بوستان حجاب

اشتغال زنان يکي از موضوعات چالش برانگيز در حوزه اجتماعي ايران محسوب مي شود. با اين که زن ايراني در تمام ادوار تاريخ در کنار مردان فعاليت کرده هيچ گاه يک مصرف کننده صرف نبوده است، اما با ورود مدرنيته به زندگي شهري ايرانيان و طرح مسائلي مانند افزايش حضور دختران در دانشگاه ها، افزايش مشارکت اجتماعي و تعيين نقش زنان خانه دار در توليد ناخالص ملي کشور نگرش به حضور اجتماعي زنان دگرگون شده است .

از يک سو زنان حق خود مي دانند که با افزايش سطح سواد و تحصيلات، توانمندي هاي خود را به نمايش بگذارند و از سوي ديگر فرزندپروري، کانون خانواده و صيانت از آن همچنان به عنوان اولين وظيفه زن محسوب مي شود.

طبق آخرين آمار از وضعيت بازار کار کشور از ۲۴ ميليون شاغل موجود در کشور فقط ۵ ميليون نفر زن هستند و از ۳ ميليون و ۵۰۰ هزار نفر بيکار کشور يک ميليون و ۲۰۰ هزار نفر زن مي باشند.به عبارتي آمار زنان بيکار کشور ۳۴ درصد است. در اين زمينه يکي از مقام هاي وزارت کار هشدار داده است که در آينده با درخواست 2.5 برابري زنان براي حضوردر بازار کار مواجه خواهيم شد.

نگاهي به آمارهاي جهاني هم حقايق ديگري را روشن مي کند. به گزارش خبرگزاري فارس، بر اساس آخرين آمارها ۹۸درصد کارگران خانگي در جهان را زنان تشکيل مي دهند و ۹۷ درصد پرستاران، ۸۵ درصد معلمان ابتدايي و ۵۷درصد فعالان در عرصه مشاغل منشي گري در جهان زن هستند.

کارشناسان مي گويند: اگر به دنبال پررنگ تر کردن نقش محوري زنان در خانواده هستيم با حضور فعلي آن ها در سطح اجتماع و ساعات طولاني اشتغال نمي توانيم به آن دست پيدا کنيم. ميترا دادگر، پژوهشگر حوزه زنان با بيان اين مطلب به فارس، مي گويد: نظريه هايي که در حوزه مسائل زنان مطرح مي شود بايد قابليت اجرايي داشته باشد اما متاسفانه هم اکنون بيشتر نظريه ها قابل استفاده نيست و در حل چالش هاي حوزه زن و خانواده موفق عمل نکرده است. وي با اشاره به اين که اجرايي شدن بيمه زنان خانه دار و دورکاري زنان ۲ موضوعي است که در صورت اجرايي شدن مشکلات اين قشر را کاهش مي دهد، تصريح مي کند: بايد زنان متاهلي که فرزند کوچک دارند، در اولويت قرار گيرند تا کمتر در محيط کار حضور داشته باشند. نکته اين جاست که طبق آموزه هاي ديني توجه به مناسبات خانوادگي در اولويت قرار دارد و در تقسيم بندي ارزش اولويت اول براي زنان همسري، مادري، خانه داري و سپس فعاليت اجتماعي قرار مي گيرد. دکترمحمدرضا زيبايي نژاد، پژوهشگر حوزه زنان با بيان اين نکته به خبر آنلاين، مي گويد: اين در حالي است که هم اکنون جامعه ديگر خانه داري را ارزش نمي داند و زن با وجود امکانات و رونق فناوري در منزل بيکار است، تعداد فرزندان کمتر است بنابراين بايد وقت خالي را به نحوي پر کند.

وي به ناهماهنگي هاي موجود درباره سياست هاي حمايتي ويژه زنان و حمايت هاي ويژه از زنان خانه دار اشاره و تصريح مي کند: دليل ناهماهنگي اين است که الگوي مشارکت اجتماعي و اقتصادي زن در جامعه تعريف نشده است و ما هنوز الگو، شاخص و نظريه هاي محکم درباره نقش زنان ارائه و تعريف نکرده ايم. بنابراين بعد از توليد نظريه و الگوسازي، بايد شاخص هاي متناسب را ارائه کنيم تا بتوانيم وضعيت دقيق زنان را رصد کنيم. وي ادامه مي دهد: به نظر مي رسد بايد شرايطي فراهم کنيم که زنان در عرصه متناسب با خودشان کار کنند و در کنار اين تلاش ها، شبکه فعاليت هاي اجتماعي زنان را تقويت کنيم، يعني براي حضور اجتماعي زنان در عرصه هايي که درآمدزا نيست اما اعتبار اجتماعي به همراه دارد، زمينه سازي کنيم تا زني که نياز مالي دارد، در عرصه اقتصادي فعاليت کند و زني که نياز مالي ندارد در شبکه اجتماعي مورد علاقه اش به فعاليت بپردازد.

