بوستان حجاب

بحث تعرض به بانوان، موضوع بسيار مهمي است. زنان و دختران، حتي دختران خردسال، در دايره تهاجمات خشونت بار منجر به جرح و يا تجاوز، سهم بالايي نزديک به اکثريت طيف قربانيان را دارند.

آمار و ارقام در اين مورد، خيلي کامل و قابل اتکا نيستند، چون بسياري از خشونتهاي انجام شده به زنان و دختران، در بيشتر موارد، به خاطر شرايط اجتماعي، توسط قربانيان سر به مُهر سکوت گذاشته مي شود، يا در صورت آشکار شدن، خانواده سرپوش روي آن مي گذارد، و تنها در مواردي محدود، موضوع برملا گشته، يا توسط نيروهاي انتظامي کشف مي شود که آن هم باز در پرونده هاي محرمانه اطلاعاتي طبقه بندي مي گردد.

قدر مسلم اينکه باوجود پيشرفتهاي مذهبي، اجتماعي و فرهنگي، همچنان زنان و دختران جوان، مورد
سوء استفاده هاي پليد جنسي در قالبهاي گوناگون قرار مي گيرند. آنان در زمره طعمه هاي بالقوه آسان براي مجرمان و جنايتکاران به حساب مي آيند. از اين رو، شناخت عوامل و لوازم بروز حادثه و راههاي پيشگيري و سد کردن تعرضات و بالابردن ضريب ايمني و اطمينان فردي، خانوادگي و اجتماعي براي جنس مؤنث، نه تنها وظيفه زنان که مسئوليتي بر دوش مردان به عنوان پدر، برادر، همسر و... است. با مطالعه صفحات حوادث روزنامه هاي مختلف، پي به بحرانها، جدالها و خشونتهاي شکل گرفته، بر اساس عنصر ناموسي مي بريم. حفاظت و نگهداري از حريم شکننده عفت زنان و دختران جامعه، نبايد به تعصبات خشک و خطرناک که خود منشأ بخش بزرگي از رويدادهاي خشونت بار ثاني است، منجر گردد.

تعرض هاي فاميلي، خياباني، شغلي، رفاقتي، جنسي و... هر کدام، ابعاد متنوعي دارند؛ چه اين تعرضات جنبه رواني و تحت فشار قرار دادن زن و دختر را داشته باشند، چه به طور مستقيم داراي اهدافي فيزيکي. در هر دو صورت بايد توانايي قرباني (زن و دختر) در برابر چنين تعرضاتي، که روزمره با آنها روبرو هستند، با کم هزينه ترين و منطقي ترين شکلي بالا رود.

«سالانه ميليونها زن و دختر دوازده سال به بالا در سراسر جهان مورد تعرض قرار مي گيرند. در حدود سه چهارم تهاجمات (يعني 45 درصد ميزان خشونت) انجام شده به زنان، توسط افراد آشنا و شناخته شده، صورت مي گيرد. کساني که قرباني، آنها را مي شناسد و يا حد اقل شناختي نسبي دارد. بيش از 60 درصد قربانيان، دختران جوان زير هيجده سال هستند. زنان، شش برابر بيش از مردان در معرض تهاجم خشونت آميز توسط يکي از محارم خود هستند.» (جلوگيري از تجاوز، نجات يافتگان - پاتريشيا پرگمان، محقق آمريکايي).

طبق آمار اورژانس ها و مراکز درماني، درصد بالايي از دختران و زنان رده سني پانزده تا چهل و چهار سال که براي معالجه جراحت و يا شکستگي مراجعه مي کنند به دست نزديکان خود آسيب ديده اند. (البته در مواردي خاص قرباني توسط عده اي ربوده شده بوده است). در فرهنگ سنتي اکثر جوامع (درصد آن در کشورهاي مختلف متفاوت است) نوعي شرم و چشم پوشي عاميانه، به گونه اي وسيع، در باره تجاوز وجود دارد، که اغلب منجر به سرپوش گذاري، ناديده انگاشتن، سعي به فراموشي سپردن و... از ترس افتادن در دام بدنامي و رسوايي مي گردد. فرد متجاوز و متعرض به زنان، هيولا يا انساني وحشي نيست که از لاي بوته ها يا بالاي درخت، بر سر قرباني پريده و عمل شنيعي انجام دهد (نه اينکه چنين وقايعي اتفاق نيفتد، ولي احتمالش ضعيف است). زنان و دختران بايد آگاه باشند؛ بسياري از متجاوزان، ظاهر و
چهره اي مقبول و قابل اعتماد دارند. اين نکته مهم را بايد خانواده ها براي دختران جوان بشکافند و توضيح دهند. البته افراد شرور و متجاوز، در محله اي دورافتاده، تاريکي جاده هاي فرعي، جاده هاي بيرون شهر، يا در ظاهر مسافرکش نيز اقدام به ربودن زنان و دختران و آزار و اذيت آنها مي کنند. تأثيرات رواني و فشارهاي روحي ناشي از چنين اتفاقاتي، گاه تا سالها، قرباني را درگير معالجه مي نمايد. جنبه هاي اجتماعي و آسيبهاي ناشي از آن، خود حديث مفصلي است.به استناد آمار و ارقام و بر اساس مطالعات انجام شده، بيشتر تجاوزات عليه دختران جوان توسط مرد يا مرداني صورت مي پذيرد که از دوستان خانوادگي، فاميلهاي نزديک، آشنايان پدر يا برادر، همکاران، دوست پسر و... مي باشند (کساني که قرباني با او آشنايي قبلي داشته است). يعني بين قرباني و متجاوز، اغلب نوعي رابطه احساسي، قبل از وقوع جرم، برقرار بوده يا شده است. بيشتر مواقع، ضعف فيزيکي قرباني (دختر جوان) در برابر زور و قوه جسمي مهاجم (مرد)، عامل اصلي وقوع جرم مربوطه است.

موضوع تعرض، خيلي پيچيده تر و عميق تر از آن است که بتوان با فنون فيزيکي در برابر متجاوز از خود، دفاع و حراست نمود. همان گونه که گفته شد؛ درصد بالايي از اين جرم، توسط آشنايان يا افراد مقبول صورت مي پذيرد؛ يعني در ابتدا تعرضي به چشم نمي خورد. شناسايي نشانه ها و جلوه هاي رواني که پيش زمينه وقوع حمله اي تجاوزکارانه خواهد بود، بسيار با اهميت است. همين طور عدم انجام حرکات و کارهايي که امکان دارد به تحريک احساسات و ميل پليد در يک همکار، همسايه، دوست، فاميل، چند لات خياباني و... منجر گردد.نکته هاي ظاهري و آنچه در کلام، رفتار و نگاه طرف مقابل مشهود مي باشد، دانستن و مهارت داشتن در چنين ظرافتها وجزئياتي است که کمک بزرگي براي خروج از مهلکه پيش آمده مي باشد. در مبحث دفاع بانوان در برابر متجاوزان احتمالي، مطالب و شيوه هاي اجرايي زيادي، به شکل ذاتي، بنا به پيشينه تاريخي، فرهنگي، قومي و مذهبي و نژادي موجود است. اين روشها شامل: پرهيز کلامي، عدم تحريک مهاجم، خودداري از حضور در اماکن مشکوک، عدم درگيري فيزيکي و... مي گردد. حفظ ارزشهاي اخلاقي، عفت، خودداري از روابط نامشروع، هوشياري، و... خطر تجاوز را کاهش مي دهد.

رسالت - افشين طباطبايي