بوستان حجاب

وقتي رفتارهاي بچه هاي يکي دو نسل قبل را با والدين شان از زبان راوي ۸۵ ساله مي شنوي، همه چيز شبيه يک داستان و قصه به نظر مي رسد.

راوي ۸۵ ساله از رفتارهاي گذشته خود و هم نسلي هايش با والدين شان که حداقل مربوط به ۷۵ سال پيش مي شود، طوري حرف مي زند که فکر مي کني، همه اش داستان و قصه است و آن رفتارها هم کلي با رفتارهاي برخي از بچه هاي امروزي تفاوت دارد. همان رفتارهايي که ديگر امروز در دوران به اصطلاح (فرزند سالاري) درک و فهمش براي «سالارفرزندان» سخت است.

محسن توکلي بازنشسته فرهنگي با انتقاد از برخي رفتارهاي بچه هاي دوران فرزند سالاري با والدين شان مي گويد: از ۷۰ سال قبل، به ياد ندارم که هيچ وقت با پدر و مادرم به تندي حرف زده باشم، نسل ما دراز کردن پا جلوي پدر و مادر را نوعي بي ادبي مي دانست. همچنين بچه هاي هم سن و سال من، تقريباً بلند کردن صدا را براي والدين شان يک امر ناصواب مي دانستند.

همين طور هر جا که مي خواستيم برويم از پدر و مادرمان اجازه مي گرفتيم و در انجام کارهاي خانه به آن ها با عشق و علاقه کمک مي کرديم.

به ياد دارم که کمتر جواني جرأت مي کرد، جلوي پدرش سيگار بکشد يا شوخي زننده اي را انجام دهد. اما امروز مثل اين که اينترنت، ماهواره و چت بازي ها در فضاهاي مجازي، همه چيز را عوض کرده و رفتار بچه ها با الگوهايي که از فضاهاي مجازي مي گيرند، کلي با گذشته فرق کرده است و مي توان گفت که برخي از نوجوانان و جوانان بدجوري گرفتار اعتياد اينترنت شده اند و اينترنت به شکل عجيبي نگرش بچه ها را تغيير داده است.

اگرچه ممکن است تعريف هاي مختلفي از اينترنت ارائه شده باشد، اما در کل مي توان اينترنت را مخزني پر از اطلاعات خوب و بد، زيبا و زشت، اخلاقي و غيراخلاقي دانست و تقريباً اين ابزار ارتباطي از اواخر دهه ۱۹۶۰ در حوزه نظامي ايالات متحده امکان انتقال اطلاعات را تحت شبکه آرپانت با ۸ بيت فراهم آورد و اين شبکه در سال ۱۹۸۰ جاي خود را به اينترنت داد و امروز اين شبکه به يک بزرگراه ارتباطي در سراسر جهان تبديل شده است و هر روز بر تعداد کاربران آن در سراسر جهان افزوده مي شود.

برابر گزارش پايگاه اينترنتي «داده ها و آمار اينترنت» که در آمريکا مستقر است، بيشترين کاربران اينترنت در جهان در کشور چين هستند و بيش از ۴۲۰ ميليون چيني از اينترنت استفاده مي کنند و کشور آمريکا با ۲۴۰ ميليون کاربر اينترنتي در رتبه دوم قرار دارد. همچنين کشورهاي ژاپن با ۱۰۰ ميليون، هند با بيش از ۸۱ ميليون و برزيل با بيش از ۷۶ ميليون کاربر در رده هاي بعدي قرار دارند.

به گزارش «مهر» هم اکنون بيش از 28.5 ميليون کاربر اينترنتي در ايران وجود دارد.

به موازات افزايش کاربران اينترنتي در سراسر جهان بود که تقريباً از اوايل دهه ۹۰، پژوهش ها و بررسي هاي بسياري در زمينه روان شناسي اينترنتي و تأثير آن بر سلامت و رفتار انسان انجام پذيرفت.

