بوستان حجاب

اگر چه دين مبين اسلام،زيبايي باطن را بر زيبايي ظاهر ترجيح داده است اما همين دين،پيروان خود را از زيبايي ظاهر منع نکرده اما بر رعايت تعادل تاکيد کرده و پيامبر مکرم اسلام(ص) و ائمه معصومين(ع) در روايات و احاديت متعدد و در سيره خود به خوبي زيبايي ظاهر را براي ما تبيين کرده اند.متاسفانه هر چه جامعه از الگوهاي اسلامي که راه سعادت واقعي را به انسان مي آموزند فاصله مي گيريم بر مشکلات و گرفتاري هاي اجتماعي و فرهنگي ما افزوده مي شود.وقتي در يک جامعه اسلامي مصرف مواد آرايشي به شکل فزاينده اي رشد مي يابد نشان از اهميت يافتن زيبايي ظاهري در آن جامعه دارد.وقتي صورت زيبا اصل مي شود و سيرت زيبا فرع،خود به خود جامعه با معضلات گوناگون مواجه خواهد شد و کار به جايي مي رسد که پرداختن به صورت زيبا از تعادل خارج و شکل افراطي به خود مي گيرد و در نهايت منجر به آن مي شود که جامعه ما در زمينه مصرف مواد آرايشي رکورد دار مي شود.‏

استفاده از مواد آرايشي از ديرباز مرسوم بوده است و شرکت‌هاي زيادي در اين زمينه فعاليت مي‌کردند. اما در سال‌هاي اخير ميزان استفاده از اين مواد در برخي از کشور ها رشد چشمگيري داشته است و صنايع فعال در اين حوزه بازار بسيار وسيعي را در پيش روي خود مشاهده مي‌کنند.امروزه استفاده از لوازم آرايشي در ايران ديگر نه سن خاصي دارد و نه قشر خاصي مي‌شناسد.شايد در دو دهه گذشته آرايش كردن و استفاده لوازم آرايش فقط براي زنان متاهل آن هم بيشتر در محيط خانه و مهماني‌ها مشاهده مي‌شد، اما در سال‌هاي اخير دختران جوان و كم‌سن و سال، بزرگ‌ترين مشتريان لوازم آرايش هستند تا حدي كه استفاده از اين لوازم جزء لاينفك زندگي آنها شده و كيف لوازم آرايش، ضروري‌ترين همراه اين روزهاي آنهاست. نشان به آن نشان كه طبق تحقيقات حتي بيشترين دارايي دختران فقير هم با وجود فقر اقتصادي، خرج لوازم آرايش مي‌شود.اينها حکايت از تغيير سبک زندگي و ذائقه جوانان و نوجوانان امروزي با نسل گذشته دارد.نسلي که لوازم آرايشي جايگاهي در سبد زندگي آنها نداشت و ابزاري ضروري براي زندگي محسوب نمي شد و مصرف آن براي جوانان و نوجوانان قباحت داشت.‏

در کنار رشد مصرف لوازم آرايشي در کشور بايد از کاهش سن مصرف کنندگان نيز سخن گفت.براساس آمارهاي موجود، سن مصرف لوازم آرايشي در ايران به 15 سال رسيده است. دختران دبيرستاني و حتي سنين پايين‌تر اين روزها بخش بزرگي از مشتريان لوازم آرايشي هستند. اين در حالي است كه در كشورهاي توسعه يافته تمايل به آرايش بيشتر در بين زنان مسن ديده مي‌شود كه طراوت و شادابي پوست خود را از دست داده‌اند.کاهش سن مصرف‌ لوازم آرايش در کشور قطعا يک خبر ناخوشايند محسوب مي شود که هم سلامت جسمي و هم سلامت اخلاقي و فرهنگي جامعه را تهديد مي کند.رشد مصرف و کاهش سن مصرف لوازم آرايشي در کشورما به حدي رسيده که ما صاحب رکورد در جهان شده ايم به طوري که ايران سومين کشور مصرف کننده لوازم آرايشي در خاور ميانه و هفتمين وارد کننده آن در دنياست.همچنين ايران با1/2ميليارد دلار در فاصله كمي بعد از عربستان با 2/2 ميليارد دلار و در رده هفتم مصرف دنيا در زمينه لوازم آرايش قرار دارد.‏

