترتيب آنها مي فهمند كه صحبت در مورد احساسات، كار پسنديده اي است.
وقتي حرف مي زند از خودتان سؤال كنيد كه او چه احساسي دارد؟ ببينيد كه چهره و بدن فرزندتان به شما چه مي گويد. سپس احساساتي را كه مي بينيد بيان كنيد.
- چهره اخم آلودت مي گويد كه تو مخالفي
- قتي چهره ات باز باشد، خيلي خوشحال به نظر مي آيي.
- به نظرم اوقاتت واقعاً تلخ است. چطور است در اين مورد با هم صحبت كنيم.
احساسات جوان را
جدي بگيريد
1- با توجه كامل به صحبت ها گوش كنيد يعني شنود مؤثر 2- با استفاده از كلمه هايي از جمله «اوه»، «فهميدم»، «درست»، نشان دهيد كه احساسات او را درك كرده ايد.
3- براي احساس كودك اسمي پيدا كنيد.
4- آرزوها و خواسته هاي كودك را در عالم خيال برآورده سازيد.
تماس چشمي برقرار كنيد
براي آن كه والدين و فرزند بتوانند تماس واقعي و موفقيت آميز با يكديگر داشته باشند احتياج به تماس چشم ها دارند و بدين منظور بايد روبه روي يكديگر قرار بگيرند. اگر داراي فرزندان كوچك هستيد كاري كنيد كه با آنها در سطح نگاه تماس حاصل كنيد. براي اين كار اغلب اوقات بزرگترها مجبور خواهند بود بنشينند و به اصطلاح چمباتمه بزنند تا تماس در سطح نگاه برقرار شود.
از گوش دادن بازتابي استفاده كنيد
گوش كردن بازتابي عبارت است از تكرار آنچه فرزند شما احساس مي كند و مي گويد. خودتان را آينه اي تصور كنيد كه احساسات فرزندانتان و دليلي را كه در پشت اين احساسات نهفته است، منعكس مي كند. براي گوش دادن بازتابي، قبل از «بيان احساسات، عبارت «احساس مي كني» را به كار ببريد و سپس با استفاده از واژه «زيرا» دليل احساسات را بيان كن.
گوش دادن پويا
گوش دادن پويا در مقايسه با گوش دادن انفعالي (سكوت) روش عالي براي برقراري ارتباط ميان فرستنده و دريافت كننده پيام است. در اين روش هم فرستنده و هم دريافت كننده پيام فعال هستند. گوش دادن پويا به فرزندان ما كمك مي كند تا از احساسات منفي نهراسند. همچنين بر روابط صميمانه و گرم ميان والد و فرزندان مي افزايد. تجربه شنيده شدن و درك كردن از سوي يك شخص ديگر به قدري رضايت بخش است كه سبب مي شود مخابره كننده پيام در قالب شنونده احساس گرمي و صميميت كند. گوش دادن پويا به حل مسأله از سوي فرزند كمك مي كند.
همچنين گوش دادن پويا صحبت كردن را تسهيل مي كند و به شخص كمك مي كند تا راه حل هاي مناسبي براي مسائل خود پيدا كند. گوش دادن پويا توپ را در زمين فرزند نگه مي دارد. وقتي والدين براي اطلاع از مسائل فرزندان شان به صحبت هاي آنها به طرز پويا گوش مي دهند، اغلب به اين نتيجه مي رسند كه فرزندان شان مي توانند راه حل هايي از آن خود پيدا كنند. اين امر شرايطي فراهم مي كند تا خود جوان به تحليل مسأله بنشيند و سرانجام به راه حل هايي سازنده برسد. بنابراين گوش دادن پويا يكي از مؤثرترين روش هاي كمك به كودك است تا مسئوليت بيشتري در قبال خود پذيرا شود و به استقلال و خودمختاري بيشتري برسد.درعين حال كه گوش دادن فعال ازنظر تئوري ساده است، در عمل هميشه آسان نيست. بنابراين ارائه چند راهنمايي براي والديني كه هنوز با گوش دادن فعال مشكل دارند و مي خواهند مهارت هايشان را بهبود بخشند، مفيد است.
