-
جمعه ۲۴ دی ۱۳۸۹
-
والدين هر کودک از وقتي که او خيلي کوچک است با دقت بسيار از او مراقبت مي‌کنند و چيزهاي زيادي
به او مي‌آموزند. آنها بازيگران اصلي خاطرات دوران کودکي فرزندان خود هستند. واقعيت اين است که تا قبل از هفت سالگي و تا پيش از شروع دوران درس و مدرسه و همراهي کودک با گروه همسالان و معلمان، پدر و مادر مهم‌ترين نقش را در شکل‌گيري شخصيت کودک خود و موفقيت او در آينده دارند. يکي از مسايلي که والدين داراي کودکان 2 تا 7 ساله با آن روبه‌رو مي‌شوند، وجود دنياي تخيلي کودکان است. چنين مي‌نمايد که باورهاي تخيلي کودکان در اين فاصله سني قوي‌تر مي‌شود و مرز واقعيت و خيال براي آنان به وضوح روشن نيست...
کودکان در دنياي خود زندگي مي‌کنند، دنيايي که در آن واقعيت و خيال بسيار بيشتر از دنياي بزرگسالان به يکديگر آميخته است. به اين ترتيب کودک در نقاشي‌‌ها، بازي‌ها و داستانهاي خود از دانش‌هاي رمزي يا نمادي استفاده ميکند. بنابراين، کودک سه ساله ممکن است با تکه‌اي چوب به مثابه اسب رفتار کند و در اتاق با آن اسب‌سواري کند يا ممکن است عروسکي را نماد پدر و عروسک ديگر را نماد مادر به حساب آورد و ساعت‌ها با آن داستان بسازد و بازي کند و يا در نقش قهرمان‌هاي خيالي کارتون‌ها فرو رود.مطالعات نشان مي دهد افرادي كه در زمان خردسالي از تخيل قوي برخوردار هستند، معمولا اين قابليت را در بزرگسالي نيز حفظ مي كنند و در نتيجه، نتايج بهتري در فرآيندهاي حل مسائل به دست مي آورند. آزمايشهاي بعدي در طول زندگي افرادي كه در كودكي تخيل قوي تري داشتند مشخص كردند كه اين افراد هنگام برخورد با چالشها يا مشكلات غيرمترقبه (مثلا جا گذاشتن كتابي كه براي مدرسه لازم دارند)، مي توانند از منابع و گزينه هاي بيشتري براي پيدا كردن راه حل مناسب، استفاده كنند. دکتر نسرين اميري فوق تخصص روان پزشکي کودک ميگويد: تخيل نقش سازنده و ارزشمندي در شکل گيري شخصيت فرد دارد و کودکان دنياي آينده شان را، بر مبناي تخيلات خود بنا مي کنند.کودک پس از کاهش وابستگي به والدين، تلاش مي کند خارج از قيدوبندها و محدوديت هايي که والدين براي او گذاشته اند، دنياي جديدي ايجاد کند که در آن، خودش رئيس است و چه بسا توانايي دستور دادن به ديگران را دارد.
همراه شدن والدين با کودکان و بها دادن به آنها در دنياي خيالي‌شان کمکي خواهد بود براي دستيابي به اين موارد: بالا بردن خلاقيت کودک؛ افزايش اعتماد به نفس کودک براي برقراري روابط اجتماعي؛ ايجاد مهارتهاي کلامي و زباني در کودک؛ پي بردن به مسايل و مشکلاتي که کودک از آنها رنج مي‌برد يا مي‌ترسد و ...
علاوه بر موارد ذکر شده، والدين مي‌توانند کارهايي انجام بدهند يا از وسايلي استفاده کنند تا کودک را در خلق دنياي تخيلي که در آن نقشي قدرتمند دارد، ياري دهند. گاهي اين نقش‌هاي خيالي مي‌توانند به کودک قدرت مافوق انساني بدهند تا او بتواند در دنياي واقعي با مسايل اجتماعي روبه‌رو شود.
7 روش براي افزايش تخيل کودک
1 کتاب: انواع کتاب، مخصوصا کتاب داستان‌ها، مي‌توانند کودک را ترغيب کنند که داستان را تغيير دهد و نتيجه آن را به طور دلخواه پيش‌بيني کند و آن را به شخصيت‌هاي داستان انتقال دهد.
2 نقاشي: اين يکي از راه‌هايي است که کودک مي‌تواند خود را در شرايط هيجاني تجسم کند. در اين حالت کودک خود را قدرتمند يا مغلوب تجسم مي‌نمايد. از طريق نقاشي مي‌توان پي برد که کودک ما از چه چيزي رنج مي‌برد.
3 سفرهاي خيالي: در اين سفرها کودک تشويق مي‌شود تا موقعيت‌هاي موفقيت‌آميز را در زندگي تصورکند. به اين معني که او در خيال رفتارهاي جديدي را براي خود ترسيم مي‌نمايد تا احساسي از تسلط و کنترل را به دست آورد.
