بوستان حجاب

حجاب از جمله هنجارهايي است که اگر چه مربوط به فرد و نوع ديدگاه اوست، اما به جهت اثرات اجتماعي آن اهميتي فراتر از موضوع فردي پيدا کرده و در قالب فرهنگ اجتماعي نمود پيدا مي کند. در حقيقت يکي از رويکردهاي مطرح در زمينه تبيين انحرافات اجتماعي، بي اهميت جلوه دادن مساله حجاب است. هر چند که موضوع بدحجابي در جامعه ما از اموري است که ذهن بسياري از صاحبنظران، انديشمندان، جامعه شناسان، دينداران و... را به خود مشغول داشته است. ضمن آن که ناديده گرفتن حجاب يا بدحجابي به عنوان امري نابهنجار ونامطلوب تبعات نامطلوبي را به همراه دارد که در بين آحاد مردم شناخته شده است.

حجاب چيست؟
در ابتداي اين مقاله بهتر است تعريفي از حجاب داشته باشيم. حجاب در لغت به معناي پرده و پوشش آمده است. اما به طور کلي نمي توان هر پوششي را حجاب ناميد. در مورد ميزان و مقدار پوشش نظريه هاي مختلفي ارايه شده است از جمله آن که مقدار و پوشش بدن که اسلا م براي زنان واجب شمرده است عبارت است از پوشانيدن تمام بدن به جز قرص صورت و دو دست (از مچ دست به پايين)، هر چند که اين تعريفي فقهي و کامل در مورد حجاب است اما با توجه به پيشرفت هاي مختلفي که در زندگي انسان ها صورت گرفته است چه از لحاظ اجتماعي و علمي و فرهنگي و... و با توجه به نگرش وسيع و ديد اجتماعي که دانشمندان معاصر و فقها نسبت به تمامي موضوعات مختلف پيدا کرده اند، تعريف هاي ديگري نيز در باب حجاب ارايه شده است از جمله مي توان به تعريف استاد شهيد مرتضي مطهري اشاره کرد. ايشان فرموده اند: پوشش و حجاب زن در اسلا م اين است که زن در معاشرت خود با مردان بدن خود را بپوشاند و به جلوه گري و خودنمايي نپردازد. بنابراين مقصود از حجاب اسلا مي، آن پوششي است که در آن حدود شرعي پوشش رعايت شده باشد. ضمن آنکه با خودنمايي و جلب نظر نامحران همراه نباشد. اين موضوع که حجاب نبايد با خودنمايي همراه باشد همواره در تمامي ارکان تاريخي و به نوعي در تمامي شريعت هاي آسماني مورد توجه بوده است، از جمله آن که در سوره حجاب خداوند مي فرمايد: و پاي به زمين نکوبند که زيورهاي مخفيشان دانسته نشود. اين آيه به زناني اشاره مي کند که از زيورآلا ت خاصي براي جلب توجه مردان استفاده مي کنند.(زنان عرب معمولا خلخال به پا مي کردند و براي اين که ديگران را آگاه کنند که زيورهاي قيمتي به پا دارند، پاي خود را محکم به زمين مي کوبيدند) در جامعه امروز ما متاسفانه به وضوح شاهد اين موارد مي باشيم. خواه آن که برخي از زنان با استفاده از پوشش هاي نامناسب و آرايش هاي نامعقول درصدد جلب توجه ديگران بر مي آيند.
موضوع مهمي که در حجاب بايد آن را مدنظر داشت اين است که حجاب امري نيست که صرفا به موضوع پوشش مرتبط باشد بلکه امري رفتاري است. گاه مشاهده مي شود که برخي با داشتن حجاب رفتارهاي ناشايستي را انجام مي دهند و به نوعي مي توان گفت بد حجاب فقط کسي نيست که حد واجب حجاب شرعي را رعايت نکند. در واقع همان طور که گفته شد ممکن است کسي اين حدود را کاملا رعايت کند ولي در عين حال وضع ظاهرش، نوع رفتارش با مردان، نوع سخن گفتنش، نوع راه رفتنش، حتي نوع نگاهش به افراد و اطرافش و در يک کلا م، نوع رفتار ارتباطي او در اجتماع به گونه اي باشد که باعث اشاعه انحرافات اجتماعي اخلا قي شود. يعني در واقع با زبان بي زباني توجه نامحرمان را به خود جلب کند. با چنين مقدمه اي روشن مي شود که بي حجابي يا بدحجابي منشات نامطلوبي را براي جامعه به ويژه زنان در بر دارد. در جامعه ما حجاب از آنجا که موضوع ديني و شرعي است از اهميت فوق العاده اي برخوردار است و عدم توجه به آن تبعات اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و حتي سياسي را به دنبال دارد. دستورات صريح ديني ما بر حفظ حجاب زنان که تقريبا نيمي از جمعيت جامعه را تشکيل مي دهند تاکيد دارد و از آنجا که در تنظيم روابط زن و مرد نقش مهمي را ايفا مي کند، مي توان حجاب را به همه افراد جامعه مربوط دانست. دستورات و فرامين الهي همگي بر پايه فلسفه مشخصي بنا شده است که عقل بشر به درک تمامي اين مسائل نايل نيامده است اما تحقيقات آنچه را که مي توان به فلسفه حجاب ذکر کرد آثار فردي و اجتماعي آن است که عبارت است از: مصونيت زن و به تبع آن احساس امنيت رواني براي او و در نهايت ارتقاي امنيت و آرامش رواني جامعه، افزايش منزلت زن در جامعه، استحکام بنياد خانواده، کاهش گناه و بي بندباري، آرامش روحي و فکري و... امروز در جوامع در حال توسعه و به خصوص در کشورهاي مسلمان در حال مشاهده برخي ناهنجاري ها هستيم که متاسفانه کشور عزيزمان نيز مصون از اين ناهنجاري ها نمانده است. در جامعه امروز، شاهد ناهنجاري هايي از قبيل گسترش فساد، بي بندباري و بدحجابي و... هستيم بدون شک بي اعتنايي به پديده بدحجابي در جامعه و گذشتن از کنار رشد روز افزون آن پيامدهاي ناگواري را به همراه دارد، از جمله مي توان به گسترش فحشا و فساد اخلا قي، فروپاشي بنيان خانواده، افزايش طلا ق، کاهش امنيت رواني جامعه، افت تحصيلي، تضعيف اعتقادات ديني و... تمامي اين موارد همه از تبعات ناگوار بدحجابي نشات مي گيرد که در برگيرنده تمامي افراد جامعه است.از سوي ديگر توجه به جامعيت مسايل ديني اسلا م مشخص مي کند تمام مسايل اسلا م چون حلقه هاي به يکديگر وابسته هستند که اگر به يکي توجه نشود احتمال گسستگي وجود دارد.

