-
شنبه ۳ تیر ۱۳۹۱
-
رعايت حجاب و پوشش اسلامي براي زنان و مردان مؤمن ومسلمان، تکليف الهي است. رعايت آن، علاوه بر اينکه موجب عمل به دستورات الهي ميشود، شخصيت فردي، اجتماعي و معنوي انسان محجوب و پاکدامن، سير صعودي پيدا کرده و نردبان تعالي و تکامل را يکي پس از ديگري طي خواهد کرد و از سوي ديگر در تأمين بهداشت روحي و رواني و آرامش خانوادهها و نيز امنيت در جامعه نقش بسزايي ايفا ميکند. قرآن، چشم چراني و نگاه حرام را زمينه ساز آلودگي به فحشا و فساد جنسي ميداند. از اين رو از مومنان ميخواهد که براي دستيابي به شخصيت سالم و کمال فردي و تعديل در همه امور، با چشم پوشي و غض بصر، خود را از آفات فردي و اجتماعي آن حفظ کنند.
قرآن کريم غض بصر و چشم پوشي از نگاه به نامحرم را وظيفه مسلمانان اعلام کرده و به زن و مرد توصيه کرده است که مواظب چشمان خود باشند. در آيه 30 سوره نور به ممنوعيت چشم چراني و لزوم حجاب مردان و تأثير آن در پاکي و رشد آنان اشاره ميکند و مي فرمايد: «قل للمومنين يغضوا من ابصارهم و يحفظوا فروجهم ذلك ازكي لهم ان الله خبير بما يصنعون؛ (اي پيامبر) به مردان مومن بگو: «چشم هايشان را (از نگاه حرام) فرو کاهند و دامانشان را (در امور جنسي) حفظ کنند. که اين براي آنان [پاک کننده ترو] رشدآورتر است، [چرا] که خدا به آنچه با زيرکي انجام مي دهند آگاه است».
واژه «يغضوا» در اصل به معناي کم کردن و کوتاه کردن است، يعني اين آيه به مردان مومن دستور ميدهد که نگاه خود را کوتاه کنند، اما دستور نميدهد که چشمان خود را فرو بندند تا در راه رفتن دچار مشکل شوند. کم کردن و کوتاه نمودن نگاه در برابر نامحرمان آن است که قلمرو نگاه کم شود، يعني اگر انسان در حالت عادي به منطقه گستردهاي نگاه ميکند و در هنگام روبهرو شدن با زنان نامحرم، قلمرو ديد خود را کم کند و از نگاه خود فرو کاهد و خيره نظر نکند تا گرفتار نگاه حرام نشود. همچنين در اين آيه متعلق نگاه حذف شده است؛ يعني نميگويد نگاه خود را از چه چيزي فرو گيريد. اين مطلب دليل بر عموميت است، يعني نگاه خود را از مشاهده هر چه حرام است، برگيريد که شامل فرو گرفتن نگاه از زنان نامحرم و هر صحنه حرام است؛ اما با توجه به آيات قبل و بعد، روشن ميشود که مقصود نگاه به زنان نامحرم ميباشد که
زمينه ساز انحرافهاي جنسي است.
قرآن کريم در آيه 31 سوره نور به ممنوعيت چشم چراني زنان و حدود حجاب آنان و موارد دوازده گانه استثناي آن اشاره کرده و ميفرمايد: «و قل للمومنات يغضضن من ابصارهن و يحفظن فروجهن ولا يبدين زينتهن الا ما ظهر منها وليضربن بخمرهن علي جيوبهن ولا يبدين زينتهن الا لبعولتهن او ءابائهن او ءاباء بعولتهن او ابنائهن او ابناء بعولتهن او اخوانهن او بني اخوانهن او بني اخوانهن او نسائهن او ما ملکت ايما نهن او التابعين غير اولي الاربه من الرجال او الطفل الذين لم يظهروا علي عورات النساء ولا يضربن بارجلهن ليعلم ما يخفين من زينتهن و توبوا الي الله جميعاً آيه المومنون لعلکم تفلحون؛و به زنان مؤمن بگو: «چشمانشان را (از نگاه حرام) فرو کاهند و دامان (عفت) شان را حفظ کنند و زيورشان را آشکار ننمايند، جز آنچه را که از آنها ظاهر است و بايد روسري هايشان را بر گريبان هايشان (فرو) اندازند و زيورشان را آشکار ننمايند جز براي شوهرانشان، يا پدرانشان، يا پدران شوهرانشان، يا پسرانشان، يا پسران شوهرانشان، يا برادرانشان، يا پسران برادرانشان، يا پسران خواهرانشان، يا زنان (هم کيش) شان، يا آنچه (از کنيزان) مالک شده اند،
يا مردان (خدمتکار) تابع (خانواده) که (از زنان) بي نيازند، يا کودکاني که بر امور جنسي زنان آگاه نشده اند و پاهايشان را (به زمين) نزنند تا آنچه از زيورشان پنهان مي دارند، معلوم گردد و اي مومنان! همگي به سوي خدا بازگرديد باشد که شما رستگار (و پيروز) شويد».