عدم تامين نياز شديد بازار داخلي باعث شده تا دلالان و سوداگران به قاچاق اين مواد روي آورند.به گفته متخصصان مصرف زياد مواد آرايشي سلامت جسمي افراد جامعه را به خطر مي اندازد بخصوص اگر فرآورده‌هاي آرايشي تقلبي و قاچاق باشند و از مبادي غير رسمي وارد کشور شده باشند.استقبال گسترده خانم‌هاي ايراني از لوازم آرايش معضلي به نام قاچاق را در پي داشته است. اغلب اجناس در بازار ايران تقلبي، نامرغوب و چيني هستند و لوازم آرايشي قاچاق بدون هيچ گونه نظارت و مجوزي در فروشگاهها و حتي کنار خيابان به فروش
مي‌رسند. به دليل عوارض پوستي استفاده از لوازم آرايشي از يک سو و استفاده از نوع نامرغوب و غيربهداشتي آن از سوي ديگر سلامت مصرف کنندگان به شدت به مخاطره افتاده است.‏

‏ در حال حاضر ايران فقط درصد کمي از نياز خود به محصولات آرايشي و بهداشتي را توليد مي‌کند و بيشتر اين محصولات از کشورهاي چين، ترکيه، کره و امارات وارد يا قاچاق مي‌شوند. طبق اظهارات مقامات ايراني سالانه800 ميليون دلار لوازم آرايشي قاچاق وارد کشور مي‌شود. واردات قانوني کشور ما در لوازم آرايشي بهداشتي به طور متوسط 150 ميليون دلار است که توليدات ما در داخل جوابگوي 10 درصد از اين مقدار هم نيست و حداقل 800 ميليون دلار از نياز ما، از طريق قاچاق وارد مي‌شود.از آنجا که از شرايط توليد، نگهداري و حمل و نقل چنين فرآورده‌هايي، اطلاعي در دست نيست و ممکن است دچار درجاتي از فساد شده باشند، لذا مصرف آنهاعوارض شديدي را به دنبال دارد.در برخي از فرآورده‌هاي آرايشي نظير رژ لب، فلزات سنگين نظير سرب وجود دارد. سرب با ورود به بافت‌هاي نرم نظير مغز و کليه باعث صدمه دائمي به بافت آنها و در ‌‌نهايت از کار افتادن آنها مي‌شود.سرب، مي‌تواند جايگزين کلسيم در مغز استخوان شود و توليد هموگلوبين را مختل کند و مي‌تواند در بزرگسالي موجب افزايش فشار خون شود.
مصرف‌کنندگان لوازم آرايشي بايد بدانند كه متخصصان مي‌گويند بر اثر استفاده طولاني‌مدت از اين لوازم و بخصوص در صورت ناديده گرفتن نكاتي خاص، عوارض مختلفي به دنبال دارد كه نه‌تنها زيبايي و لطافت پوست را از بين مي‌برد، بلكه دردسرساز هم خواهد بود.‏

