بوستان حجاب

مقدمه:

بر اساس جديدترين يافته مرکز آمار ايران از هفتمين سرشماري عمومي نفوس و مسکن سال 90 کل کشور، جمعيت ايران اسلامي به 75 ميليون و 149 هزار و 669 نفر و نرخ رشد ميانگين 5 ساله 85-90 به 1/29درصد رسيده در حالي که اين نرخ در ميانگين دهساله 75-85 ، 1/62درصد بود.کاهش نرخ رشد جمعيت و نيز کاهش بعد خانوار از 4/03نفر سال 85 به 3/55نفر در سال 90 زنگ خطري براي آينده کشور در زمينه رشد و توسعه اقتصادي به شمار مي‌رود. بويژه در مورد کشوري که قرار است بر اساس چشم انداز 20 ساله در افق 1404 شمسي قدرت اول منطقه از نظر اقتصادي و علمي،الهام بخش براي جهان اسلام باشد و سالانه حداقل 8 درصد رشد اقتصادي داشته باشد.

به دلايلي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي نرخ باروري در جامعه رشد قابل توجهي پيدا کرد و جهش بلندي از نظر کمي در جمعيت کشور ايجاد شد.موج جمعيت جواني که امروز شاهد آن هستيم نسلي است که در سال هاي اوليه پس از پيروزي انقلاب متولد شده‌اند.اما بعد از آن به منظور کنترل اين رشد جمعيت سياست‌هاي کاهش جمعيت در پيش گرفته شد.در سال 68 قانون سياست جمعيتي تدوين شود که به کنترل باروري تاکيد داشت .در سال 72 نيز ماده اي به تصويب رسيد که براي فرزند چهارم به بعد سياست هاي حمايتي مانند بيمه، کمک هزينه و غيره حذف شد که در مجموع اين عوامل باعث گرديد نرخ باروري کاهش پيدا کند.در نتيجه نتايج سرشماري سال 90نشان داد که در صورت تداوم کاهش نرخ باروري و تداوم فرهنگ تک فرزندي و تاخير در فرزند آوري کشور، در آينده با بحران جمعيت و جمعيت سالمند مواجه خواهد شد. در اعلام نتايج سرشماري سال 90،مرکز آمار رشد جمعيتي کشور را 1/29 درصد اعلام کرد و گفت اين رشد در سال 85 1/62 درصد بود که اين موضوع نشان مي دهد رشد جمعيت کشور در 5 سال اخير کاهش يافته است.به همين دليل بود که رهبر معظم انقلاب نسبت به اين موضوع هشدار دادند.اگر چه در دهه 80 اين سياست به دلايلي درست بود اما تداوم آن منطقي نبود.شعارهاي کاهش باروري و کنترل جمعيت مي بايست در دوره اي قطع مي شد، اما غفلت‌هاي پيش آمده مانع متوقف کردن سياست‌هاي کنترل جمعيت شد و همچنان تک فرزندي به عنوان يک فرهنگ در خانواده ها جا باز کرد.ادامه اين روند عوارض زيادي به دنبال خواهد داشت که يک نمونه آن نيز پيري جمعيت در آينده است.

با توجه به آمار سازمان ملل، کشور ايران به لحاظ پيري جمعيت در دهه‌هاي آينده رتبه‌ سوم را خواهد داشت که يک تهديد و ضعف بزرگ محسوب
مي شود که تبعات منفي زيادي را در ابعاد مختلف در پي خواهد داشت.اگر نرخ رشد که در حال حاضر 1/2 تا 1/3 است ادامه پيدا کند،پدر و مادرها پس از مرگ خود جايگزيني براي خود به جا نمي‌گذارند.آمارهاي اعلام شده توسط مراکز داخلي و مراکز بين‌المللي نشان از رسيدن ايران به مرحله پيري در دو دهه آينده دارد.پيرشدن جمعيت و کاهش باروري مسئله امنيتي بوده و فراتر از مسئله فرهنگي و اجتماعي است.افزايش سن جمعيت در جوامع انساني تبعاتي همچون افزايش هزينه هاي درماني و کاهش تعداد نيروي کار مولد را در پي دارد. اين تبعات، هشدار هايي جدي براي بخش هاي اقتصادي و صنعتي کشورها به شمار مي روند. اما تاثيرات پيري جمعيت همگي قابل پيش بيني نيستند. بالا‌رفتن سن جوامع چالش هاي جدي و ريشه‌اي
غير قابل پيش بيني را به وجود مي آورند، زيرا افرادي که در جامعه از سن بيشتري برخوردارند، علاوه بر عدم برخورداري از پتانسيل افراد جوان جامعه براي کار و تلاش، نيازهاي متفاوتي نيز دارند.لذا فرهنگ تک فرزندي و يا حتي پرهيز از فرزند آوري که باقيمانده از سياست هاي جمعيتي دهه 80 است بايد اصلاح شود و خانواده ها بايد بدانند که تک‌فرزندي و يا تاخير در فرزند آوري براي آنان و کشور آسيب‌ زيادي به دنبال دارد.

