بوستان حجاب

اصولاً صرفه جويي از پديده هايي است كه با فرهنگ فردي، خانوادگي و اجتماعي بسياري از جوامع عجين است.
درواقع با صرفه جويي مي توان خرج زندگي را مديريت كرد. اگر يك جوان بتواند در همه پديده هاي زندگي از جمله خرج كردن ميانه روي و با توجه به منافع درآمدي خود در صرف هزينه دقت كند، صرفه جويي معنا پيدا مي كند.
متأسفانه در برخي خانواده ها به خاطر نداشتن تربيت درست، به برنامه ريزي در امور زندگي چندان پرداخته نشده است و تمرين كافي در اين زمينه وجود نداشته.
بي تفاوتي نسبت به آينده
در برخي مواقع صرفه جويي نكردن ناشي از بي تفاوتي نسبت به آينده است. هرگاه نگرش ما نسبت به زندگي كوتاه مدت، نااميدانه و مقطعي باشد حساسيت و توجه به دو عامل هزينه و فايده و دخل و خرج كاهش پيدا مي كند. اين امر موجب مي شود به جاي درست خرج كردن، پس انداز و آينده نگري، به فكر گذران زندگي و خرج كردن باشيم.
البته صرفه جويي به نوع خصوصيات فردي و موقعيت شغلي افراد نيز بستگي دارد. به اين معني كه متأثر از عوامل جمعيت شناختي از قبيل نسل، جنس، شغل، تحصيلات، درآمد و محل سكونت است. در برخي مواقع نيز اين امر متأثر از فضاي كار در محيط كاري است كه انسان در آن به كسب و كار مي پردازد. همچنين صرفه جويي تحت تأثير اقتصاد و برخي عوامل محيطي و حاكم بر جامعه است به طوري كه گاهي به صورت عادت درمي آيد.
از دوره دبستان تا دوره دانشگاه بايد آموزش هايي به بچه ها داده شود تا به درستي از پس اندازه ها براي بهره گيري در آينده استفاده كنند. هرچند برخي از اقشار جامعه صرفه جويي را به عنوان شيوه مناسب زندگي پذيرفته اند.
اين پديده حتي ممكن است تغيير و تحولاتي را در زندگي انسان ها موجب شود. بر پايه تحقيقات برخي جوامع زماني كه در شرايط قوت و موضع قدرت قرار دارند، به مديريت دخل و خرج خود كمتر توجه مي كنند و هرگاه گرفتار بحران و فشار اقتصادي مي شوند به صرفه جويي روي مي آورند. اين مسأله نشان دهنده ضعف است.
جامعه شناسان معتقدند كه تعدادي از انسان ها به دنبال رفع نيازهاي خود و عده بسياري به دنبال برآورده كردن آزها و طمع هاي خود هستند. كساني كه به نيازها بيشتر توجه دارند، صرفه جويي را لازمه زندگي قلمداد مي كنند و شرايط بهتري را از اين طريق براي آينده فراهم مي كنند. چراكه سرمايه گذاري امروز وسيله اي براي دستيابي به آرامش فردا محسوب مي شود.
اما برآورده شدن نيازهاي كساني كه اسير طمع هاي خود هستند، ممكن نيست. آنان همواره به خاطر طمع هاي خود، همه آنچه را كه دارند خرج مي كنند اگرچه ممكن است منطقي براي آن در ميان نباشد.
در واقع از آنجايي كه انسان موجودي اجتماعي- اقتصادي است. انسان اقتصادي مي تواند با منافع محدود به نيازهاي نامحدود توجه ويژه و متعادل داشته باشد.
به طور كلي روش مصرف، رفتاري است كه در فرآيند جامعه پذيري (socialization) آموخته مي شود. كودك در خانواده در معرض هنجارهايي كه در آن وجود دارد، قرار مي گيرد. ارائه الگوهاي هنجاري از جمله الگوي مصرف در كودك تأثير بسزايي برجا مي گذارد. البته اين الگو از طريق رفتار والدين و اعضاي خانوده در او نهادينه مي شود نه از طريق نصيحت كردن.
به عقيده بسياري از روانشناسان بخش عمده اي از نظام الگوهاي هنجاري در سال هاي اول زندگي فرد و تا سن پنج سالگي در خانواده شكل مي گيرد.
نهاد آموزش دومين نهاد پس از خانواده است كه در جامعه پذيري فرد نقش مؤثري ايفا مي كند. البته در اين ميان همسويي آموزش ها در نهادهاي خانواده و نظام آموزشي مهم تلقي مي شود چراكه در برخي مواقع تعارض بين آموزش هاي مدرسه و خانواده كودك را دچار چندپارگي شخصيت مي كند. البته گاهي اوقات ممكن است آموزش الگوهاي هنجاري از سوي خانواده و مدرسه درباره موضوعي از جمله درآمد و صرفه جويي در يك راستا ولي منفي باشد. در اين شرايط فرهنگ تنظيم رابطه اصولي و منطقي بين مقوله پول و پس انداز و استفاده از آن به عنوان ابزاري مطلوب ارائه نمي شود. بنابراين زماني كه فرد به عنوان فرد بالغ در جامعه حاضر مي شود رفتار مصرف صحيح از سوي او به چشم نمي خورد.
البته آگاهي دهي در برخي موارد از جمله درباره نحوه مصرف ارائه نمي شود، بلكه فقط امر و نهي مي شود. در اين ميان رسانه ها هم نقش خود را بخوبي ايفا نمي كنند. به عقيده روانشناسان آگاهي دهي در قالب امر و نهي و جمله هاي كليشه اي تأثير خاصي روي مخاطب نمي گذارد چراكه فرآيند تأثيرگذاري از قانون مندي خاصي تبعيت مي كند و در ارائه آن بايد نيروي متخصص و علمي به كار گرفته شود.
پديدار شدن آسيب هاي اجتماعي
«در حوزه فردي اگر مهارت تنظيم رابطه پول و هزينه وجود نداشته باشد، جوان خيلي دير به استقلال مالي مي رسد و آسيب پذير مي شود. همچنين به خاطر مسائل مالي و خوب پس انداز نكردن، نمي تواند در زمان معين و مناسب ازدواج كند و تشكيل خانواده دهد.
در سطح خانوادگي هم بحران ها و تنش هاي مختلف بين والدين و فرزندان بروز مي كند. صرفه جويي نكردن، در سطح اجتماعي باتوجه به آن كه جامعه متشكل از افرادي است كه الگوي مصرف را به خوبي رعايت نكرده اند، به از بين رفتن منابع و مصالح ملي مي انجامد. زماني كه فرد از طريق مصرف گرايي خود را ارضا كند و به واسطه آن طبقه اجتماعي اش را بالاتر از حد واقعي نشان دهد ارزش هاي انساني به حاشيه رانده مي شود و آسيب هاي اجتماعي در جامعه خود را نشان مي دهد.