دکترمصطفي اقليما، رئيس انجمن علمي مددکاري اجتماعي ايران با تاکيد بر اين که در کشور ما ۱۱ درصد زنان شاغل هستند و بيش از ۸۰ درصد زنان خانه دارند، تصريح مي کند: به نظر مي رسد اين همه هياهو درباره حضور زنان در بازار کار ناشي از نوعي دستپاچگي، نبود نگرش صحيح به توانمندي هاي زنان و نبود فرهنگ عمومي و ناديده گرفتن تغييرات اجتماعي و مدرنيته در جامعه است. نياز زنان به استقلال و ضرورت کار مرد و زن براي گذران زندگي از مهم ترين تحولات اجتماعي طي دهه هاي اخير نه فقط در کشور ما بلکه در تمام کشورهايي است که مدرنيته را تجربه کرده اند و نگرش مردانه به مسائل زنان باعث شده است در بسياري از موارد، تحولات منفي اجتماعي به پاي زنان نوشته شود. به عنوان مثال بسياري هم اکنون معتقدند که حضور زنان در بازار کار، عرصه را بر مردان تنگ کرده است اما چنانچه ذکر شد فقط ۱۱ درصد زنان جامعه ما شاغل هستند و حجم عظيم بيکاري را نمي توان به گردن زنان انداخت.

به علاوه در بسياري از مشاغل مانند مشاغل دفتري و اداري زنان بسيار بهتر از مردان کار مي کنند و قانونمندتر و وظيفه شناس تر هستند.

دکتر اقليما مي گويد: آنچه مشکلات زنان شاغل را چند برابر کرده نه فقط حضور آن ها در اجتماع بلکه وظايف سنگيني است که در خانواده فقط بر عهده دارند. واقعيت اين است که بسياري از مردان فرهنگ همکاري با خانم شاغل خود را ندارند و توقع دارند وي همانند يک زن خانه دار تمام بار مسئوليت زندگي را به دوش بکشد، در صورتي که فقط با همکاري مرد و اعضاي خانواده است که مي توان بار فشار کار خانم را کم کرد.

بنابراين درباره موضوع اشتغال زنان و مشکلات زنان شاغل بايد درباره مردان صحبت کنيم نه زنان و براي ترويج فرهنگ همکاري بين اعضاي خانواده تلاش کنيم.

تلاش براي بروز توانمندي و قابليت زنان و تامين معاش اقتصادي مدت هاست هدف بسياري از انجمن هاي کارآفرين در کشور است. درست است که فعاليت بسياري از اين انجمن ها تحت الشعاع کمبود امکانات مالي، تبليغات بسيار کم و همکاري اندک نهادها و سازمان هاي مختلف قرار گرفته است اما اين انجمن ها با نگاه به آينده و نگرش دراز مدت براي افزايش بهره وري و گسترش فعاليت هاي خود تلاش مي کنند. يکي از اين مراکز، کانون هماهنگي کارآفرينان زن است که با همکاري زنان هنرمند در رشته هاي مختلف چند سالي است فعاليت خود را آغاز کرده است. معصومه رياحي مدير عامل و عضو هيئت مديره انجمن در گفت وگو با خراسان با بيان اين که درآمد زنان شاغل در مجموعه متفاوت است و انگيزه زنان نه فقط کسب درآمد بلکه بروز توانمندي و قابليت خود و افزايش تمايل مردم به خريد هنرهاي دستي است، تاکيد مي کند:اگر اطلاع رساني در حوزه کاري ما انجام شود بسياري از مردم به جاي خريد وسايل زينتي چيني، به خريد هنرهاي دستي ايراني اقدام مي کنند و از اين راه نه فقط زنان کارآفرين بلکه به صنايع دستي و تعاوني ها نيز کمک مي شود.وي از کمبود امکانات مالي، نبود تبليغات مناسب و به فراموشي سپردن صنايع دستي در خانه بسياري از مردم گلايه مي کند و مي گويد: کار در اين زمينه بسيار گسترده است و اگر مردم و زنان نسبت به وجود چنين مجموعه هايي مطلع باشند بدون شک اين نهادهاي غيردولتي خواهند توانست گام هاي بلندي در زمينه اشتغال بردارند. در اين صورت نه فقط توانمندي و قابليت هاي زنان افزايش مي يابد بلکه اين امر باعث بالا رفتن اعتماد به نفس زنان مي شود و دامنه فعاليت هاي اين انجمن ها نيز افزايش مي يابد.