بوستان حجاب

همايش بين المللي زنان و بيداري اسلامي سه شنبه گذشته در تهران آغاز به كار كرد.
گفت وگوي زير با دكتر سوسن صفاوردي، دبير علمي اين همايش، به بررسي نقش و جايگاه زنان در جريان موج جديد بيداري اسلامي پرداخته است.
در جريان بيداري اسلامي لايه ها و طبقات مختلف اجتماعي فعال بوده و نقش آفريني
كرده اند. يكي از اين گروه ها زنان بوده اند. ميزان و چگونگي تأثيرگذاري زنان در بيداري اسلامي چگونه بوده است؟
قطعاً در شكل گيري هر تحولي، عناصر مختلف نقش دارند. از تجميع نقش آفريني اين عناصر است كه يك رخداد بزرگ سياسي، اجتماعي و فرهنگي شكل مي گيرد و به پيروزي مي رسد. نهايتاً تأثيرگذاري اين عناصر مي تواند با هوشياري استمرار و تداوم يابد. زنان نيمي از جامعه اند و مربي و تأثيرگذار بر نيم ديگر جامعه نيز هستند. لذا قطعاً نقششان در تحولات اجتماعي كاملاً پررنگ است و نمي تواند مورد تغافل قرار بگيرد؛ همان گونه كه در فرمايش هاي امام خميني رحمه الله پيرامون نقش آفريني زنان نيز اين جمله را مي بينيم كه بدون زنان پيروزي انقلاب اسلامي امكان پذير نبود.
با شكل گيري انقلاب اسلامي ايران و بازتاب هاي گسترده ي آن، در سال هاي اخير شاهد شكل گيري نسلي از زنان مسلماني بوده ايم كه با اعتماد به باورهاي خودشان و با احياي هويت ديني، منشأ تحولات عمده اي از جمله بيداري اسلامي شده اند. تأكيد مي كنم كه هويت ديني را نه فقط براي مسلمان ها، براي همه ي ملت هاي دين مدار به وجود آورده اند.
درباره ي اين هويت ديني چه توضيح بيشتري مي توان ارائه داد؟
احياي مجدد هويت ديني فقط منحصر به هويت اسلامي نمي شد؛ هما ن گونه كه ما شاهد جهاد و مبارزه ي «راشل كوري» كه يك آمريكايي و مسيحي بود، در قلب فلسطين هستيم، تا حدي كه بولدوزرهاي رژيم صهيونيستي او را زير گرفتند و به شهادت رساندند. در واقع به اذعان تمام كساني كه راشل كوري را از نزديك ديده بودند، او در فلسطين اشغالي با تمسك به ارزش هاي ديني حركت كرد.
اين ها همه نشانه برگشت به هويت ارزش مدار و هويت
دين مدار است. در دين است كه منافع جمعي مد نظر قرار مي گيرد و انسان ها با حمايت از هم به مبارزه براي احقاق حق برمي خيزند و دست به دست هم مي دهند. اين در حالي است كه در تفكرات غير ديني منفعت فردي حرف اول را مي زند و اصالت بر پايه ي منافع و خود فردي است. لذا هر حركتي كه اين گونه شكل مي گيرد و هر حركت آزادانه و حق طلبانه اي قطعاً با رويكردي ارزشي و معنوي و نهايتاً با يك رويكرد ديني است.
بسياري از هجمه هاي دشمن و كشورهاي استعماري عليه اسلام و نيز دامن زدن به جريان ايران هراسي، از موج اسلام هراسي ناشي مي شود. اين موج در نتيجه خودباوري و بازگشت ملت ها به ارزش ها و معنويت در اقصي نقاط جهان شكل گرفته و البته زنان نيز از اين جريان تأثيرپذير بوده اند و حتي نقش بسزايي را هم ايفا كرده اند. مثلاً ما قطعاً نمي توانيم بيداري اسلامي را بدون نقش تأثيرگذار شهيده حجاب «مروه شربيني» از مصر ببينيم. يا پيش تر از ايشان خانم «بنت الهدي صدر». به هر حال اين ها از زناني بوده اند كه با يك اعتماد به نفس تحسين برانگيز، به استقبال خطر رفته اند و با دنياي استكبار مبارزه كرده اند. ايشان در پايداري بر ارزش ها و باورهاي ديني در واقع الگويي را به زنان دنيا معرفي كرده و زمينه هاي شكل گيري اين بيداري را به تدريج شكل داده اند.
تحولات مهم فرهنگي و اجتماعي مقولاتي نيستند كه يك شبه به نتيجه برسد. لذا بايد جريان بيداري اسلامي را يك روند فرهنگي مسبوق به سابقه و عقبه ي تاريخي قوي ببينيم كه از همان برگشت به باورهاي ديني و احياي مجدد هويت هاي ديني شكل گرفته و تا امروز رسيده است. در اين شكل گيري مجدد هويت ديني اول افراد ايفاي نقش مي كنند و كم كم گروه ها و توده ها نيز به اين موج مي پيوندند و امواج مبارزين را شكل مي دهند.
