بوستان حجاب

تاکيد رهبر انقلاب بر پژوهش و گفتمان سازي در حوزه زنان و خانواده از جمله محورهاي مهم سخنان حضرت آيت ا... خامنه اي در سومين نشست انديشه هاي راهبردي با موضوع زن و خانواده بود. حجت الاسلام زيبايي نژاد با بيان اين مطلب، در تحليلي کلي از سخنان رهبري، اين بيانات را ارائه مبسوط ديدگاه ها در يک جلسه توصيف کرد. حجت الاسلام حق شناس از کارشناسان مسائل خانواده هم بر کاربردي و اجرايي شدن سخنان رهبري تاکيد کرد و اظهار داشت: رهبري در اين سخنان نسبت به مسئله اشتغال زنان توجه ويژه اي داشتند و شرايط آن را يادآور شدند. خانم دکتر عظيم زاده هم تاکيد رهبري بر تفاوت نداشتن زن و مرد را از نکات شاخص سخنان رهبري برشمرد.

حجت الاسلام محمدرضا زيبايي نژاد مدير دفتر مطالعات زنان و خانواده حوزه علميه قم که در سومين نشست انديشه هاي راهبردي در حضور مقام معظم رهبري مقاله اي ارائه کرد، در گفت وگو با خراسان با بيان اين که نکاتي را که مقام معظم رهبري در اين نشست مطرح کردند، قبلا به مناسبت هاي مختلف تذکر داده بودند اما همه اين نکته ها در يک جلسه به صورت مبسوط بيان شد، به بيان ديدگاه خود درباره سخنان معظم له پرداخت و اظهار داشت: به نظر من از مهم ترين نکاتي که ايشان در اين جلسه بر آن تاکيد داشتند، ضرورت توجه به پژوهش هاي کاربردي و گفتمان سازي در عرصه زن و خانواده بود.

وي ادامه داد: طبق فرمايش مقام معظم رهبري اگر بخواهيم مشکلات اين عرصه به طور اصولي و علمي حل شود بايد گفتمان سازي کرد. البته گفتمان سازي مرحله پس از نظريه سازي است.

به اين معنا که ابتدا جريان هاي پژوهشي در حوزه زن و خانواده بايد ايجاد شود و به بلوغ لازم برسد، سپس گفتمان سازي که زبان مشترک بين کارشناسان است براساس آن نظريه ها انجام شود. علاوه بر آن دستگاه هاي برنامه ريزي و سياست گذاري در کشور به ويژه در تهيه اسناد بالادستي بايد به اين گفتمان سازي توجه ويژه کنند.

زيبايي نژاد ضرورت پشتيباني از پژوهش هاي حوزه زن و خانواده را از ديگر نکته هاي برجسته در بيانات مقام معظم رهبري در اين نشست برشمرد و تصريح کرد: براي انجام پژوهش هاي کاربردي بايد نيروي انساني پژوهشگر تربيت و روي آن ها سرمايه گذاري کرد. از اين پژوهش ها بايد پشتيباني شود تا براساس آن بتوان الگوي مناسب زندگي خانواده و زن امروز ايراني را طراحي کرد.

متاسفانه ما تاکنون به اين الگوها دست نيافته ايم چون پژوهش دقيق و بومي که متناسب با زن و خانواده ايراني باشد، انجام نداده ايم. به عنوان نمونه ما به تحصيلات عاليه بانوان يا به اشتغال آن ها افتخار مي کنيم و اين موارد را دلايلي براي رشد و تعالي زنان کشورمان ذکر مي کنيم درحالي که اين ها شاخص هاي دنياي مدرن است. يعني در غرب هم همين مولفه ها (اشتغال و تحصيلات عاليه و ...) به عنوان شاخص هاي رشد و پيشرفت زنان معرفي مي شود. اين نشان مي دهد که ما معيارها و شاخص هاي بومي براي تعريف رشد و تعالي زن و خانواده در کشور نداريم و از همان الگوهاي غرب پيروي مي کنيم.

اين مدرس حوزه علميه با ابراز نگراني از اين که مبادا با سخنان مقام معظم رهبري درباره زن و خانواده شعاري برخورد شود، يادآور شد: متاسفانه تجربه نشان مي دهد گاهي با ديدگاه ها و اعتقادات مقام معظم رهبري شعاري برخورد مي شود. لذا من نگرانم که در اين موضوع هم ما باز به دام شعار و حرف بيفتيم و با برگزاري چند همايش و چاپ چند کتاب، تصور کنيم که مطالبات رهبري را برآورده کرده ايم.

