بوستان حجاب

دكتر خواجه سروی:در واقع ما هیچ گاه چنین مسائلی را مطرح نكردیم. اتفاقا برای اینكه دانشگاه بتواند به تدریج كار خود را در این زمینه ادامه دهد، تلاش كردیم تا روال سابقی كه ما كار را پیش می بردیم ادامه یافته و التهابات داخلی اجتماع در داخل دانشگاه تاثیرگذار نباشد و در دانشگاه ها افراط و تفریط صورت نگیرد. در واقع سیاست وزارت علوم این بوده كه بر مدار قانون و نه بر مدار سلیقه حركت كند.

*منظورتان از سلیقه ای چیست؟ آنچه در دانشگاه ها به اسم طرح حجاب اتفاق می افتد اگر از طرف شما نیست پس با دستور چه كسی است؟
 دكتر خواجه سروی:برخی دانشگاه ها قصد داشتند بر اساس سلیقه های شخصی خود اقداماتی انجام دهند كه ما مانع از این كار شدیم. در اوایل سال 85 بود كه كار گروه تخصصی عفاف و حجاب و خانواده را تشكیل دادیم كه هنوز هم فعالیت می كند. در این كار گروه متخصصان مربوطه حضور پیدا كرده و راه حل هایی را مطرح می كنند كه بی سروصدا بتوانند در محیط دانشگاه عمل كنند. 

*اجرای طرح بی سر و صدا ، یعنی چه ؟
دكتر خواجه سروی: ما 12 طرح را در این زمینه ایجاد كرده ایم و دانشگاه ها را در این زمینه توجیه خواهیم كرد. این طرح ها از اطلاع رسانی در مورد مقررات حجاب و عفاف آغاز می شود تا كارهای فرهنگی هم چون برگزاری نمایشگاه و كارگاه و مشاوره دادن به دانشجویان . در این كار با دانشگاه آزاد اسلامی ، جهاد دانشگاهی و وزارت بهداشت هماهنگ هستیم . 

*متوجه منظور شما نشدم. از یك طرف می فرمایید آنچه صورت گرفته سلیقه دانشگاه ها بوده و از سوی دیگر تاكید بر اجرای طرح به صورت بی سر وصدا دارید؟
دكتر خواجه سروی:ما طرحی داریم به نام " مشاورین فرهنگی " كه با كسانیكه حجاب و پوشش را رعایت نمی كنند ، صحبت می شود . البته نه به شكل مشاوره مصطلح كه پرونده سازی صورت گیرد . مشاوره ای كه نقاط مثبت و خوبی های عفاف و حجاب و پاكدامنی برای دانشجویان مطرح شده و به تدریج روی این افراد كار شود . به دلیل نبود امكانات نتوانستیم به دانشجویان رسیدگی كنیم، . در این زمینه هم به همه این اطمینان را می دهم كه رویكرد و اساس كار ما فرهنگی و تربیتی است.

*مصداق بدحجابی برای دانشجویان چیست ؟
دكتر خواجه سروی: نپوشاندن كامل موی سر ، گردن و سینه و هرجای دیگر بدن جز صورت و دستها تا مچ . چیزی كه در شرع هم همین گونه بیان شده . استفاده از دامن ممنوع می باشد الا برای افراد خاص ، استفاده از شلوارهای چسبان و كوتاه و یا شلوارهایی كه تعمداً پاره و یا وصله داشته باشد . استفاده از طلا و جواهر كه مستلزم سوراخ نمودن قسمتی از بدن به جز گوشواره است . مثلاً سوراخ نمودن بینی و زبان و ابرو و سایر مواردی كه در مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شده. 

*اینكه ماموران حراست و انتظامات جلوی در می ایستند و مرتب به دانشجویان در مورد نحوه پوشش و حجابشان تذكر می دهند ویا احضار به كمیته انضباطی و ... این برخوردها را در شان نظام آموزشی ایران می دانید ؟

 دكتر خواجه سروی:ازآنجا كه این مسئله فراموش شده و دیگر پی گیری نشده، برای همه عادت شده كه به نوعی قضیه را رفع و رجوع كنند . در حالیكه این كار امر مهمی است . ما از تمام دانشگاهها خواستیم شورای فرهنگی دانشگاه راه حلی برای این مسئله بیابد كه راه حل هم دارد. اگر این اقدام با موفقیت صورت بگیرد كه تاكنون خیلی جلو نرفته است ، ما به فضائی خواهیم رسید كه به تذكر نیاز نداشته باشیم .