در اين آيه دو دستور اساسي به زنان ميدهد که عبارتند از: «پرهيز از چشم چراني و لزوم پوشاندن مواضع جنسي از نگاه ديگران». اين دو قانون عمومي بوده و شامل مردان و زنان مومن ميشود، البته در آيه قبل اين دو دستور را براي مردان و در اين آيه براي زنان واجب کرد. بيان جداگانه حکم مردان و زنان در اين دو آيه براي تأکيد و اهميت آن است تا روشن شود که اين قوانين مخصوص قشري خاص نيست. در آيه فوق، موارد دوازده گانه استثنا را بر ميشمارد و ميفرمايد: «زنان زينت خود را آشکار نسازند، مگر (براي دوازده گروه)». همچنين در اين آيه فرمان حجاب خاص زنان را صادر کرده است که شامل دو دستور اساسي است: نخست اينکه زنان بايد زيورهاي مخفي خود را براي نامحرمان آشکار نسازند و دوم اينکه پوششهاي خود را بر گريبان خويش بيفکنند. مفسران قرآن در مورد زيورهاي مخفي زنان اختلاف نظر دارند: برخي اين زيورها را به معناي زينت طبيعي زنان، يعني اندامهاي آنان دانستهاند و برخي ديگر به معناي محل زيورآلات زنان همچون گوش و دست دانستهاند و برخي ديگر از مفسران زينت را به معناي زيورآلات زنان دانستهاند، البته در حالي که بر بدن قرار گرفتهاند و به طور طبيعي آشکار کردن چنين زينتي همراه با آشکار ساختن اندامي است که زيور بر آن قرار گرفته است. گفتني است كه ظاهر آيه با تفسير سوم سازگارتر است.
اسلام عقيده دارد که روابط نامشروع بايد از «چشم»، يعني نخستين مرحله، کنترل شود و هيچ مرد و زن بيگانهاي حق ندارد، ديگري را هدف نگاه شهوت آلود قرار دهد؛ زيرا چشم دريچه حساسي است که لذت جنسي حاصل از نگاه، در آن متوقف نشده بلکه تا اعماق جان و دل، پيشروي ميکند. کم کم عفت و حيا از همين نگاههاي ساده دريده ميشود و کار به همين جا تمام نميشود، بلکه با دريده شدن شرم و حيا، انسان به اعمال منافي عفت نزديک ميشود و اگر همين گونه ادامه بدهد، به شدت در هوس و ديگر شهوات و علاقههاي سوزان نامشروع غوطهور ميشود، که باز در پي آن، هزاران مفاسد ديگر در راه است. نظر به اينکه سعادت انسان در گرو پرهيز از هوي و هوس و شقاوت او در گرو پيروي از هوي و هوس است . خداوند متعال امر و نهيهايي را به همين منظور، توسط پيامبران و خصوصاً پيامبر عظيم الشأن اسلام (ص) و امامان معصوم (ع) به انسانها تعليم داده است که فقط در پرتو عمل به آنها ميتوانند از هوسهاي نامشروع دوري جسته و به سعادت نزديک شوند.
در اينجا به برخي از اين روايات اشاره مينماييم.
حضرت رسول اکرم (ص) فرمودند: « إياکم و فضول الَنظَر، فإنَه يُبذِرُ الهوي و يُوَلِدُ العَقلُه، از نگاههاي زيادي بپرهيزيد که آن تخم هوس ميپراکند و غفلت ميزايد». در حديث ديگري فرمودند: «نگاه به نامحرم تير زهرآلودي از تيرهاي شيطاني است»(4). امام صادق (ع) فرمودند: «يابن جندب :
إن عيسي بن مريم قال لاصحابه : .... إياکم و النَظَرَه ، فإنها تزرع في القلب شهوه و کفي بها لصاحِبها فتنَه، طوبي لمن جعل بصره في قلبه و لم يجعل بصره في عينه؛ اي پسر جندب، عيسي بن مريم به ياران خود گفت: « از نگاه کردن بپرهيزيد، زيرا که آن بذر شهوت در دل ميکارد و اين خود، براي به فتنه و گناه انداختن صاحب آن نگاه کافي است.
خوشا به حال کسي که ديدهاش را در دل خويش قرار دهد و آن را در چشم خويش قرار ندهد». از حضرت عيسي (ع) نيز روايت شده: « إياکم و النظر الي المحذورات ، فإنها بذر الشهوات و بنات الفسق؛ از نگاه کردن به آنچه منع شده است بپرهيزيد، زيرا آن تخم شهوت و گياه گناه است».
قرآن کريم در آيه 59 سوره احزاب، حفظ حجاب را مانع آزار و اذيت زنان دانسته و ميفرمايد: «يا ايها النبي قل لازواجک و بناتک و نساء المومنين يدنين عليهن من جلابيبهن ذلک ادني ان يعرفن فلا يوذين و کان الله غفورا رحيماً؛ اي پيامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مومنان بگو: از پوشش هاي بلندشان (چادر مانند) به خودشان نزديک کنند، اين [کار] براي اينکه شناخته شوند و مورد آزار قرار نگيرند نزديک تر است و خدا بسيار آمرزنده مهرورز است.»
شأن نزول اين آيه، اين گونه حکايت شده است که در عصر پيامبر (ص) زناني که براي نماز عشا به مسجد ميرفتند، توسط جوانان هرزه مورد آزار و مزاحمت قرار ميگرفتند.
آيه فوق بدين مناسبت فرود آمد و به زنان دستور داد که حجاب خود را به طورکامل رعايت کنند تا مورد آزار و مزاحمت قرار نگيرند.
