-
سه شنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۰
-
در گفتگو با دكتر ويدا عليخاني مولف و مترجم و نيز مدير مسئول مركز روانشناختي نويد فردا مطرح شد؛
به عقيده رهبر فرزانه انقلاب (بدون بهرهمندي از خانوادههاي «سالم، سرزنده و با نشاط» امكان پيشرفت جامعه بخصوص پيشرفت فرهنگي وجود ندارد.)
اما خانواده سالم، سرزنده و با نشاط كه مقام معظم رهبري در سومين نشست انديشههاي راهبردي بر آن تاكيد كردند، چه ويژگيهايي دارد؟ و چگونه ميتوان خانوادهاي سالم، با نشاط و سرزنده را پيريزي كرد؟
دكتر ويدا عليخاني كه داراي مدرك دكتراي روانشناسي با گرايش مشاوره است و مديرمسئول مركز روانشناختي نويد فرداست در گفتگو با رسالت به ويژگيهاي يك خانواده سالم و با نشاط پرداخته است.
وي معتقد است كه «احترام» و «اعتماد» اعضاي خانواده نسبت به هم شالوده يك خانواده سالم به لحاظ روحي و رواني است. به گفته اين مدرس دانشگاه و مترجم كتابهاي «اولين گام در يك ازدواج سالم»، «خانواده در اولويت اول زندگي متعادل» و «غلبه بر حسادت»، مادر نقش مهمي در ايجاد يك خانواده سالم دارد.دكتر عليخاني بر اين باور است كه «مادر» يك خانواده سالم و با نشاط به تميز و مرتب بودن خانه، توجه دارد و او برخوردار از سليقه و نوآوري در پخت و پز، پذيراييها و مديريت خانه همراه با رعايت اقتصاد خانواده و نيز مديريت بر هزينهها در كنار پرهيز از اسراف و تجملات زايد است.
اين روانشناس تاكيد ميكند كه اعضاي خانواده در يك خانواده سالم، اقتصادي نميانديشند بلكه اعتقادي و اخلاقي ميانديشند، پنهان كاري نميكنند، گشاده رو و مهربان هستند و به راحتي با هم درد دل ميكنند.
در اين گفتگو دكتر عليخاني ويژگيهاي بسياري را براي داشتن روابط سالم خانوادگي ذكر كرده است كه فرارويتان قرار دارد.
ويژگيهاي يك خانواده شاداب، سرزنده و سالم چيست؟
شالوده يك خانواده شاداب، سرزنده و سالم دوستي احترامآميز و اعتماد به يكديگر است. صميميت احساسي، احساسات خاصي را به همراه آورده و به پيوند اعضاي خانواده نيرو ميبخشد. احترام يك ضلع اساسي خانواده سالم است. احترام به همسر و پذيرش او و فرزندان (با تمام نقاط ضعفها و قوتها) مبنايي براي يك خانواده سالم است و اعتماد بستر محكمي براي خانواده سالم فراهم ميسازد. صميميت عاطفي نيز رابطه فرد را تقويت مي كند و پيوند بين اعضاي خانواده را با انرژي بيشتري پيش ميبرد زيرا عامل اصلي صميميت عاطفي ابراز آزادانه احساسات، افكار،استنباط و علايق ميباشد. ببينيد! در يك خانواده شاداب و سالم صميميت همسران و اعضاي خانواده در بالاترين حد قرار دارد كه نزاع و اختلافات را به حداقل ميرساند. ايجاد رابطه صميمي متقابل از مهمترين امور در خانواده سالم ميباشد و ارتباط سالم اعضاي خانواده، پروسهاي است كه به موجب آن، احساسات و استنباطهاي افراد قابل تشخيص ميشود.
منظور شما اين است كه در يك خانواده سالم و شاداب اختلاف نظر بر اساس تفاوتهاي فردي وجود ندارد؟!