*شما در یكی از گفتگوهایتان عنوان كرده بودید كه حراست حق دخالت در این مسئله را ندارد . پس چرا بر خلاف گفته های شما رفتار می شود؟
دكتر خواجه سروی:اگر بنا باشد به دانشجویانی تذكر داده شود ، این افراد نباید این كار را انجام دهند البته آنها خودشان وظایف دیگری دارند كه شاید این مسائل، وظایف اضافی برای آنها باشد . شاید كار با مشاوران فرهنگی بهتر حل شود كه این مسئله یك امر كارشناسی شده دقیق است . به هر ترتیب این مسئله دست رئیس دانشگاه است .

*یعنی رئیس دانشگاه باید بخشنامه شما در مورد شورای فرهنگی را اجرا كند یا برخورد لحظه ای با دانشجو را؟
 دكتر خواجه سروی:ما در نشست روسای دانشگاهها از آنها خواسته ایم و عنوان كردیم كه شورای فرهنگی دانشگاهها ، كارگروههای تخصصی  بحث عفاف و حجاب را بصورت دائمی پیگیری كنند و این مسئله كار آنهاست البته ما نباید در این مسئله افراط و تفریط داشته باشیم و باید به حالت متعادل مسئله را پیش ببریم و كم كم آنرا جا بیندازیم تا فضای حجاب و عفاف مناسب شود و به قول قدیمی ها نوع پوشش ، سنگین و رنگین شود .

*خوب سنگین و رنگین به چه معنی است؟ فكر نمی كنید همین واژه ها سبب برخورد سلیقه ای شده است؟
دكتر خواجه سروی:بالاخره رعایت حجاب و عفاف چیزی است كه قانون از ما خواسته و باید به آن التزام داشته باشیم . حتماً شما هم دیدید ، لباسهایی كه برخی از افراد می پوشند و قیافه هایی كه برای خود درست می كنند مناسب دانشگاهها نیست و همه دنیا در محیط دانشگاه روی بحث حجاب و عفاف حساسیت دارند.به هر حال من معتقدم در بحث عفاف و حجاب، هدف همان چیزی است كه در مصوبات عنوان شده نه كمتر و نه بیشتر.این مصوبات واقعا سخت گیرانه نیست و قابل اجراست.

 *اما به همین مصوبات هم از سوی كارشناشان انتقادات زیادی وارد است.
دكتر خواجه سروی:انتقاداتی كه وارد است باید توسط مرجعی كه این مصوبات را تصویب كرده، تغییر پیدا كند.

*آیا تاكنون هیچ نهادی یا خود وزارت علوم خواستار ایجاد تغییراتی در مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی شده است؟
دكتر خواجه سروی:تاكنون هیچ اعتراض مكتوبی در خصوص نوع مصوبات به دست ما نرسیده است كه بخواهیم مصوبات را تغییر دهیم. در واقع هر كس مصوبات را دیده اظهار رضایت كرده است. اما اینكه این مصوبات درنحوه اجرا، به چه شكل اجرا شود، بحث دیگری است.

*در مصاحبه ها و سخنرانی ها رفتار ارشادی آن هم بدون درج در پرونده را عنوان می كنید در حالیكه برخوردهای كمیته انضباطی چیز دیگری می گوید.
دكتر خواجه سروی:كمیته انضباطی راحت ترین اقدام است و اگر از این طریق بخواهیم مسئله حجاب و عفاف را حل كنیم، به جای حل مسئله آن را منحل و صورت مسئله را پاك كرده ایم.حل كردن موضوع از طریق كمیته انضباطی دیدگاه ما نیست.اینكه این مصوبات درنحوه اجرا، به چه شكل اجرا شود، بحث دیگری است. این كمیته جزء استثنائات است نه اینكه از همان ابتدا برای حل هر مشكلی به سراغ كمیته انضباطی برویم. در خصوص كمیته انضباطی ،ما به دانشگاه ها تاكید و توصیه نكرده ایم كه كمیته انضباطی در این مبحث حضور داشته باشد.

