-
دوشنبه ۲۳ مرداد ۱۳۹۱
-
1 ـ شروع کشف حجاب از خاندان سلطنت و درباريان
نخستين شيوهاي که مجريان اين سياست به کار بستند، بيحجاب نمودن نواميس خود در جامعه براي تعميم فرهنگ تشبّه به غرب بود. رضا شاه ميگويد: شرکت همسر و دختران من در جشن افتتاح دانشسراي مقدماتي بايد سرمشقي براي همه زنان و دختران ايراني مخصوصاً خانمهاي شما و وزراي مملکت باشد.
2 ـ ارعاب و تهديد
خشونت، ارعاب و تهديد مؤثرترين شيوهاي بود که هيئت حاکمه در اجراي سياست «کشف حجاب» به کار بست و مطبوعات و مجلات از جمله مهمترين ابزار تبليغات رژيم بود که تلاش گستردهاي در ترويج فرهنگ بيبند و باري و تبليغات سوء عليه حجاب زن مسلمان داشتند. تبليغات گسترده و دامنهدار عليه پوشش زن مسلمان ايراني از شيوههاي دستگاه حاکم در ترويج فرهنگ برهنگي و بيبند و باري بود.در کتاب خاطرات صدر الاشرف آمده است: «در اتوبوس زن با حجاب را راه نميدادند و در معابر پاسبانها از اهانت و کتک زدن به زنهاي چادري فروگذار نميکردند... حتي اتاق زنها و صندوق لباس آنها را تفتيش کرده و اگر چادري از هر قبيل ميديدند پاره ميکردند يا به غنيمت ميبردند.»
اقدامات خشونت باري که طي بخشنامههايي از جانب دولت به مأمورين دولتي ابلاغ گرديد از اين قرار بود. رجوع شود به واقعه «کشف حجاب» بخش اسناد و مدارک:
1 ـ محصلين دختر و معلمان زن بايد بدون حجاب در کلاس درس حضور يابند.
2 ـ کليه کارگزاران حکومتي در هر منطقهاي موظف شدند همراه با همسران بدون حجاب در مراسم و جشنها حاضر شوند.
3 ـ افسران ارتش، حق راه رفتن با زنان با حجاب را ندارند.
4 ـ استانداران و فرمانداران و بخشداران موظف به انعقاد مراسم متعدد و دعوت از روحانيون و تجار و افراد صاحب نفوذ به آن مراسم همراه با زنان بدون حجاب خود گرديدند.
5 ـ به نيروي شهرباني دستور داده شد که با توسل به قوه قهريه حجاب را از سر زنان بردارند.
6 ـ کليه وسايل مسافرتي از قبيل قطار و وسايل درون شهري مثل ماشينها و در شکهها بايد از سوار نمودن زنان با حجاب خودداري نمايند.
7 ـ مأمورين موظف به جلوگيري از حضور زنان با حجاب در اماکن زيارتي و مساجد شدند.
8 ـ از حضور زنان با حجاب در پارکها، سينماها، هتلها و ساير اماکن عمومي جلوگيري شود.
3 ـ تبليغات سوء عليه حجاب
معرفي حجاب به عنوان خلاف قانون طبيعت، خلاف تمدن بشري، مانع ترقي و پيشرفت کشور، قفس سياه، تضييع آزادي و حقوق زن و... از شگردهاي تبليغاتي مروّجان اين سياست ميباشد. رضا شاه در گفتگوي خود با محمود جم ميگويد: «اصلاً چادر و چاقچور که دشمن ترقي و پيشرفت مردم ماست، درست حکم يک دمل را پيدا کرده که بايد با احتياط به آن نيشتر زد و از بِينش برد. من مدتي است به اين فکر هستم که زن ايراني در اين قفس سياه دست و پايش بسته است.»
مطبوعات و مجلات از جمله مهمترين ابزار تبليغاتي رژيم در ترويج فرهنگ بيبند و باري و بيحجابي بود. نشر مقالاتي در رابطه با منافع بيحجابي، اشاعه پارهاي از سرودهاي شاعران در مذمت حجاب، گزارش از مراسم و ضيافتهاي درباري که مردان و زنان به طور مشترک در آنها حضور داشتند، معرفي و چاپ عکسهايي از زنان بيحجاب از جمله فعاليتهاي نشريات آن زمان بود.
در قسمتي از سرمقاله روزنامه ايران 18 دي 1314 يعني يک روز بعد از شروع رسمي کشف حجاب آمده است:
... از اين به بعد زن ايراني نيز وارد مرحله سعي و عمل ميشود. با مردان خود اشتراک مساعي و مجاهدت مينمايد. در اين روز ميمون و مبارک نيمه ديگر از جمعيت ايران، زندگاني نوين را از سر گرفتند و ميتوان گفت ارزش معنوي نفوس ايران مضاعف گشت.
تبليغات سوء به گونهاي بود که حتي بعضي از شعراء متعهد و مسلمان به سرودن اشعاري پيرامون کشف حجاب پرداختند.
نتيجه اجراي سياست کشف حجاب
به هر حال اعمال خشونت و فشار از سوي مأمورين دولتي و مقاومت اجتماعي مردم به رهبري علماي اسلام، در اجراي سياست کشف حجاب، تا شهريور 1320 زمان سقوط حکومت رضا شاه ادامه داشت. سيدحسام الدين فالي، آيت الله حاج آقا حسين قمي، آقازاده، شيخ بهلول، نواب احتشام رضوي از جمله روحانيون متعهدي بودند که رهبري قيامهاي مردمي را در شيراز و مشهد برعهده داشتند و در اين رابطه دستگير و شکنجه شدند. با استقرار حکومت محمدرضا شاه، وي به دليل مقاومت شديد مردم و نگرفتن نتيجه مطلوب از شيوه خشونت و زور، آن را کنار گذاشت و سياست جديدي را پيش گرفت. گويا عاقلانه آن بود که استفاده از اعمال قدرت در روند اصلاحات وضع اجتماعي زنان جاي خود را به اقدامات اصلاحي با رويه دموکراسي دهد تا نتيجه عاليتري عايد کشور گردد!
تهيه و تنظيم: روابط عمومي راديو معارف
