بوستان حجاب

امروز جامعه ايران با افزايش شهرنشيني، تغيير در سبک زندگي، تغييرات نگرشي درون خانواده ها و... مواجه شده است.يکي از موضوعاتي که از اين تغييرات تاثير پذيرفته افزايش رابطه با جنس مخالف است که به عنوان يکي از مهم ترين تحولات اجتماعي در دهه هاي اخير به شمار مي رود و تا به امروز تحقيق جامعي در اين خصوص صورت نگرفته است.در سال هاي اخير همراه با بالا رفتن سطح تحصيلات، حضور چشمگير زنان و دختران در عرصه هاي اجتماعي، گسترش کمي و کيفي وسايل ارتباط جمعي و آشنايي جوانان با ارزش هاي غربي، اين پديده به شکلي نو ظهور و از بطن روابط بين شخصي جوانان در جامعه باز توليد شده است. فرا گيري اين پديده در ميان برخي از جوانان فارغ از چارچوب بندي هاي متعارف عرفي و ديني ناشي از رواج فرهنگ فرديت و استقلال محوري بوده و تا حدي امنيت خانواده ها را از بابت کنترل و هدايت
رفتار هاي فرزندان آسيب پذير کرده است.خانواده ها و جواناني که خود را متدين و پايبند به سنت هاي ديني و شرعي مي دانند يا علاقه دارند حريم ها را در زندگي خود حفظ کنند به خوبي مي دانند که داشتن روابط آزاد ميان دختر و پسر مشروع نيست. اسلام به دلايل منطقي و استدلال محکم اجازه نداده که دختر و پسر داراي روابط غير متعارف باشند. برخي از جوانان يا خانواده هايشان ممکن است براي خود توجيه کنند که چون ما قصد ازدوج قطعي داريم، مانعي ندارد که اين گونه از ارتباط ها پيش از ازدواج استمرار داشته باشد.اگر کسي بر اساس چنين نظري به دنبال دوستي هاي غير مجاز برود، خوب است بپذيرد که مرتکب لغزش شده و عذر خواستن از گناه به مراتب آسان تر از توجيه آن است. به رغم اين سختگيري، بايد پذيرفت که دين درجايي که دختران و پسران از سر صدق و قصد ازداوج داشته باشند، راه تحقيق و بررسي - حتي براي اطمينان از سلامتي از برخي عيوب جسمي- را بازگذاشته است، بلکه گاه به آن توصيه نموده است، اما اين غير از دوستي هاي بي حد و مرز است که لزوما به معناي تحقيق براي ازدواج تلقي نمي گردد.اين نکته را نبايد ناديده گرفت که شکستن حريم شرعي درموارد فراواني تنها به محدوده اي خاص محدود نمي گردد و کشش جنسي گاه شخص را چنان از خود بي خود مي سازد که حريم عصمت را مي شکند و هنگامي باخبرمي شود که مي بيند مرتکب کار خلاف عفت نيز شده است.بسياري از اين روابط، از ابتدا با قصد ازدواج، پيش رفته، بين يک تا چهار سال دوام داشته و دامنه آنها معمولاً به رابطه خصوصي و نزديک ختم شده است، اما بعد از گذشت زمان معمولاً مردان در مقابل يادآوري زنان در مورد قصد ازدواج، طفره رفته‌اند و تمايل به ادامه روابط جنسي بدون ازدواج را مطرح کرده‌اند. در اين زمينه بدبيني و سوء ظن، يکي از مهم‌ترين دلايلي است که از سوي مردان جوان ذکر مي‌شود.با وجود آنکه روابط پيش از ازدواج در نسل جوان به عنوان يکي از مولفه‌هاي مدرنيسم، مسئله‌اي ظاهراً پذيرفته شده و معمول است، اما پسران جوان معمولاً در هنگام انتخاب نهايي خود، تاکيد بر انتخاب دختري دارند که با کسي رابطه نداشته است. اين امر،حاکي از دوگانگي پذيرشي است که از يک سو، آنها را به انجام رفتارهاي مدرن سوق مي‌دهد، ولي از سوي ديگر همچنان نشان از پايبندي ذهني در آنها نسبت به مولفه‌هاي فرهنگ سنتي دارد.برخي معتقدند نحوه مواجهه والدين با مسئله رابطه دوستي دختران و پسرانشان نسبت به گذشته تغيير کرده است.يعني درگذشته اغلب، خانواده ها از شيوه نفي و سرکوب اين روابط استفاده مي کردند اما گويا در حال حاضر با پذيرش بيشتري از جانب خانواده ها مواجهيم.اما اين موضوع چندان به واقعيت نزديک نيست زيرا خانواده ايراني، چه خانواده هايي که مقيد به آداب مذهبي هستند يا نيستند، هيچکدام از به وجود آمدن اين ارتباط استقبال نمي کند و اتفاقاً برايش دردآور و شکننده است؛ هيچ پدر ايراني دوست ندارد مطلع شود دختر 14- 15 ساله اش با پسري وارد سر و سري شده و هيچ مادر ايراني دوست ندارد متوجه شود پسر 17 ساله اش با دختري بيش از عرف موجود وارد رابطه شده است.البته ممکن است بسياري از خانواده ها از روابط کنترل شده و متعارف فرزندانشان گلايه اي نداشته باشند.اينکه ارتباط از حد و مرز خود خارج شود بستگي به نوع تربيت فرد در خانواده و ويژگي هاي فردي او دارد.