* چندی پیش در دانشگاه خواجه نصیر الدین طوسی اطلاعیه نوع پوشش صادر شد كه تصویر آن در سایتها پخش شد و ویژگی های حداقلی پوشش اسلامی برای خانم ها و آقایان اعم از اساتید، كارمندان و دانشجویان درآن ذكر شده بود. ویژگی های پوشش برای خانم ها شامل مانتو و شلوار مدل ساده،گشاد ، بلند از پارچه و رنگ های مناسب، ترجیحا سورمه ای،قهوه ای،طوسی و مشكی.از مقنعه ساده بدون هر گونه تزئین در رنگهایی كه جلب توجه نكند و تقلیدی از فرهنگ غرب نباشد،استفاده شود.كفش از مدل ساده با پاشنه با رنگهای مناسب ،استفاده ازجوراب مناسب ، عدم استفاده از هر گونه آرایش و زیورآلات بود و برای آقایان،پیراهن یا بلوز آستین بلند و شلوار با رنگهای مناسب و آزاد به طوری كه هیچ قسمت از بدن نمایان نگردد. مدل موی سر و صورت مناسب باشد.از زیورآلات استفاده نشود.آیا این اطلاعیه را دیده اید؟
دكتر خواجه سروی: البته من دقیق نمی دانم زیرا اطلاعیه دانشگاه را كه برای ما نفرستاده اند.

*یعنی رئیس دانشگاه اطلاعیه حجاب داده ومعاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم بی خبر است؟
دكتر خواجه سروی: این اطلاعیه بخش هایی از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی را دارد. در واقع استنباط خودشان از این مصوبات را بیان كرده اند.

*این را می گذارید به حساب اختیارات و استقلال رئیس دانشگاه یا به حساب سلیقه ای كار كردن؟
دكتر خواجه سروی:ما همیشه تاكید كرده ایم كه دانشگاه ها براساس قوانین و مقررات حركت كنند و جلوتر از برنامه پیش نروند. از طرفی همه دانشگاه ها استقلال خود را دارند و با توجه به اقتضائات و شرایط خودشان اقداماتی را انجام می دهند.

*به نظر شما یك دانشجو با این اطلاعیه چگونه باید برخورد كند؟ آیا می پذیرید این رفتارها تنش زا می شود.مثلا دانشجوی خانم و ممنوعیت استفاده از زیور آلات؟
 دكتر خواجه سروی: اگر منظور از زیورآلات حلقه و گردن بند طلاست كه درست است و طلا برای مرد حرام است و نباید استفاده شود،اما در خصوص زنان در مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی،ممنوع بودن استفاده از هر گونه زیورآلات ذكر نشده و برخی چیزها مجاز شمرده شده است. 

*خوب اگرشما به عنوان مدیر ارشد وزارت علوم از طرف یك دانشجوی دانشگاه خواجه نصیرمورد سوال قرار بگیرید كه چرا به دلیل پوشیدن مانتو با رنگ روشن با برخورد مواجه شده، چه پاسخی برای او دارید؟
دكتر خواجه سروی:این مسئله همانند این است كه ورود به خیابانی ممنوع شده باشد و ما هم از این امر خوشمان نیاید،اما باید اجرا كنیم و یا عبور از اتوبانی كه منزلمان كنارآن قرار دارد به دلیلی یك طرفه شده است و ما باید مسیر دیگری را دور بزنیم تا به منزلمان برسیم.

*بله ممكن است از خیلی مسائل خوشمان نیاید وناچار باشیم آنها را اجرا كنیم اما این مصداق شما چندان مربوط به موضوع نمی شود.موضوع این است كه چنین اطلاعیه هایی نوعی اجبار را به دانشجو القا می كنند.
دكتر خواجه سروی:من این اطلاعیه را اجبار نمی دانم. البته مسئولان این دانشگاه می توانستند به جای اینكه خودشان چنین اطلاعیه ای را در شكل و شمایل خاصی طراحی كرده و زمینه نگرانی دانشجویان را ایجاد كنند، قوانین تصویب شده در شورای عالی انقلاب فرهنگی را چاپ كنند و به دست دانشجویان بدهند.

*شما الان دارید چنین صحبتی را مطرح میكنید،درحالیكه این اطلاعیه از ترم قبل در این دانشگاه اجرا می شود. چرا نسبت به این موضوع تا كنون سكوت كردید؟
دكتر خواجه سروی:مطالعات ما بر روی بسیاری از مسائل نشان داده كه بسیاری از دانشجویان از مقررات اطلاع ندارند.به هر حال اگر دانشجویان بدانند مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی چیست، آن وقت فقط در همان چارچوب رفتار می كنند.

*كمی پس ازآن خبری مطرح شد كه در همین دانشگاه به دلیل بدحجابی ، از نمره پایان نامه ارائه شده به وسیله دانشجویان كسر شده،این مسئله تا چه حد صحت داردوآیا شما این اتفاق را پیگیری كردید؟
دكتر خواجه سروی:من در شایعات این مسئله را شنیدم اما خبر موثقی ازآن دریافت نكردم.