حجاب تنها خاص زنان نيست
از نظر دانشمندان اسلا م فلسفه حجاب داراي ابعاد مختلفي است. برخي علل رعايت حجاب و حکم حجاب براي زن را از جنبه رواني بررسي کرده اند، برخي ديگر ابعاد خانواده و خانوادگي را مورد بررسي قرار داده اند و برخي ديگر جنبه هاي اجتماعي را برشمرده اند اما با اين وجود تمامي دانشمندان در اين نظريه که حجاب در واقع ارتقاي احترام به زن و جلوگيري از ابتذال وي است اتفاق نظر دارند. در واقع فلسفه اسلا م عاملي براي مرتفع کردن اين مشکل است. دين اسلا م جايگاه زن را همرديف با مرواريد تلقي مي کند، براي اين که ارزش پوشيدگي براي وي مشخص شود; پوشيدگي نه به عنوان يک مانع بلکه به عنوان يک هدف براي اوست. البته نبايد اين نکته را از نظر دور داشت که عفاف و حجاب تنها خاص زنان نيست. اسلا م در سوره نور نخست مردان را مورد اشاره قرار داده است و پس از آن به زنان اشاره مي کند. در حقيقت اينآيه اشاره مي کند که مردان نيز از پوشش مستثني نيستند. لذا لا زم است براي ترغيب جوانان به حفظ حجاب کارهاي فرهنگي ميان مدت و بلندمدت صورت بگيرد نه آن که با استفاده از نيروي قهري با افراد برخورد شود.