بدين ترتيب اگر به هر دليلي يک فرزند از بين برود براي خانواده چيزي باقي نمي‌ماند يا اگر تک فرزند دچار حادثه و معلوليت شود آن خانواده دچار ناکامي مي‌شود، در حالي‌که اين موضوع در خانواده‌هايي با جمعيت زياد رخ نخواهد داد.

برخي مسائل اقتصادي را دليل کاهش نرخ باروري در کشور مي دانند اما شواهد نشان مي دهد که اين موضوع دليل اصلي اين کاهش نيست چرا که تک فرزندي بيشتر در بين خانواده هاي مرفه ديده
مي شود تا در خانواده هاي فقير.افرادي که تمايل به بچه دار شدن ندارند کساني هستند که از نظر مادي غني بوده، شغل و درآمد مناسبي دارند، از اين رو تک فرزندي تماما به مسائل اقتصادي برنمي‌گردد و مسائل فرهنگي نيز تاثير گذار است،به طوري‌که بسياري از زوجين فرهيخته ما بچه‌دار نمي‌شوند.متاسفانه اين فرهنگ غلط در بين برخي خانواده هاي فرهيخته رواج پيدا کرده که نداشتن بچه نوعي برتري اجتماعي به حساب مي‌آيد و داشتن بچه زياد حتي در خانواده‌هايي که سطح تحصيلات بالايي دارند نوعي ناآگاهي محسوب مي شود. البته حل مسائل اقتصادي بايد در کنار مسائل فرهنگي در سياست‌هاي افزايش جمعيت مورد توجه قرار گيرد.

ما شاهد رسوخ نوعي فرهنگ غربي در خانواده ها که ارمغان مدرنيته و نظام سرمايه داري است هستيم.تغيير الگوي خانوادگي، فردگرايي، آزادي جنسي، اشتغال تمام وقت بخصوص براي زنان، افزايش هزينه هاي نگهداري و بزرگ كردن فرزندان به دليل سياست هاي مصرف گراي اقتصاد بازار و اشتغال مادران و پيدايش تكنولوژي هاي كنترل بارداري، شهرنشيني و... عواملي بودند كه به خودي خود به كاهش جمعيت در كشورهاي غربي انجاميد. اتفاقاً به دليل اينكه كاهش جمعيت تحت تاثير ابعاد مدرنيته و در يك فرايند زماني قابل توجه رخ داده، در رفتارهاي روزمرّه انسان غربي رسوخ كرده است. به عبارت ديگر كنترل جمعيت به يك عادت براي او تبديل شده است.

عادتي كه با ساختار زندگي جديد او كاملاً هماهنگ است. بر همين اساس است كه كشورهاي توسعه يافته اي كه با رشد منفي جمعيت مواجه
شده اند نتوانسته اند با تبليغات، مردم را به فرزندآوري بيشتر ترغيب كنند و ناچارند مهاجرين و پناهندگان را با سهولت بيشتري بپذيرند.

دليل اين مسئله هم آن است كه ترغيب مردم به ازدواج و بچه دار شدن با وجود ساختارهايي كه همه به كاهش جمعيت دعوت مي كنند، كار آساني نيست. آن هم مردمي كه خود را متقاعد كرده اند كه بچه دار شدن فقط به دردسرهاي آنها مي افزايد. بديهي است كه هر چه اقبال داخلي، نسبت به سياست هاي جهاني بيشتر باشد از آن سو دليل كافي براي ترويج فرهنگ كنترل جمعيت بر مبناي الگوي غربي وجود دارد.نفوذ فرهنگ غربي در خانواده‌ها،فرزند آوري را تحت‌الشعاع خود قرار داده است.

اين نگاه که بانوان بايد پا به پاي مردان به جلو برند بايد اصلاح شود.مقايسه سبک زندگي ما با شيوه زندگي اسلامي در شرايط فعلي نشان مي‌دهد که بيشتر زندگي‌ها اسلامي نبوده و متأثر از فرهنگ غربي است.هنوز برخي ديدگاه هاي شبه روشنفکري بر سياستهاي چند دهه قبل در جهت کاهش جمعيت پافشاري مي کنند و حاضر نيستند با سياستهاي اعمال شده در غرب و آهنگ بازگشت جامعه جهاني به سياست افزايش جمعيت، هماهنگ شوند، با توجه به آمار بين المللي و داخلي و هشدار جمعيت شناسان از سال 71 مبني بر اعلام خطر براي کاهش رشد جمعيت، همچنان شاهد هستيم که جمعيت کشور در حال کاهش است به گونه اي که در 80 سال آينده با جمعيت 31 ميليوني که 47 درصد آن پير و سالمند هستند مواجه مي شويم و اين موضوع به معناي انقراض نسل مسلمان، انقلابي و شيعه در ايران اسلامي است.لذا بايد در بررسي علل کاهش باروري در کشور به دنبال مسائل فرهنگي رفت.

تک فرزندي در فرهنگي ايراني-اسلامي،فرهنگ پسنديده اي نيست و اين موضوع نشان مي دهد که اعتقاد به تک فرزندي ريشه در فرهنگ بيگانه دارد.به همين دليل برخي از کارشناسان معتقدند که نفوذ و رواج سبک زندگي غربي در جامعه ايراني باعث کاهش نرخ باروري شده است.