*شاید به استناد صحبت های آقای جنتی در خطبه های نماز جمعه كه به مسئولان دانشگاه ها توصیه كرده بودند"دانشگاه و دانشجو در اختیار شماست.دانشجو نمره می خواهد، پس ناچار است قانون حجاب را حفظ كند." چنین اتفاقی رخ داده است .آیا این صحبت نوعی گروكشی محسوب نمی شود؟ به قول خودتان در حد شایعه حداقل این خبر را شنیدید؟
دكتر خواجه سروی: قاعدتا صحبتهای خطیب نماز جمعه حكم قانون را ندارد و نمی خواهم بگویم به چه دلیل آقای جنتی چنین صحبتی را مطرح كرده اند اما این حرف فقط نظر یك خطیب نماز جمعه است.چیزی كه در دانشگاه ها می بایست اجرا شود مقررات مربوطه است. در جامعه،نقطه نظرات زیادی وجود دارد.غیرممكن است كه ما بخواهیم به نظرات همه جامه عمل بپوشانیم.

*چرا شما این خبر را پیگیری نكردید؟
دكتر خواجه سروی:در فضای دانشجویی چنین مسائلی زیاد اتفاق افتاده. مثلا خود من در دانشگاه هایی كه تدریس می كردم شاهد بودم دخترانی كه حجاب چندان مناسبی ندارند به من می گفتند شما خیلی استاد خوبی هستید به دلیل اینكه نمره ای از ما كم نمی كنید اما استادان دیگر به دلیل بدحجابی از ما نمره كسر می كنند. كمی بعد كه ازآن استاد چنن مسئله ای را جویا می شدم عنوان می كرد كه چنین كاری را انجام نداده است.از آن سو دخترانی كه حجاب مناسبی داشتند عنوان می كردند كه فلان استاد به دلیل اینكه اعتقاد چندانی به حجاب ندارد،از ما نمره كسر كرده است. به هر حال اینها صحبت هایی است كه دانشجویان مطرح می كنند.

*پس چنین استنباطی در میان دانشجویان وجود دارد.
دكتر خواجه سروی: البته در عالم ممكنات این مسئله غیرممكن نیست و احتمال دارد چنین اتفاقی روی داده باشد. اما این مسئله توصیه وزارت علوم یا قوانین دانشگاه نبوده كه كسی به دلیل بدحجابی از نمره پایان نامه دانشجویی كسر كند. شاید دانشجویانی كه نمره كمتری در امتحانات دریافت می كنند،بهانه می تراشند و این مسئله چندان مستند نیست.قاعدتا من تاكنون استادی را ندیده ام كه به این دلیل بخواهد از دانشجویی نمره كسر كند.

*شما می پذیرید كسر نمره غیر قانونی است ؟ آیا وزارت علوم به خاطر بدحجابی نمره علمی كم می كند؟
دكتر خواجه سروی:بالاخره اساتید چارچوبی دارند و كسی هم نگفته اساتید چنین اقدامی را انجام دهند. مشكل اینجاست كه در كشور ما،هر كس هر مسئله ای را مطرح می كند و هر اقدامی انجام می دهد،تعبیر به اصل بودن و قانونی بودن آن می كنند، در حالیكه اصل نیست. چنانچه این اتفاق برای دانشجویی روی داده باشد باید مستندات خود را ارائه دهد و به مراجع شكایت و مسئله اش را پیگیری نماید.

* دو مسئله در این میان بیشتر رخ می نمایاند كه شامل ممانعت از ورود به دانشگاه و محرومیت از تحصیل  برای دانشجویان بدحجاب بود.حتی معاونت دانشجویی دانشگاه علامه خبراز یك یا دوترم تعلیق از تحصیل دانشجویان بدحجاب را داده بود. این مسئله را تایید می كنید و آیا به دلیل بدحجابی محرومیت از تحصیل شامل حال دانشجویی شده است؟
دكتر خواجه سروی: چنین اخباری كه چه اقداماتی به دلیل رعایت نكردن حجاب با دانشجویان انجام خواهند داد از سوی معاونین دانشگاهها نقل شده و ما به آنها تذكر دادیم كه سلایق شخصی رادر این زمینه كنار بگذارید . اما اینكه مورد خاصی مراجعه و عنوان كرده باشد به دلیل بدحجابی به من اجازه ورود به دانشگاه داده نشد، مشاهده نشده است. من ندیدم كه كسی به دلیل رعایت نكردن حجاب، محروم از تحصیل شده باشد. البته ناگفته نماند دانشگاه این اختیار را دارد و می‌تواند كسی كه در محیط آموزشی قوانین و مقررات را رعایت نمی‌كند، احضار كرده و طی سلسله مراتب كمیته انضباطی برایش حكم صادر شود.