از آنجا که گرايش به مصرف لوازم آرايشي در جامعه ما رشد پيدا کرده مي توان از آن به عنوان يک پديده اجتماعي ياد کرد و از ابعاد مختلف فردي و اجتماعي به بررسي عوامل به‌وجود آورنده آن پرداخت.دکترحميد نوروزي روان شناس با بيان اينکه با از بين رفتن مرزهاي آرايشي، سن آرايش پايين تر آمده و دختران در سنين پايين، دست به آزمودن لوازم آرايشي مي زنند مي‌گويد:«در واقع از اين رهگذر آنها به آرزوي ديرينه خود يعني کوتاه کردن دوره کودکي و نوجواني دست مي يابند.والدين بايد توجه داشته باشند که توجه بيش از حد به ظاهر و گرايش به مواد آرايشي تنها تحت تاثير تغيير و تحولات دوران بلوغ نيست بلکه تحت تاثير عوامل محيطي و تربيتي نيز اتفاق مي افتد.بسياري از اين رفتارها ناخودآگاه توسط خود والدين
برنامه ريزي مي شود، به عنوان مثال مادراني که مهم ترين دغدغه زندگي شان رسيدگي به ظاهر و آرايش لباس و
صورت‌شان است، به طور ناخواسته اين پيام را به دختران نيز انتقال مي دهند.متاسفانه برنامه هاي تلويزيوني، فيلم هاي
سينمايي و ماهواره همگي براي ترويج در اين راستا حرکت مي کنند و خواسته و ناخواسته استفاده از لوازم آرايش را تبليغ مي کنند».بنابراين از خانواده و رسانه که منابع اصلي جامعه پذيري فرزندان ما به حساب مي آيند مي توان به عنوان عامل مهم و اساسي در گرايش به آرايش نام برد.فاطمه آليا رئيس فراکسيون زنان مجلس هشتم در خصوص عوامل گرايش به آرايش
مي‌گويد:« اين موضوع دلايل مختلفي دارد که فقدان اعتماد به نفس، ضعف مباني اعتقادي و ارزشي در خانواده ،
ضعف شناخت توانايي و استعدادها و ضعف فرهنگي از آن جمله است.اگر دختري استعداد و توانايي هاي خود را به خوبي بشناسد و جايگاه واقعي خود را در جامعه دريابد، هيچ وقت از منظر جسماني به خود نگاه
نمي‌کند.وقتي در سريال ها و فيلم ها، هنرپيشه هاي زن با جديدترين مدل آرايشي نشان داده مي شوند، مسلما برخي دختران و زنان بويژه آنها که در سنين پايين تر
قرار دارند از اين مسئله تبعيت مي کنند و تلاش دارند در طرز لباس پوشيدن و استفاده از مواد آ رايشي از هنرپيشه هاي فيلم تقليد کنند».لذا يکي ديگر از عوامل اصلي گرايش به مواد آرايشي ضعف آموزش و تربيت صحيح است.از دلايل رواني هم مي توان به عدم اعتماد به نفس و خود کم بيني اشاره کرد که در اکثر افرادي که به آرايش روي مي آورند قابل مشاهده است.دكتر نادر راستي، روانپزشك با بيان اينكه آرايش زياد در ايران دلايل اجتماعي دارد،معتقد است:« معمولا دليل نياز به جلب توجه بيش از حد كمبود اعتماد به نفس است. در برخي مواقع فرد در درون خود نقصي دارد يا خود را زيبا نمي‌داند، به طور مثال احساس مي‌كند بيني بزرگي دارد يا صورتش زرد و نزار است يا پلكش آويخته است. به همين دليل تلاش مي‌كند با آرايش زياد اين نقايص را برطرف كند».حميدرضا حسين شاهي مدرس دانشگاه در اين باره مي گويد:« يکي از عوامل توجه دختران به آرايش، تبليغات رسانه است، همچنين کامل نشدن شخصيت اجتماعي آنان و نبود احساس اعتماد به نفس در خانواده، از عوامل گرايش جوانان به لوازم آرايش است.سيرت و اخلاق خوب و مورد تاييد اسلام در خانواده ها کمتر مورد توجه قرار دارد اين امر خود به خود موجب مي شود تا زيبايي هاي ظاهري در درجه اول اهميت قرار گيرد در نتيجه فرزندان مخصوصا دختران در سنين جواني به دليل اينکه علاقه دارند مورد توجه قرار گيرند، تلاش مي کنند از طريق آرايش، خود را نزد ديگران محبوب نشان دهند».همه اين موارد نشان دهنده يک مشکل ساختاري فرهنگي در کشور ماست. مشکلي که اگر براي آن چاره انديشي نشود چه بسا مي تواند به بحراني براي سلامت و هنجارهاي جامعه ما تبديل شود.بايد در اين زمينه دستگاه‌هاي فرهنگي اقدامات لازم را انجام دهند.بايد در اين زمينه دلسوزان فرهنگي پاي‌کار آمده و نسبت به حساس سازي خانواده‌ها اقدامات لازم را انجام دهند.