بوستان حجاب

استعمار مهاجم انگلستان پس از جنگ جهاني اول به دنبال بحران‌هاي ناشي از جنگ و از بيم گرايش جامعه فقرزده ايران به کمونيسم به يک سري اصلاحات روبنايي در ايران نياز شديد داشت اما مانع اصلي در اين راه باورها و اعتقادات مذهبي و پايبندي مردم ايران به سنت‏هاي ملي و ديني بود. از جمله ترفندها و دسيسه‏هاي آنها براي رفع اين مانع تهاجم، فرهنگي و تحقير نمودن بنيان‌هاي ديني و ملي مردم ايران بود. آنان تحقق اين امر را بايد از طريق طبقه‏اي بي‏اصالت، ميان تهي و بي‏ريشه به پيش مي‏بردند چرا که طبقه حاکم سنتي تا بدين حد مطيع و منقاد نبود. انتخاب رضاخان ميرپنج و رسانيدن او به مقام وزارت جنگ و بالاخره نصب او به سلطنت در همين راستا انجام گرفت. جامعه ايران براي تبديل شدن به جامعه‏اي بي‏هويت، بي‏اراده و مصرفي مي‏بايست از فرهنگ، ارزش‌ها و سنت‏هاي اسلامي ملي تهي مي‏شد؛ و همان‌گونه که بيان شد ريشه‏دار بودن تفکر و تقيّدات مذهبي و سنت‏هاي ملي، مشکل عمده‏اي بود که مانع از اجراي سياست‌هاي استعماري مي‏شد؛ بنابراين سياست مذهب زدايي در رأس برنامه‏ها قرار گرفت و دولتمردان رژيم جديد همانند اروپا تهاجم به مذهب را از طريق رواج سکولاريسم، لاقيدي و بي‏اعتنايي و تحقير نمودن پايه‏هاي ديني و سنت‏هاي ملي شروع نمودند. «کشف حجاب» يکي از شاخص‏ترين وجوه اين تهاجم مي‏باشد که در زمان رضا شاه با زور، تهديد و ارعاب و در زمان محمدرضا با خدعه و تبليغ انجام گرفت.وجود سياستمداران بي‏دين و ضدمذهب در دستگاه حاکمه نقش مؤثري در اجراي سياست مذهب‏زدايي و در رأس آن «کشف حجاب» داشت. در اين راستا عناصري بي‏هويت، بي‏قيد و حتي ضدمذهب چون «داور»، «تيمور تاش»، «آيرم»، «حکمت»، «نصرت الدوله» و... به کار گمارده شدند اما از ديگر عوامل مؤثر در‌اجراي سياست مذهب زدايي و مبارزه با سنت‏هاي مذهبي ملي جامعه ايران روشنفکران غربزده و وابسته بودند که با اشاعه نظرات اجتماعي ـ فرهنگي غرب و هدايت هيئت حاکمه در اجراي اين نظريات مأموريت خود را انجام مي‏دادند. حضرت آيت الله خامنه‏اي در اين مورد مي‏فرمايند:«زماني که غرب مسلط به تکنولوژي و علم خواست در ايران پايگاه تسلط خود را مستحکم بکند از راه روشنفکري وارد شد. از طريق عناصر خود فروخته‏اي مثل «ميرزا ملکم خان‏ها» و «تقي‏زاده‏ها» اقدام کرد. جريان روشنفکري در ايران، از دوران قاجار به بعد، بيمار و وابسته متولد شد.( روزنامه جمهوري اسلامي، 22/5/71.)

اما اهداف و انگيزه‏هاي سياستگذاران جريان کشف حجاب بدين شرح بود:

استعمار غرب جهت ايجاد و گسترش سلطه استعماري خود در منطقه، «اسلام‏زدايي» و مبارزه با ارزش‌هاي ديني و ملي را استراتژي خود قرار داده است. حاکميت بسياري از ارزش‌هاي اخلاقي در جامعه در گرو «حجاب» مي‏باشد، زن به عنوان نيمي از پيکر جامعه و مربي نسل آينده مادام که در سنگر چادر و در حجاب تقوا است، دست استعمارگران به او نمي‏رسد، برداشتن حجاب و شکستن حريم بين زن و مرد و از بين بردن حياء و عفت و کشاندن آنان به التذاد جنسي حرام و نامشروع مقدمه‏اي‌است براي تباهي نيروهاي انساني و چپاول سرمايه‏هاي ملي و به سلطه کشانيدن آنها. «مستر همفر» جاسوس انگليسي در کشورهاي اسلامي در بخشي از خاطرات خود ضمن اشاره به نقاط قوت مسلمين در مورد حجاب مي‏گويد: «زنانِ آنان داراي حجاب محکم هستند که نفوذ فساد در ميانشان ممکن نيست.»(خاطرات مستر همفر جاسوس انگليسي در کشورهاي اسلامي، ص 64)

او در جاي ديگر مي‏نويسد: «بايد زنان مسلمان را فريب داد و از زير چادر و عبا بيرون کشيد با اين بيان که حجاب يک عادت است از خلفاي بني‏عباسي و يک برنامه اسلامي نيست و لذا مردم زنان پيامبر را مي‏ديدند و زنان صدر اسلام در هر کاري با مردان شرکت مي‏کردند؛ پس از آنکه زنان را از چادر و عبا بيرون آورديم، بايد جوان‌ها را تحريک کنيم که دنبال آنها بيفتند تا در ميان مسلمانان فساد رواج يابد و براي پيشبرد اين نقشه، لازم است اول زنان غيرمسلمان را از حجاب بيرون آوريم تا زنان مسلمان از آنان ياد بگيرند.»( خاطرات مستر همفر، صفحه 71.)

استثمارگران اقتصادي براي ايجاد و توسعه بازارهاي مصرف که براي آنها داراي حيات اقتصادي است، به ترويج فرهنگ مصرف‏گرايي مي‏پردازند تا از اين طريق به اهداف خويش دست يابند. از نظر آنان زنان در صورت روي آوردن و توجه به فرهنگ خودآرايي و بي‏بند و باري، علاوه بر اينکه خود آنها به مصرف کالاهاي توليدي مي‏پردازند، مي‏توان آنها را وسيله‏اي براي تبليغ نيز قرار داد. چنانچه امروزه از زن براي تبليغ بي‏ارزشترين کالاها در جهان استفاده مي‏گردد.

بيرون کشيدن زن از حريم و کانون گرم خانواده و از بين بردن روح احساس و عاطفه او با شعارهاي به ظاهر فريبنده تساوي حقوق زن و مرد و استقلال اقتصادي زن براي دستيابي به نيروي کار ارزان قيمت از پيامدهاي انقلاب صنعتي بود که به تدريج دامنه آن در ديگر کشورها توسعه يافت. کارگزاران سياست «کشف حجاب» در ايران، با شعارهاي به ظاهر فريبنده تساوي حقوق زن و مرد و استقلال اقتصادي زن، هدفي جز کشاندن زن به صحنه اجتماع و در پي آن هتک نمودن شخصيت زن ايراني را نداشتند.رضا شاه در مراسم روز کشف حجاب (17 دي 1314) مي‏گويد: «ما نبايد از نظر دور بداريم که سابقا نصف جمعيت کشور ما به حساب نمي‏آمد، يعني نصف قواي عامله مملکت بيکار بود، مثل اينکه زن‌ها يک افراد ديگري بودند و جزء جمعيت ايران بشمار نمي‏آمدند».
( روزنامه ايران، 19 دي 1314.)

مخبر السلطنه هدايت که بيش از شش سال و سه ماه رئيس الوزراء شاه بود مي‏گويد: «17 دي روز ورود به صحنه تمدن است مسرورم که مي‏بينم خانم‌ها در نتيجه معرفت به وضعيت خود آشنايي يافته‏اند. نصف قواي مملکت بيکار بود و به حساب نمي‏آمد، اينک داخل
جماعت شده است. آنان که مشغول خانه‏داري بودند به عرصه ولنگاري قدم نهادند.»

( خاطرات و خطرات، ص 408)

منابع:

روزنامه جمهوري اسلامي

خاطرات مستر همفر جاسوس انگليسي در کشورهاي اسلامي

روزنامه ايران

خاطرات و خطرات