4 بازي‌هاي نمايشنامه‌اي:
در اين بازي‌ها کودک مي‌تواند نقش افراد قدرتمند يا افراد مورد علاقه‌اش را بازي کند. كودكان از تبديل وقايع روزمره و يا تخيلاتشان به نمايشهاي جالب و بازي كردن در اين نمايشها، چيزهاي زيادي مي آموزند. هنگامي كه كودك شما يك نمايشنامه ساده را طراحي مي كند، افراد و شخصيتها را درون آن مي چيند و نهايتا در اين نمايش كوچك بازي مي كند، مهارتهاي كلامي و اجتماعي او افزايش مي يابند. او با بازي كردن دوباره يا چندباره نمايشهايي كه موضوع غم، شادي، ترس يا امنيت را در خود دارند، بر روي احساسات و عواطف خود تمرين مي كند.
5 عروسک‌هاي خيمه‌شب‌بازي: آنها به کودک فرصت مي‌دهند تا احساس قدرت کند.
6 شن‌بازي و خميربازي: اين بازي‌ها به کودک امکان مي‌دهد تا براي خود دنيايي رويايي بسازد و آن را تحت کنترل خود درآورد.
7 بازي‌هاي کامپيوتري: در اين بازي‌ها کودک وارد دنيايي مي‌شود که کنترل آن در دست خودش است؛ دنيايي از هيجان که کودک در آن، خود را به جاي قهرمان اصلي مي‌گذارد. البته افراط در اين بازي‌ها زيان‌آور است و بهتر است اين بازي‌ها تحت نظارت والدين باشد.
8. براي همديگر داستانهاي جديد بسازيد و بگوييد: مي توانيد از خودتان يك داستان بسازيد و براي كودك بگوييد؛ اين كار به اندازه خواندن يك كتاب داستان مي تواند براي او مفيد باشد. همچنين اگر بتوانيد از خود او به عنوان شخصيت اصلي داستان استفاده كنيد، به كودك كمك خواهد كرد تا درك و احساسش را پيرامون خودش به عنوان يك موجود مستقل، پرورش دهد. البته او هم به زودي قادر خواهد بود كه از خودش داستان بسازد و براي شما بگويد.
احساس استقلال و مسئوليت پذيري در بازي هاي کودکانه همراه با تخيل، اولين احساس خوشايندي است که به کودک دست مي دهد و او با استفاده از تجارب روزانه و اتفاقاتي که دوروبر او رخ مي دهد، به اين بازي ها تنوع مي بخشد.
9. دوست تخيلي كودك خود را قبول كنيد: متخصصان بر اين باورند كه داشتن يك دوست تخيلي، نشانه خلاق و اجتماعي بودن كودكي است كه راهي را براي غلبه بر ترسها و نگرانيهايش پيدا كرده است. برخي مطالعات نشان مي دهند كه تقريبا نيمي از كودكان در دوره اي از زندگي شان، يك دوست تخيلي داشته اند.
با اين حال، اگر كودك شما يك اشتباه انجام داد و پس از آن دوست تخيلي اش را مقصر دانست و سرزنش كرد، شما بايد با وارد شدن به اين صحنه، سعي كنيد حقيقت را به او نشان بدهيد. البته نبايد او را به دروغگويي متهم كنيد، بلكه آن رفتار يا عمل را مورد توجه قرار دهيد. كودك خود و دوست تخيلي اش را وادار كنيد تا آن اشتباه را جبران كنند (مثلا آشغالها را از روي زمين جمع كنند، يا عذر خواهي كنند، يا هر چيز ديگر) و براي او روشن كنيد كه آن عمل يا رفتار، به هيچ وجه قابل قبول نيست.
وقتي کودکي يک رويا دارد، بذر يک آرزو در دل او کاشته مي‌شود. وقتي اين بذر شکل گرفت و رشد کرد، اميد پديد مي‌آيد.
اميد درون خود نيرويي دارد که انگيزه توليد ميکند و انگيزه نيروي محرکه تلاش و تکاپو مي‌گردد. اين فرآيندي است که معمولا در تمام موفقيت‌ها طي مي‌شود. حال اگر والدين، معلمان يا افراد ديگري که با کودک سر و کار دارند بخواهند به هر بهانه‌اي آتش روياپردازي را در دل او خاموش سازند و کودک را به‌خاطر غرق شدن در روياهاي بي‌حد و مرز مورد سرزنش قرار دهند، فکر مي‌کنيد چه اتفاقي خواهد افتاد؟ بهتر است روياهاي کودک‌تان را حتي جذاب‌تر و زيباتر از آن چه در ذهن اوست جلوه دهيد، اما هم‌زمان او را با واقعيت‌هايي که در زندگي واقعي براي رسيدن به يک رويا با آنها رو به رو خواهد بود، آشنا سازيد و او را تشويق کنيد که روياهاي ذهني‌اش را به اهداف زميني زمان‌بندي شده تبديل کند. مثلا تصور کنيد که فرزند شما ميگويد دوست دارد در آينده دکتر يا مهندس شود، در حالي که در دوران دبستان هم شاگرد ممتازي نبوده است. وظيفه شما به‌عنوان يک والد مسوول در اين شرايط اين است که به او بگوييد: «شک نکن که مي‌تواني به هدفت برسي اما شرط دارد و شرطش هم اين است که از همين الان درس‌هايت را با دقت بيشتري بخواني و نمرات بالاتري کسب کني. در دوران دبيرستان هم بايد درس‌هايت را به بهترين شکل بخواني تا در کنکور رتبه ممتاز را کسب کني. هفت سال هم بايد در دانشگاه خوب درس بخواني تا به يک پزشک متخصص تبديل شوي.»
منابع : لاله فاضل- سلامت / ني ني سايت /روزنامه خراسان