کاربرد واژه «عشق» حد و مرزي نمي شناسد. گاهي هر کسي که از يک چيزي خوشش مي آيد، اين خوش‌آمدن و علاقه به چيزي را با واژه عشق بيان مي کند. يادم است زماني در تهيه يک گزارش، از معتادي پرسيدم که از کشيدن انواع و اقسام مواد چه احساسي دارد؟ او مي گفت: نمي داني که پک زدن و کشيدن مواد زماني که به مرحله نشئه مي رسي چه عشقي دارد. درست مثل آن نوجواني که به گفته خودش، در روز حداقل ۶ تا ۸ ساعت پاي بازي هاي اينترنتي مي نشيند و در آن فضاي مجازي به اصطلاح عشق مي کند.

وقتي از او پرسيدم که آيا در روز ۶ تا ۸ ساعت با عشق درس هم مي خواند؟ در پاسخ مي گويد: وقتي آدم عاشق کاري باشد با علاقه آن را انجام مي دهد اما اين علاقه را در خواندن درس ندارم. اما بدجوري براي بازي هاي اينترنتي وسوسه مي شوم و مثل يک عاشق در دنياي مجازي اينترنت سير مي کنم.

«مقداد» ۱۶ ساله که هر روز ساعاتي را با اينترنت سرگرم است عشق به بازي هاي اينترنتي را توصيف ناپذير مي داند و مي گويد: وقتي در بازي هاي اينترنتي غرق مي شوم، گاهي حتي غذا خوردن را هم فراموش مي کنم واقعاً مثل يک عاشق از بازي هاي اينترنتي لذت مي برم و نمي دانم که سرانجام اين عشق به کجا مي انجامد فعلاً که از بازي هاي اينترنتي و آن چه در فضاهاي مجازي مي بينم لذت مي برم. پدر و مادرم اگر احساس مي کنند که ممکن است من به نوعي گرفتار اعتياد اينترنتي شوم آن ها بايد رفتارهاي مرا مديريت کنند.

شايد به نوعي همه خانواده ها نگران اعتياد فرزندان خود به مواد مخدر هستند و گرفتار شدن فرزندان خود به دام مواد مخدر را اعتياد مي دانند اما بسياري از کارشناسان، اين روزها خطر اعتياد به بازي هاي اينترنتي را که باعث ايجاد ناهنجاري هاي زيادي در بين نوجوانان و جوانان شده است، کمتراز خطر اعتياد به مواد مخدر نمي دانند و گاهي هم اين اعتياد را زمينه ساز گرفتاري هاي شديد به اعتيادهاي مختلف مي دانند.

فخار تقي زاده کارشناس حوزه پرورشي با گوشزدکردن خطر اعتياد اينترنتي نوجوانان و جوانان مي گويد: اعتياد برخي از نوجوانان و جوانان به بازي هاي اينترنتي را بايد به عنوان يک ناهنجاري جدي ديد، در واقع، اينترنت در ۲ دهه اخير جايگاه ويژه اي را در فضاهاي مجازي باز کرده است واگرچه در اين فضاي مجازي سلايق و ديدگاه هاي مختلف مطرح مي شود و مي توان از آثار مثبت آن بهره گرفت اما بايد قبول کنيم که افزايش سايت ها و بازي هاي اينترنتي و سايت هاي غيراخلاقي باعث شيوع ناهنجاري هاي زيادي در بين بعضي از نوجوانان و جوانان هم شده است.

برخي از نوجوانان و جواناني که گرفتار اين نوع اعتياد مي شوند از صدمات روحي ورواني رنج مي برند و آثار سوء ناشي از بازي هاي اينترنتي به صورت خشونت، انحرافات جنسي، رفتارهاي غيراخلاقي، سست شدن پايه هاي خانواده و جرم و جنايت در بين نوجوانان و جوانان بروز مي کند.

عباس رجبي روان شناس در مورد انواع اعتيادهاي اينترنتي در گفت وگو با «برنا» گفته: اعتيادهاي اينترنتي را مي توان بازي هاي اينترنتي که از همان بازي هاي آنلاين تشکيل مي شود دانست و در مجموع اعتياد به ارتباط هاي اينترنتي شامل عضويت در شبکه هاي اجتماعي، چت و تالارهاي گفت وگو و غيره مي شود.