*آیا آماری از سوی دانشگاهها مبنی بر اینكه چه تعداد دانشجو تذكرات بد حجابی دریافت كرده‌اند، ارائه می‌شود؟
دكتر خواجه سروی:می‌توان چنین آماری را تهیه كرد و نسبت آن را با سایر تخلفات مورد سنجش قرارداد. به عنوان فرضیه به شما بگویم از سال 84 به بعد كه فعالیتهای فرهنگی و تربیتی را در خصوص عفاف وحجاب شروع كردیم  میزان تذكر به دلیل بدحجابی و عدم رعایت پوشش در محیط دانشگاهها نسبت به سایر مواردی كه دانشجویان به كمیته انضباطی احضار می‌شوند، كاهش پیدا كرده و این مسئله نشان دهنده این است كه وضعیت عفاف و حجاب در محیط دانشگاهها نسبت به قبل از سال 83 بهتر شده است. اكنون می‌توانم این اطمینان را بدهم كه وضعیت حجاب در دانشگاههای بزرگ كشور بسیار بهبود پیدا كرده است.

*بحث همسان سازی پوشش‌های دانشگاهی و طراحی یونیفرم برای دانشجویان نیز جزو سیاست‌های معاونت تحت نظر شما محسوب می‌شود؟ اخیراً این بحث بار دیگر مطرح و آیین‌نامه آن ابلاغ شد. 
دكتر خواجه سروی:این مسئله سلیقه و پیشنهاد متخصصان مسائل بوده اما سیاست‌ ما نبوده است طبق مقررات ما، درخواست مااین بوده كه پوشش متحدالشكل را در عین تنوع داشته باشیم در واقع ما باید از مدل‌های مختلفی كه خود دانشجویان می‌پسندند، استفاده كنیم، عفاف و حجاب باشد اما از مدلی كه خود دانشجویان ترجیح می‌دهند، استفاده شود. 

 * مسئول نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه تهران از ایجاد كار گروه عفاف و حجاب در این دانشگاه خبر داده بود. آیا این گروه تشكیل شده و نوع فعالیت آن چگونه است؟
دكتر خواجه سروی: توصیه ما این بوده كه در دانشگاهها كار گروه ایجاد شود و به شكل تخصصی كار دنبال شود. البته دانشگاه نیز باید توانایی عملیاتی كردن آن راداشته باشد اما لازم نیست همه دانشگاهها نسبت به تشكیل آن اقدام كنند از آن جا كه راه‌حل‌های پیشنهادی دانشگاهها به واقعیت نزدیكتر است تا چیزی كه در ستاد وزارت علوم تصویب می‌شود، ما روی این مسئله تاكید داشتیم 

* اتاق فكر چطور؟ آیا ایجاد آن نیز ادامه تشكیل كار گروه حجاب و عفاف است؟
دكتر خواجه سروی: در معاونت فرهنگی سه اتاق فكر تشكیل دادیم كه دو اتاق مربوط به تشكل‌های سیاسی اسلامی دانشگاهیان است و یك اتاق فكر مربوط به امور فرهنگی است. اتاق فكر فرهنگی در خصوص مسائل فرهنگی دانشگاههاست كه افراد صاحب نظر در مورد آن تصمیم‌گیری می كنند كه خروجی این جلسات در حوزه‌های مختلف كاربرد دارد. در اتاق فكر سیاسی نیز، مسائل سیاسی دانشگاه ها مطرح و تلاش می‌شود راه‌حل ‌های بهتری برای آنها عنوان شود. اتاق فكر سیاسی از مجموعه افرادی كه قبلاً به عنوان فعال سیاسی در دانشگاهها حضور داشتند و اكنون خارج از دانشگاه هستند تشكیل می‌شود، نه تشكل‌های فعلی كه اكنون در حال فعالیت هستند.

* فعالین سیاسی مد نظر شما كه در اتاق فكر سیاسی حضور دارند، فقط افراد بسیج دانشگاهها هستند یا همه فعالینی كه در سایر تشكل‌ها و انجمن‌ها هم حضور داشتند؟
دكتر خواجه سروی:افرادی كه در این اتاق فكر حضور دارند مختلفند و فقط اعضای بسیج نیستند بلكه فعالین جامعه اسلامی وانجمن‌های اسلامی مستقل و جنبش عدالت خواه نیز در این اتاق فكر حضور دارند.