نه در واقع در يك خانواده سالم استقلال و تمايزات فردي مورد احترام بوده و ارزشمند هستند و هيچ فشاري براي دست بر داشتن از خواستهها به نفع زندگي وجود ندارد. تفاوت را تكذيب نميكنند و يا آنها را كوچك جلوه نميدهند. بلكه آنها را پذيرفته و در زندگي خود نيز جاي مي دهند و اين كار به تقويت رشد فردي و گروهي كمك خواهد نمود. اين امر سبب افزايش درك و پذيرشهايي است كه رضايت در زندگي را بالا ميبرد. انتظارات واقعي، به عنوان يك منبع اساسي براي رضايت از زندگي به كار گرفته ميشود.
در يك خانواده سالم چه تكنيكهايي به هنگام بروز اختلاف نظر با توجه به تفاوتهاي فردي به كار گرفته ميشود، به صورت موردي اشاره كنيد؟
مثلا گوش كردن دلسوزانه گفتار، ديدگاهها و احساسات اعضاي خانواده ديگر، بررسي اعضاي خانواده بويژه مقاصد و اهداف آنان و يا پاسخگويي توام با محبت و واكنشهاي دلسوزانه داشتن و نيز گفتگوي صميمانه داشتن و از همه مهمتر استفاده از مهارتهاي خاص در مذاكرات براي حل مسائل.
نقش مادر خانواده در ايجاد خانوادهاي سالم به لحاظ روحي و رواني چيست؟
مادر به عنوان يك ستون زندگي،نقش مهمي در ايجاد خانواده سالم به لحاظ رواني و روحي ايفا ميكند و اگر بگوييم وظيفه مادر است كه نقش پدر را در خانواده تثبيت كند، كافي نيست. زيرا هر دو والد بايد شناخت درباره فرزند پروري و همچنين خودشان را دارا باشند تا بتوانند به صورت موثري عمل كنند. وقتي كه همه اين اطلاعات يعني دانش در قبال شناخت فرزندان و مهمتر از همه شناخت خودشان به عنوان زن و شوهر فراهم شود و اينها هم راستا با يكديگر باشند، آنگاه «مادر» ميتواند نقش تاثيرگذار خود را در خانواده نشان دهد.
در خانواده سالم و با نشاط «مادر» به چه نكاتي توجه دارد؟
- خانه تميز و مرتب
- خانه زيبا و منظم با استفاده از وسايل متناسب با شرايط خانه و قرار گرفتن هرچيزي در جاي خود
- خانه هدفمند و با برنامه (براي كار، معاشرت، ارتباط با اعضاي خانه، ورزش، تغذيه، سلامتي و برنامههاي آينده)
- خانهاي با تفاهم، صميمي و همكار
- خانوادهاي با اخلاق و رفتار شايسته، خوب و با متانت
- خانوادهاي فعال و تلاشگر در راه هدف
- رعايت اقتصاد در زندگي و مديريت بر هزينهها با پرهيز از اسراف و تجملات زايد
- داراي برنامه خوب، مفيد وسازنده براي ايام تعطيل و فراغت از جمله سير و سفر
- برخوردار از نوآوري و سليقه در پخت و پز، پذيراييها و مديريت خانه و تنظيم وسايل
- برخوردار از مديريت زمان و جلوگيري از اتلاف اوقات بيبرنامگي- اعمال برنامه براي بيدار شدن، كار، مطالعه، تغذيه، نماز، عبادات و خوابيدن
در چنين خانوادهاي ساير اعضاي خانواده چگونهاند؟
- والد هدايتگر و مدير دلسوز است.
- در يك خانواده سالم جايگاه هر شخصي تعريف شده و ارزش خاص خود را داراست.
- همه اعضا حريم هر يك را حفظ كرده و وارد آن نميشوند.
- افراد به سخنان يكديگر با علاقه گوش ميدهند و براي نظرات هم ارزش قائلند.
- اشتباهات يكديگر را به رخ نميكشند و او را به خاطرش سرزنش نميكنند.
- يكديگر را محترمانه مورد خطاب قرار ميدهند.
- از خود رايي به دور بوده و مشاوره در ميان خانواده رايج است.
- گشادهرو، با منش و مهربان هستند.
- براي زندگي در تمام ابعادش برنامه دارند.
- پنهان كاري ندارند.
- آزادانه با هم درد دل ميكنند.