وي مي افزايد: از جمله آثار و پيامدهاي اعتياد اينترنتي مي توان به افسردگي، پرخاشگري، دورشدن از خانواده، زير سوال بردن مباحث اعتقادي و ديني، اختلال در خواب شبانه و آسيب هايي مانند کمردرد و خستگي چشم اشاره کرد.

وي تصريح کرد: از بين رفتن روحيه نقادي از ديگر پيامدهاي مهم اعتياد اينترنتي است که در اين صورت فرد فقط مصرف کننده علوم بشري است و بي چون و چرا تمام اطلاعات دريافتي را مي پذيرد و اين اعتياد اينترنتي بحران هويت را در افراد تشديد مي کند.

شهرنشيني مسائل مختلفي را به همراه دارد و هرچه بر ميزان پيچيدگي زندگي شهري و صنعتي افزوده مي شود به همان نسبت هزينه هاي زندگي در کلان شهرها افزايش مي يابد و يکي از آسيب هاي زندگي در کلان شهرها، خستگي مفرط والدين است که به دليل سختي کار و تلاش هاي روزانه ، فرصت کافي براي نظارت بر فرزندان خود را در استفاده از ابزار اينترنت ندارند.

کمال تقي زاده، دبير آموزش وپرورش با اشاره به نقش نظارتي و کنترلي والدين بر نحوه استفاده فرزندان از اينترنت مي گويد: من و همسرم شاغل هستيم، هر دو کار مي کنيم تا بتوانيم هزينه هاي زندگي راتامين کنيم واقعاً گاهي وقتي به منزل مي رسيم آن قدر خسته هستيم که فرصت کنترل و نظارت برشکل استفاده از اينترنت بچه ها برايمان باقي نمي ماند.

وي مي افزايد: ۲ فرزند من حداقل در روز ۵ تا ۶ ساعت با بازي هاي اينترنتي سرگرم هستند اما به دليل خستگي کار روزانه گاهي فرصت نظارت فراهم نمي شود و اگر هم گاهي نظارتي صورت بگيرد اين کنترل به شکل ناقص انجام مي شود.

مهندس جواد حميدي هم با اشاره به نقش مديريتي والدين در تربيت فرزندان مي گويد: تفريح و سرگرمي بچه ها هميشه به عنوان يک دغدغه براي والدين مطرح است و درعصر فناوري، اينترنت به عنوان يک ابزار اين شرايط را براي خانواده ها فراهم کرده است و پدر و مادرهايي که شاغل هستند ممکن است اين ابزار و شرايط راسرگرمي مناسبي براي فرزندان خود بدانند. اما والدين بايد توجه داشته باشند که به دليل خستگي هاي ناشي از کارهاي روزانه، فرصت نظارت و کنترل بر فرزندان را در استفاده از اينترنت از دست ندهند و بايد بدانند که با نظارت هاي ناقص نمي توان جلوي ناهنجاري آن ها را گرفت.

خانم دکتر شهناز هاشمي استاد رشته ارتباطات در تحقيقاتي که انجام داده بر اين نظر است که وقتي والدين بااينترنت و کاربردهاي مختلف آن به خوبي آشنا باشند، بهتر مي توانند شيوه هاي صحيح کار با فضاي سايبري را به فرزندان خود بياموزند همچنين وقتي فرزندان، پدر و مادر خود را آگاه و به روز مي بينند قطعاً از آنان الگوبرداري مي کنند و بيشتر به جنبه هاي مثبت اينترنت توجه مي کنند و کمتر دچار انحراف مي شوند.