پروين داعي پور، کارشناس ارشد روانشناسي باليني از انستيتو روانپزشکي تهران در خصوص انواع ارتباط دختر و پسر مي گويد:"به عنوان يک روانشناس باليني که با کودک و نوجوان کار مي کنم معتقدم بحث ارتباط با جنس مخالف براي جوانان و نوجوانان ما معنا و مفهوم متفاوتي پيدا کرده است. مفهوم و تعريف اين ارتباطات با آن چه که در ذهن خانواده ها وجود دارد متفاوت است. بنابراين در اين حوزه به هم ريختگي هايي مي بينيم.ارتباطاتي صورت مي گيرد و متأسفانه بچه ها اين روابط را با تجربه شخصي خودشان پيش مي برند، هزينه هاي زيادي را متحمل مي شوند و صدماتي مي خورند.يک نوع ارتباط ارتباط عاطفي است.البته اين ارتباط اگر کنترل نشود
مي تواند دلبستگي هاي کاذبي را ايجاد کند، بعداً تمناهايي را به وجود آورد و حتي منجر به رابطه جنسي شود که همه اينها را من به عنوان روانشناس براي نوجوانان نمي پذيرم؛ چون ممکن است آمادگي جسماني وجود داشته باشد، ولي آمادگي عاطفي و رواني وجود نداشته باشد؛ لذا اين را صدمه مي دانم".

يکي از کارهايي که بايد در اين زمينه انجام شود تعريف روابط سالم دختران و پسران است.متاسفانه حد و مرز اين ارتباط در جامعه تعريف نشده و همواره افراط و تفريط هايي در مورد آن صورت گرفته است.ضوابط موجود دچار افراط و تفريط است.اين ضوابط يا توسط بچه ها تعريف شده که طبيعتاً نمي تواند کامل و درست باشد، يا توسط والدين.اين اختلاف نظري بايد يک روز منجر به يک تفاهم بين اين دو گروه شود.وقتي کسي حريم و حرمت شرعي را در روابط مي شکند - از نگاه حرام تا زنا- به همان اندازه که حريم شکسته مي شود، روح او آلوده مي گردد و به تعبير قرآن از مرحله نوراني بودن به مرحله ظلمت مي گرايد. بدين جهت قرآن حفظ و پيراستگي دامن را از ويژگي هاي مومنان مي شمارد. قرآن از مردان و زنان مومن مي خواهد افزون بر حفظ دامن از آلودگي، حتي نظر حرام هم به يکديگر نياندازند و راز اين امر را حفظ پاکي و پيراستگي روحي آنان مي شمارد. آنجا که مي فرمايد: به مردان با ايمان بگو: ديده فرونهند و پاکدامني ورزند که اين براي آنان پاکيزه تر است؛ زيرا خدا به آنچه مي کنند آگاه است. راز اينکه دراين آيه نخست بر پرهيز از نگاه وسپس حفظ دامن تاکيد شده، اين است که نگاه شهوت آميز به نامحرم، زمينه ساز ارتباط جنسي است. بدين جهت قرآن با اين پديده از ابتدايي ترين مرحله اش مخالفت کرده است.البته اسلام، جايز دانسته که دختر و پسر قبل از ازدواج، به قصد ازدواج(نه دوستي) همديگر را خوب ببينند و صحبت کنند و از همديگر شناخت لازم را به دست آورند. كه براي اين رابطه هم ضوابطي وجود دارد.

حجت‌الاسلام والمسلمين حسين دهنوي مشاور تربيتي در امور جوانان و خانواده در اين باره مي گويد:"مهم‌ترين موضوع در بحث ازدواج، توجه به روابط قبل از ازدواج از منظر ديني و شرعي و امکان بروز آفت‌هايي براي تشکيل يک زندگي مشترک است.ارتباط دو جوان که به قصد ازدواج با يکديگر برقرار مي‌کنند به شرط رعايت ضوابط دين، اشکالي ندارد.در اين راستا چهار ضابطه در دين وجود دارد که رعايت آن الزامي است و مي‌توان در جاهاي مختلف آن را تعميق داد.نگاه کردن به قصد ريبه (نگاه شهوت‌آلود)، عاطفه خرج کردن، داشتن خلوت، خضوع در قول بويژه براي زنان در حضور نامحرمان (صحبت کردن با صداي لطيف و زنانه به حالت کرشمه و عشوه و طنازي) را در ارتباط بين پسر و دختر قبل از ازدواج از ديدگاه اسلام جايز نيست.هر عملي که انسان را به گناه آلوده کند از نظر اسلام حرام است.اسلام هرگز بنا بر محدوديت ندارد و اگر در اينگونه موارد سفارشي شده براي مصونيت جسم و روح انسان سفارش شده است".

از ديدگاه اسلام، ارتباط دوستانه و صميمي ميان دو جنس مخالف فقط در چارچوب ازدواج معنا دارد. البته حضور در اجتماع با رعايت موازين اسلامي و حفظ حجاب و عفاف در عرصه هاي علمي و مشاركت هاي اجتماعي قابل قبول است و شارع مقدس آن را نفي نمي کند. از اين رو در اسلام رابطه دوستي بين دختر و پسر معنا ندارد. اما به شرط رعايت ضوابط اسلامي منعي براي اين ارتباط نيست و چه بسا اينگونه ارتباطات زمينه ساز تکامل فكري، معنوي و عقلي هم بشود.البته روش اسلام، مخالفت با اختلاط دختر و پسر است نه مخالفت با شركت دختر و پسر در مجامع عمومي و علمي با حفظ حريم. اسلام افراد اجتماع را به روش صحيح زندگي فرامي‏خواند و در مقرّرات خود، همه جنبه‏هاي نياز دختر و پسر را در نظر مي‏گيرد تا به حفظ حريم و کرامت و عفاف از سوي افراد بيانجامد.

رسالت - نجمه الحسيني