بدانيد چه وقت از گوش دادن فعال استفاده كنيد؛ به خاطر داشته باشيد كه گوش دادن فعال فقط نوعي فناوري است تا شما بتوانيد پذيرش و همدلي خود را بهتر برسانيد. وقتي آن را به كار ببريد كه به اندازه كافي از مشكلات خودتان آزاد هستيد. احساس پذيرش داشته باشيد و بخواهيد كه به بچه هاي تان درمورد مشكلات شان كمك كنيد.
و همچنين بدانيد چه وقت از گوش دادن فعال استفاده نكنيد؛ وقتي شما حوصله بچه هاي تان را نداريد (زماني كه خودتان مسأله داريد) اين تكنيك ها عمل نمي كند و براي تأثيرگذاري بر آنها و تغيير رفتارشان مؤثر نيست. اگر وقت يا حوصله اش را نداريد، از آن استفاده نكنيد. همچنين از آن به عنوان روشي براي تحميل نظر خودتان به بچه هاي تان يا رفتار كردن به صورتي كه شما مي خواهيد استفاده نكنيد.
كفايت در كار فقط در اثر تمرين به وجود مي آيد؛ بدون تمرين زياد، والدين در گوش دادن فعال به شايستگي و كفايت نمي رسند. به غير از آن ها با دوستان و همسرتان هم تمرين كنيد.
زود از ميدان به در نرويد؛ براي جوان ها وقت لازم است كه متوجه شوند شما واقعاً مي خواهيد احساسات آنها را بفهميد و پذيرنده مسائل آنها هستيد. به خاطر داشته باشيد كه آنها عادت دارند شما هميشه اعلام خطر كنيد، مؤعظه كنيد، درس بدهيد، نصيحت كنيد و بازجويي كنيد.
به جوان ها فرصت بدهيد؛ شما هرگز لياقت هاي فرزندان تان را كشف نمي كنيد مگر اين كه به آنها شانسي براي حل مسائل خودشان بدهيد. اگر مي توانيد با اين ديدگاه شروع كنيد كه بچه هاي تان مي توانند بدون رهنمودها و راه حل هاي شما مسائل خود را حل كنيد، از چگونگي رشد اعتمادتان شگفت زده خواهيد شد.
قبول كنيد كه گوش دادن فعال اول به نظر مصنوعي مي آيد؛ بدون شك اين كار بيشتر به نظر خودتان ادا درآوردن مي آيد تا به نظر فرزندان تان. با تمرين، شما بيشتر احساس طبيعي بودن و كمتر احساس ندانم كاري مي كنيد
سعي كنيد بيشتر از انواع ديگر، از گوش دادن استفاده كنيد؛ گوش دادن فعال بيش از روش هايي مثل گوش دادن منفعل و پاسخ هاي تصديقي اثرگذار است.
هر پاسخ فرزند شما، بازخورد لازم را ندارد، در درجه اول وقتي از گوش دادن فعال استفاده كنيد كه خواهان احساسات شديد هستند و نياز بچه به مورد قبول قرار گرفتن واضح است.
وقتي فرزندتان نياز به اطلاع رساني دارد، به او اطلاعات بدهيد؛ قبل از دادن اطلاعات، دقيقاً مطمئن شويد كه مسأله اصلي چيست. بعد ببينيد بچه ها آن اطلاعات را مي خواهند يا نه. اطلاعات خود را خيلي خلاصه بدهيد و البته آماده باشيد كه عقايد شما رد نشود. چون ممكن است آنها مناسب يا مفيد نباشند.
از تحميل گوش دادن فعال احتراز كنيد؛ خوب گوش بدهيد و علايمي كه نشان مي دهد فرزندان تان به شما مي گويند آنها نمي خواهند حرف بزنند يا حرف زدن بس است را فوراً بگيريد. به نياز هر فرد درمورد خلوت درون، احترام بگذاريد انتظار نداشته باشيد فرزندان تان به راه حل موردنظر شما برسند؛ به خاطر داشته باشيد، گوش دادن فعال براي كمك به جوان ها براي حل مسائل خودشان و ابزاري است براي كمك به آنها در يافتن راه حل هاي خودشان. براي زمان هايي كه هيچ راه حلي پيدا نمي شود آماده باشيد. بچه هاي تان ممكن است حتي به شما بگويند چگونه بعداً مشكل شان را حل كردند. آنها خواهند دانست اما شما نه.