- در يك خانواده سالم اعضاي خانواده اقتصادي نميانديشند، بلكه اعتقادي و اخلاقي ميانديشند.
- از حضور كنار هم و با هم بودن احساس آرامش و راحتي ميكنند.
نشاط يك خانواده سالم با پيش زمينه چگونه روابطي در بين اعضاي خانواده به وجود ميآيد؟
در اين خصوص مهربانيها و اظهار محبتهاي كوچك بسيار اهميت دارند و خانواده را به كانون گرم و صميمي و با طراوت تبديل ميكنند.
يكي از عوامل ايجاد شادي و نشاط در خانواده گشادهرويي است زيرا خوش رويي كينهها را ميزدايد و انسانها را به همديگر نزديك ميكند. دلها را به هم پيوند ميدهد. جو حاكم خانواده را شاداب و با طراوت ميكند. ارتباط عميق و عاطفي را سبب ميشود و موجب تداوم و استواري محبت و دوستي در زندگي ميگردد. در چنين خانوادهاي انتقاد منصفانه از عملكرد يكديگر، در محيط يك خانواده صميمي مورد پذيرش قرار گرفته و موجب تعالي آن خانواده در ابعاد مختلف خواهد شد.
نوع فرهنگ و نگرش اعضاي خانواده به زندگي نيز در دارا بودن يك احساس خوشايند و مثبت و به تبع آن رفتار معقول و پسنديده نقش دارد. به عنوان مثال: تطابق خود با تغييرات و تحولات پيش آمده و نگرش به تفاوتهاي فردي و ناراحتيها به عنوان «فرصتهاي رشد»، قدرداني از كار يكديگر، رعايت شرايط اقتصادي خانواده، رسيدگي به بستگان، برخورد درست با خطاهاي يكديگر، ايجاد محيطي صميمانه براي بحث و گفتگو، ايجاد يا تاكيد بر جهانبيني مشترك،اظهارنظر همه افراد خانواده به تناسب موقعيت، شرايط و امكانات خويش در امور خانه و نحوه اداره آن. همه اينها مهم است.
آيا داشتن خانوادهاي با تمام ويژگيها و خصوصياتي كه ذكر كرديد يك رويا و يك ايدهآل دست نيافتني نيست؟!
نه خير! داشتن كانون گرم خانوادگي، رويا نيست،بلكه اتفاقي شدني است! در مجموع به چند عامل اشاره مينمايم. اين عوامل به افراد كمك خواهند كرد تا خانواده خود را به سوي سعادت، رفاه، عشق و آرامش بيشتري سوق دهند. بايد به اين باور برسيم كه آرامش، لذت در يك خانواده، منحصر به مردم ديگر و خانواده مجاور شما نيست، اين شرايط بايد به خانواده شما اختصاص يابد.
براي دستيابي به اين هدف ابتدا بايد خانواده را همچون يك پروژه در نظر بگيريم بعد براي كار و شغل خود، زمانبندي جديدي طراحي كنيم، تا وقت كافي براي با همسر و فرزندان خود بودن را داشته باشيم. ميبايست روشهاي عادي و معمول زندگي خود را تغيير دهيم.
به فرزندانمان كمك كنيم تا اهداف خود را مشخص كرده و به آنها دست يابند.
با دلسوزي ايدههايي را اتخاذ كنيم كه در مورد آنها تعهد داشته باشيم.
ما بايد استعداد ويژه فرزندانمان را كشف كرده و در جهت شكوفايي و پرورش هوش آنان گام برداريم.به منحصر به فرد بودن فرزند خود ارج نهاده و او را تشويق كنيم.
در خانه مفهوم امنيت و آرامش را متجلي سازيم.
از جنگ طلبي بپرهيزيم و قيافه حق به جانب به خود نگيريم!
فعالانه در حمايت از يكديگر اقدام نماييم.
با هم پروژههاي داوطلبانه را طراحي كنيم.
ارزشهاي خانواده را تقويت كنيم.
براي خانواده، حس هويت داشتن را فراهم آوريم.
در ارتباطها فعال و عامل باشيم.
راجع به موضوعاتي كه مجادله انگيز نيستند، حرف بزنيم.