وي با بيان اين که سخنان و ديدگاه هاي مقام معظم رهبري در سومين نشست انديشه هاي راهبردي درباره زن و خانواده به کار دقيق علمي و برنامه ريزي درازمدت نيازمند است، خاطرنشان کرد: تحقق ديدگاه هاي مقام معظم رهبري در اين حوزه يک جريان دقيق و عميق علمي را مي طلبد که به زمان، آرامش و تدبير و برنامه ريزي نياز دارد. اگر مي خواهيم به نتايج بهتري برسيم بايد با آرامش و بدون حاشيه و شعار وارد اين موضوع شويم و فضا را شلوغ و حاشيه اي نکنيم. به عنوان مثال اگر مي دانيم ۱۰نفر درباره اين ديدگاه ها صاحب نظر هستند و مي توانند راهکار مناسبي ارائه کنند همان ۱۰ نفر را در فضايي آرام و بدون حاشيه وارد موضوع کنيم و به دنبال نفر يازدهم نباشيم.

همان تعداد کارشناس موجه و خبره اي که وجود دارند در اين موضوع مسئله شناسي و نظريه پردازي کنند، زمينه ها و نيازها و ظرفيت هاي اين موضوع را در نظر بگيرند و با آرامش فکري نظريه هاي موردنياز را در اختيار کارشناسان قرار دهند. متاسفانه ما چنان نخبگان و کارشناسان اين حوزه ها را درگير مسائل حاشيه اي و همايش ها و جلسه هاي بي خاصيت کرده ايم که آنها فرصتي براي فکرکردن و نظريه پردازي و يافتن ادبيات موردنياز ندارند. شرايط ما در اين موضوع به مانند کشاورزي است که بذري نکاشته اما منتظر است در بهار محصول خود را برداشت کند. وقتي ما در حوزه زن و خانواده فعاليتي نکرده ايم چطور انتظار داريم ۱۰سال ديگر به نتيجه دلخواه دست يابيم.

وي با اشاره به اين که جامعه ايراني هنوز بين کارشناس و نظريه پرداز حوزه زن و خانواده و کنش گر اجتماعي تفاوتي قائل نيست، اظهار داشت: کنش گر اجتماعي کسي است که NGO دارد و فعاليت هاي اجتماعي و مشاوره اي و ... انجام مي دهد. اين افراد متفاوت از جريان علمي نخبه گرايي در عرصه زن و خانواده هستند. ادبيات کنش گران اجتماعي با ادبيات نخبگان متفاوت است؛ اما متاسفانه ما هنوز بين اين دو تفاوتي قائل نيستيم و احساس مي کنيم کنش گران اجتماعي قادرند برنامه هاي پژوهشي و نظريه پردازي هاي لازم را در اين حوزه انجام دهند. به همين دليل درگير انواع همايش ها و برنامه هاي فرمايشي مي شويم که کنش گران اجتماعي در آن به ارائه ديدگاه هاي خود مي پردازند در حالي که نخبگان با ادبيات نخبگي بايد وارد اين فضا شوند.

دکترفائزه عظيم زاده اردبيلي، معاون پژوهشي دانشگاه امام صادق(ع) پرديس خواهران که درباره فمينيسم در سومين نشست انديشه هاي راهبردي در حضور مقام معظم رهبري به ايراد سخن پرداخت، تاکيد مقام معظم رهبري بر تفاوت نداشتن زن و مرد را از نکات شاخص سخنان ايشان برشمرد و به مهر گفت: معظم له در اين نشست به نکات بسيار مهمي اشاره کردند و با استناد به آيات قرآن فرمودند که هيچ تفاوت و تمايزي ميان زن و مرد و هويت انساني آن ها وجود ندارد.

وي افزود: توليد و پرورش نسل آگاه و بصير از ديگر نکات مورد تاکيد معظم له بود و ايشان فرمودند در اين باره وظيفه داريم و بايد نسل شيعه و مسلمان در جامعه رو به کاهش نباشد و با يک تدبير بايستي مادران فهيم، فرزندان خوبي تربيت کنند.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام صادق(ع) در ادامه سخنانش درباره ارائه مقاله خود اظهار داشت: مقاله من تحت عنوان تقابل فمينيسم و کارکردهاي خانواده بود که در اين باره من به کارکردهاي جامعه شناسانه خانواده از قبيل حمايت عاطفي، تامين امنيت رواني و تامين امنيت اقتصادي، جامعه پذيري کودکان و نهاد خانواده به عنوان پايگاه تثبيت هويت اجتماعي اشاره کردم که آموزه هاي ديني ما هم به اين مسئله توجه دارد اما فمينيست ها در حال تخريب تمام اين کارکردها هستند.