انقلاب ايران يک انقلاب فرهنگي است و اين انقلاب در چارچوب مفاهيم ديني شکل گرفته است. به همين دليل مي توان آن را بزرگ تر از انقلاب کبير فرانسه هم ديد و ارزش هاي ديني به گونه اي براي انقلاب ايران مصونيت ايجاد کرده است که بعد از سه دهه با وجود تهاجمات گسترده فرهنگي که دشمنان به اين انقلاب دارند، انقلاب فرهنگي ايران همچنان استوار مانده است و حال در چنين شرايطي، کارشناسان در فضاي جنگ نرم بر استفاده درست از اينترنت براي مصون‌ماندن ارزش هاي ملي و ديني تاکيد دارند.

دکتر احمد کاظمي کارشناس رشته امور فرهنگي از همين منظر به موضوع نگاه مي کند و مي گويد: اينترنت يکي از ابزارهايي است که امروز به شکل آرام و خزنده مي تواند ارزش هاي ديني و ملي جامعه ما را تهديد کند درست است که از اينترنت مي توان استفاده هاي زيادي در عصر ارتباطات برد اما به عنوان مثال اگر والدين بر روند استفاده درست فرزندان خود از اين ابزار نظارت کافي را نداشته باشند، ممکن است فرزندان آنان به دليل استفاده ناصحيح از اينترنت، سايت ها و فضاهاي مجازي به شدت آسيب ببينند.

وي مي افزايد: فضاها و بازي هاي اينترنتي براي نوجوانان و جوانان جذابيت هاي خاصي دارد. بنابراين در وهله اول والدين و سپس مسئولان بايد براي استفاده از اين ابزار برنامه ريزي کنند. تا فرزندان اين جامعه دچار آسيب هاي غيراخلاقي در فضاهاي مجازي نشوند.

وي مي افزايد: محيط هاي مجازي در عرصه بين المللي عمدتا تحت تاثير نفوذ شبکه هاي سرمايه داري و صهيونيستي قرار دارد و امپرياليسم فرهنگي هم تلاش مي کند در چنين فضايي بيشترين آسيب را به ارزش هاي ديني و ملي ما وارد کند، در واقع اينترنت در حکم يک شمشير دولبه است و در ضمن اين که استفاده هاي بسيار مفيد و ارزشمندي دارد. همچنين مي تواند زمينه هاي ناهنجاري را در بين نوجوانان و جوانان هم فراهم کند. به همين دليل خانواده ها اگر بدون در نظر گرفتن نيازهاي واقعي و مشروع فرزندان خود بخواهند اين وسيله را در دسترس آن ها قرار دهند، فرزندان خود را در معرض خطرهاي جدي قرار خواهند داد. بنابراين خانواده ها بايد با نقاط مثبت و منفي کارکردهاي اينترنت آشنا شوند تا بتوانند مانع آسيب پذيري ارزش هاي ديني و ملي جامعه شوند.

به هر حال بسياري از جوانان در فضاهاي مجازي سرگرم هستند و درست است که از مزاياي اين شبکه ارتباطي بهره مي گيرند اما آسيب ها و ناهنجاري هايي که از طريق اينترنت و در فضاي جنگ نرم متوجه آن ها مي شود کم نيست و اعتياد اينترنتي به طور جدي کانون خانواده ها را تهديد مي کند.

هر روز بر تعداد کاربران اينترنتي در سراسر جهان افزوده مي شود و نقش اينترنت هم به عنوان يک رسانه در شکل دهي باورها، رفتارها، تغيير نگرش و هويت فرهنگي جوامع انکارناپذير قلمداد مي شود. در اين ميان بسياري از نظريه پردازان، ارتباطات اينترنت را عامل مهمي در پيشرفت کشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه مي دانند اما در کنار آثار مثبتي که اينترنت در زندگي جوامع دارد، کارکردهاي منفي آن هم هر روز آشکارتر مي شود و بسياري از کارشناسان امروز از خطر اعتياد اينترنتي سخن به ميان مي آورند و موضوع روان شناسي اينترنت را مطرح مي کنند تا از اين طريق بتوان فرآيندهاي ارتباطي، رفتارها و حالت هاي رواني کاربران را هنگام استفاده از اينترنت مورد مطالعه و آسيب شناسي قرارداد و از خطر اعتيادهاي اينترنتي کاست.

منبع:روزنامه خراسان