خود را به دنياي فرزندمان ببريم.
كارهاي گروهي را با هم انجام دهيم.
كنترل بحران را بياموزيم.
در هنگام بحران به افراد خانواده اطمينان دهيم كه خانه مكان امني است كه همگان به فرد بحران زده كمك خواهند نمود.
پذيراي تمام راه حلها باشيم، حتي اگر در نگاه اول با آنها مخالف باشيم.
در يك خانواده «سالم» فرزندان چطور رفتار ميكنند؟
اخلاق و رفتار والدين الگوي مناسبي براي فرزندان است. فرزندان در تصميمات مربوط به امور خانواده و حل مشكلات والدين احساس مسئوليت ميكنند. در خانواده سالم بچهها به عنوان اينكه بچه هستند مورد اهانت نبوده و مورد احترام هستند. در چنين خانوادهاي روحيه زن توسط مرد و روحيه مرد توسط زن از طريق همدلي، دلجويي و بهرهگيري از كلمات گرم و نرم و اثربخش تقويت ميگردد. فرزندان وظايف خود را به موقع انجام ميدهند و دليل انجام هر كاري را ميدانند و همچنين در محيط خانه احساس امنيت كرده و شرايط را براي رشد ابعاد وجود خود مساعد مييابند.
مسلما پايهگذار يك جامعه سالم و بانشاط خانواده شاد و با طراوتي است كه شادي خود را از تفاهم و احساس خوشبختي همه اعضاي خانواده كسب كرده است.
ثبات خانواده با چه عواملي مرتبط است و چرا بيشتر طلاقها در سالهاي اوليه ازدواج رخ ميدهد؟
تقويت پيوند ازدواج، ارتباط تنگاتنگي با احترام، اعتماد و صميميت زوجين بويژه در دو سال اول ازدواج دارد. در اين برهه اساسي، ازدواج در اوج احترام و دوستي مبتني بر اعتماد قرار دارد. صميميت جنسي و عاطفي منجر به شكلگيري احساسات خاص و تقويت پيوند ازدواج ميگردد. در غير اين صورت كم كم مشكلات خود را نشان ميدهند! در اين شرايط اكثرا احساس ميشود كه رابطه ازدواج شكننده است. قويا توصيه ميكنم كه در صورت بروز چنين احساسي در جستجوي كمك تخصصي باشيد! زيرا اصلاح مشكلات ازدواج به هيچوجه نشان ضعف يا شكست نيست بلكه نشان دهنده قضاوت و تشخيص صحيح است زيرا افراد با اين كار به ازدواج خود بها ميدهند.غالب مراجعهكنندگان به متخصصين، بعد از سه سال اول ازدواج به سراغ درمان ميروند كه بسيار دير است! متخصص بايد با لايههاي نااميدي، سردرگمي، عصبانيت و سرزنش، قبل از بروز درگيريها و مسائل خانوادگي مواجه شود و پيش از بروز اختلافات سنگين و منازعات مداخله نمايد و وارد عمل شود.
براي تحكيم بنيان خانواده در كشور چه بايد كرد و برنامهريزان بايد به چه نكاتي توجه كنند؟
به نظر من در تحكيم بنيان خانواده ميبايست مسائل ذيل مورد توجه برنامهريزان و مديران ارشد كشوري قرار گيرد:
- برنامهريزي در آموزش و پرورش و تدارك برنامه درسي در مقطع دبيرستان
- تدارك برنامههاي مربوط به تحكيم بنيان خانواده توسط سازمان صدا و سيما در زمان اوقات فراغت خانوادهها
- زير پوشش قرار دادن مشاوره قبل از ازدواج و بعد از ازدواج توسط بيمههاي درماني
- حمايت دولت در رابطه با انتشار كتابهاي تحكيم بنيان خانواده با قيمت متناسب با درآمد خانوادهها
- دادن مجوز همسريابي به مراكز داراي صلاحيت و ارزيابي شده
- اجباري شدن مشاوره قبل از ازدواج به مراكز با صلاحيت و ارزيابي شده
از شما متشكرم
منبع: روزنامه رسالت