اين محقق و نويسنده کشورمان گفت: فمينيسم به عنوان واکنشي در برابر فرهنگ قرون گذشته اروپا، آثار بسيار مخربي بر کارکردهاي خانواده بر جاي گذاشته و عملا به عاملي براي فروپاشي نهاد خانواده در غرب تبديل شده است.

عظيم زاده با بيان اين که تلاش دشمنان براي تزلزل جايگاه خانواده در کشور است، اذعان کرد: اضمحلال خانواده در جامعه به کاهش جايگاه دين در جامعه و در نهايت به ايجاد جامعه سکولار و فاقد باورهاي ديني مي انجامد.

همچنين حجت الاسلام حق شناس، مدير گروه زن و خانواده موسسه باقرالعلوم(ع) قم، گفتمان سازي در حوزه زن و خانواده و اشتغال زنان را از جمله مهم ترين نکته هاي مورد تاکيد مقام معظم رهبري در سومين نشست انديشه هاي راهبردي برشمرد و به خبرنگار ما گفت: ايشان در اين نشست بر بحث گفتمان سازي در حوزه زن و خانواده تاکيد کردند. به نظر مي رسد در اين بحث بايد دو نکته را مورد توجه قرار داد؛ نکته اول اين است که از بيانات مقام معظم رهبري مي توان دريافت که معظم له معتقدند در اين حوزه هنوز خلاءهاي جدي وجود دارد و در حوزه پژوهش و نظريه به موضوع زن و خانواده توجه کافي نشده است. اگر اين فرهنگ ايجاد نشود و اهميت آن مورد توجه قرار نگيرد مسئله زن و خانواده ممکن است به چشم اسفنديار نظام تبديل شود و به ما آسيب رساند.

اين مشاور خانواده با بيان اين که نکته دومي که بايد مورد توجه قرار گيرد، ضرورت تحقق عملي منويات مقام معظم رهبري است، يادآور شد: سخنان و ديدگاه هاي مقام معظم رهبري مورد قبول همگان است. آن چه بايد مورد توجه ما قرار گيرد ضرورت کاربردي و اجرايي شدن سخنان معظم له است.

به عنوان نمونه ايشان در بياناتشان به مسئله اشتغال  زنان به طور ويژه توجه کردند و به نظر من علت تاکيد ويژه ايشان بر اين موضوع آسيب پذيري ما در اين حوزه است. رهبر فرزانه انقلاب تاکيد کردند که اشتغال زنان مطلوب است اما به شرط اين که زنان از وظيفه همسري و مادري باز نمانند و مسئله محرم و نامحرم نيز در فضاي اشتغال مورد توجه قرار گيرد. لذا اگر اين دو نکته مورد غفلت واقع شود، به عنوان مثال زن آن قدر درگير اشتغال شود که در محيط زندگي خانوادگي نشاط لازم را براي ايفاي جايگاه معنوي و عاطفي خود نداشته باشد، يا فضاي کاري باز و کنترل نشده باشد که عوارض بسياري مثل اختلافات خانوادگي، سردي روابط زن و شوهر در خانواده و حتي آسيب هاي جنسي را در پي داشته باشد، اين اشتغال نه تنها به نفع زن و خانواده و جامعه نيست بلکه آسيب زا نيز هست.

وي افزود : مديران و برنامه ريزان کشور ما بايد به گونه اي سياست گذاري و برنامه ريزي کنند که اولا زنان شاغل با حفظ نقش اصلي خود يعني مادري و همسري اگر ضرورتي را احساس کردند، شاغل شوند و اشتغال آن ها طوري باشد که به ارزش هاي خانوادگي شان آسيب نرساند. به عنوان نمونه شغل آن ها سخت و سنگين و برخلاف روحيات زنانه شان نباشد که به کانون خانواده آسيب برساند يا اين که به لحاظ کمي طوري نباشد که زنان مثل مردان کار کنند بلکه شغل آن ها به صورت پاره وقت يا نيمه وقت باشد تا آن ها به وظيفه مادري و همسري خود نيز برسند.

علاوه بر آن، از زناني که شاغل نيستند و به امر خانه داري مشغول اند بايد حمايت شود و طبق تاکيد رهبري به لحاظ امور اقتصادي بايد آن قدر امنيت خاطر داشته باشند که کمتر رغبتي براي اشتغال داشته باشند.