آيا نقش زنان و ايستادگي آنها در جريان بيداري اسلامي، مسبوق به يك سابقه و عقبه ي تاريخي است؟
بله. معتقدم هر يك نفري كه در بين ملت هاي آزاده بلند مي شود و خونش مي ريزد، اين خون بر روند تحولاتي كه بعدها شكل مي گيرد، تأثيرگذار است؛ حركت هايي كه به نام آزادي، حق طلبي و عدالت شكل مي گيرد. مثلاً در همين تحولات اخير، خانم «آيات القرمزي» شاعر بيست ساله ي بحريني كه شعري را عليه آل خليفه مي خواند، مورد شكنجه قرار گرفت و موج جديدي را در مبارزه با آل خليفه ايجاد كرد. ما نيز در17 شهريور سال1357 شاهد
قتل عام زنان و كودكان در كنار مردان بوديم كه تأثيرگذاري اش به پيروزي انقلاب اسلامي انجاميد. وقتي زنان پا در ميدان مبارزه مي گذارند با آمدنشان اعضاي خانواده را نيز ترغيب مي كنند. اعضاي خانواده و گروه هاي اجتماعي كه انتظار
مي رود پيش قراول كاري باشند، وقتي مي بينند زنان به ميدان آمده اند، آنها هم ترغيب
مي شوند. لذا اين مسئله نقش تأثيرگذاري را به زنان مي دهد كه غالباً نيازي نيست به صورت يك موج شكل بگيرد. يعني اين جا كثرت و كميت مهم نيست، بلكه كيفيت حضور مهم است.
مثلاً اولين بار كه يك خانم به واسطه ي حجابش از اشتغال منع شد، آن زمان او تنها يك نفر بود. امروز اما از ق بل رشادت يك زن در آلمان، گروه هايي در اين كشور شكل گرفته اند كه با حجاب ستيزي در فرانسه مقابله مي كنند. در كشورهاي ديگر اروپا نيز به همين شكل است. يعني هميشه يك نفر هست كه بلند مي شود، حركت مي كند و با حضور آن يك نفر و تأثيرگذاري حركت عدالت خواهانه و حق طلبانه ي اين يك نفرها، موج هايي پديد مي آيد كه ما امروز شاهد آن هستيم.
به عنوان نمونه خانم جواهر عبدالعلي دختر دانشجوي مسلماني بود كه در دانشگاه بحرين بر اثر حمله ي مأموران دچار ضربه ي مغزي شد و پس از يك ماه به شهادت رسيد. اگرچه حالا رسانه هاي غربي تسلطي را ايجاد كردند كه وقايع نتوانند به اذهان عمومي راه يابند، ولي به هر حال فضاي سايبري و امكانات ديگري به وجود آمده كه مانع از اين مونولوگ و بلوك رسانه اي غرب شده است. در نتيجه وقتي اين افراد به ميدان مي آيند و با توجه به اين نكته كه خوني اگر در مسير حق بريزد، تأثيرگذاري خودش را دارد، ما شاهديم كه رشادت ها و مبارزات اين عزيزان، فوج دختران محجبه را به تظاهرات هاي خياباني و تحصن ها آورده است.
چه تحولاتي در نقش آفريني اجتماعي-سياسي زنان به عنوان بيداري اسلامي اتفاق افتاده و خواهد افتاد؟
تأكيد مي كنم كه بسياري از تحولات جريان بيداري اسلامي، به هر حال يك الگوبرداري از انقلاب اسلامي ايران بوده است. هجمه ي شديد دنياي استكباري عليه ايران نيز مستند بسيار محكمي بر اين مدعا است. الگوي انقلاب اسلامي الگويي است كه با طرح شعارهاي ديني شكل گرفته، با طرح شعارهاي ديني به پيروزي رسيده و با طرح شعارهاي ديني در مسير پيشرفت خود حركت كرده است.
در مورد زنان تا قبل از انقلاب اسلامي -همان گونه كه در ايران قبل از انقلاب هم همين الگو را دنبال مي كردند- كشورهاي غربي در اثر جهاني سازي كه به دنبالش هستند، چه در عرصه ي فرهنگي و چه در عرصه ي سياسي اين الگو را از زن موفق ارائه داده بودند كه: زن موفق كسي است كه بدون تمسك به اخلاقيات، معنويت و عفت و با باز بودن و برهنه بودن و با كنار گذاشتن ارزش هاي اخلاقي و ديني مي تواند در عرصه هاي مختلف پيشرفت كند. با پيروزي انقلاب اسلامي اما اين تحول در ايران ايجاد شد كه زنان نشان دادند واقعاً براي پيشرفت و توانمندي نه تنها نيازي نيست كه ارزش ها را كنار بگذارند، بلكه تمسك به ارزش ها يك مسئوليتي را براي آنها ايجاد كرده كه توانسته اند به ميدان هاي بيشتري دست يابند و عرصه ي فعاليت هاي آنها گسترده تر از قبل شده است.
اين الگونه نه تنها براي منطقه، كه براي كل جهان بوده است. خانم ها مي بينند كه علي رغم تبليغات گسترده، يك گروه ديگر با شكل و شمايل و تفكر و مكتب ديگري در همه ي عرصه ها توانمندي هاي بسيار خوبي را نشان داده اند و نه تنها عقب نمانده اند، بلكه زنان در كنار خانواده به سطوح بالاي اجتماعي-سياسي-فرهنگي و حتي اقتصادي رسيده اند.
اتفاقاً اين حجاب ستيزي و اسلام هراسي از همين جا شروع شد، زيرا الگويي را كه غرب سال هاي سال تبليغ و ترويج كرده و بارش را به دوش كشيده بود، بي اثر شد. يكي از مديران ارشد رژيم پهلوي در حوزه ي زنان، در يكي از اجلاس هاي بين المللي به ما گفت: «شما كه نمي توانيد بياييد و با اين الگويي كه معرفي مي كنيد، دستاورد ما را به هم بريزيد.» اما امروزه كاملاً آشكار است كه دقيقاً برعكس شده و الگوي زن مسلمان ايراني به عنوان يك الگوي جديد در جهان مطرح و شناخته شده است.

منبع :پايگاه اطلاع رساني رهبر معظم انقلاب