بوستان حجاب

آيت الله مجتبي تهراني
روي عن الصادق عليه السلام قال:«يع يش النّاس ب حسان ه م اكثر م مّا يع يشون ب اعمار ه م و يموتون ب ذنوب ه م اكثر م مّا يموتون ب آجال ه م.» (بحارالانوار ج5 ص 140)
قبل از اينكه روايت را معنا كنم، مطلبي را تذكر مي دهم. در معارفمان داريم: هر عملي كه از ما صادر مي شود، اثر وضعي دارد براي انسان. ولو اينكه خود انسان هم نفهمد.
برايتان مثالي مي زنم: اگر شما يك مايعي كه در ظرفي است و خيال كردي آب است و تشنه بودي و خوردي و بعد معلوم شد آب نبود بلكه خمر و مشروب الكلي بود، دانستن و ندانستن تو روي اين اثري ندارد و مست مي شوي؛ اين مستي را اثر وضعي مي گويند. چه بداني، چه نداني، اين خوراك، اين اثر را دارد. البتّه احكام شرعي بحث ديگري است و چون نمي دانستي جهنّم ندارد.
هر عملي كه در اين عالم انجام مي دهيم، اثر وضعي دارد و روي عمر ما اثر مي گذارد، مهم اين است. يك سنخ اعمال روي عمر انسان اثر مي گذارند. چطور؟ اين سنخ اعمال تقديرهاي عمر كه خدا تقدير فرموده را تغيير مي دهند. اين حرف ها بسيار مهمند. در روايات داريم كه يك سنخ از اعمال، موجب طول عمر مي شوند.مثلاً فرض كنيد صله رحم مستحب است، روايات مي گويند: طول عمر مي آورد. اگر عمر من مشخّص است، طول عمر يعني چه؟ معلوم مي شود، با عمل خودم تغيير مي كند. مي توانم با يك سنخ اعمال طولاني اش كنم و از آن طرف مي توانم كوتاهش كنم. چگونه؟ مثال مي زنم. در روايات داريم، نعوذ بالله، «زنا» موت ناگهاني مي آورد. بسياري از سكته ها به خاطر چيست؟ رواج زنا در جامعه.
حالا مي روم سراغ روايت. «يع يش النّاس باحسان هم اكثر م مّا يع يشون باعمار هم»، طول عمر زندگي مردم به سبب اثر وضعي احسان ها و نيكوكاري هايي كه مي كنند، بيشتر است از طول زندگي آنها به اعمار؛ يعني مقدّراتشان در عمر. «و يموتون بذنوب هم اكثر م مّا يموتون بآجال هم»، از آن طرف مرگ انسان ها به سبب گناهانشان، بيشتر است از مرگ آنها به سبب مقدّراتشان.
يعني زندگي هايي كه در دنيا به سبب عمل نيك مي شود و مرگ هايي كه به سبب عمل زشت و گناه به وجود مي آيند، بيشترند از آن چيزي كه از نظر عمر برايت مقدّر شده است.

از: فارس