بوستان حجاب

بيستم مهرماه روز اسكان سالمندان است.سالمندي دوره اي از زندگي است كه از سن 60 سالگي آغاز مي شود. اين امر براي خيلي از ما سخت و گاهي فكر كردن و پذيرفتن اين واقعيت تلخ است.
اگر بپذيريم كه بالا رفتن سن يك پديده كاملاً طبيعي و حياتي است و دوره سالمندي را با تمام نيازهاي روحي و جسمي خاص خود بشناسيم به راحتي مي توانيم اين دوره سبز زندگي را در بهترين شرايط بگذرانيم و سالمندان خود را از موهبت كنار خانواده بودن برخوردار كنيم. اما بي توجهي به نياز هاي دوران سالمندي و تأمين نكردن آنها مي تواند مسائل و مشكلات اجتماعي، خانوادگي و حتي بيماري هاي جسمي خطرناك را براي سالمند و خانواده اش به دنبال داشته باشد.
با توجه به اينكه آمار سالمندان در جهان رو به افزايش است و به رغم تمامي تلاش هايي در همه كشورها صورت مي گيرد،كسري از اين جمعيت سالمندي وجود دارد كه به دليل آسيب هاي مختلف،براي تأمين نيازهاي شخصي،درماني و اسكان در مراكزي كه بدين منظور تجهيز و مناسب سازي شده اند نگهد اري شوند.
دركشور مانيز همانند بسياري از كشورهاي جهان به دليل بهبود شرايط بهداشتي متوسط طول عمرافراد بالا رفته وتعداد سالمندان بالاي 60 سال افزايش يافته است. در حال حاضر بيش از4 ميليون سالمند بالاي60 سال دركشورمان زندگي مي كنند كه پيش بيني مي شود اين رقم طي 20 سال آينده به حدود10 ميليون نفربرسد.بهبود شرايط اقتصادي - اجتماعي ،ارتقاء وضعيت بهداشت ، تغذيه ،مسكن و پيشرفت دانش و فن آوري پزشكي از عوامل عمده افزايش اميد به زندگي به شمار مي آيند كه در افزايش طول عمر بسيار مؤثرند .
اما متأسفانه رشد چشمگير تعداد مراكز نگهداري شبانه روزي سالمندان در ساليان گذشته مؤيد اين نكته است كه برخي از خانواده هاي ايراني هم به دلايلي كه جامعه شناسان از آن به عنوان شكاف بين نسلي ياد مي كنند و شما مي توانيد در پرانتز بخوانيد( بي مسئوليتي ) سالمندان خود را در دوره اي كه نيازهاي جسماني و عاطفي شان بيشتر شده است به خانه سالمندان و يا مراكزي شبيه به اين نام مي سپارند. در حاليكه وضعيت برخي از آنها چندان هم نامناسب نيست .
رسيدن به دوره سالمندي خود موفقيتي بزرگ در زندگي است و در كنار سالمند زندگي كردن و از تجارب او استفاده كردن خود موفقيت و سعادتي بالاتر است چرا كه سالمند مي تواند تجربيات خود را در پشت سر گذاشتن خطرات ، سختي ها و مشكلات زندگي بدون هزينه اي مادي چون مشاوري عالي قدر در اختيار فرزندان و نزديكان خود بگذارد .
با اين وجود جمعيت سالمندان را مي توان به دو گروه 1 ) افراد در سنين 75- 60 سالگي كه از نظر جسمي و رواني نسبتاً فعالند و اگر به آنها فرصت داده شود، مي توانند از نظر اقتصادي مانند افراد ميانسال مولد باشند. 2 ) افراد بالاي 75 سال كه از نظر جسمي شكننده اند و مبتلا به اختلالات بينايي و شنوايي و گاه اختلالات رواني مي باشند؛ تقسيم كرد .
براي اينكه دوره سالمندي سالم و با نشاطي داشته باشيم و درصد در كنار خانواده بودن را براي خود بالاتر ببريم لازم است كه از دوران جواني براي اين روزها برنامه ريزي كنيم و با در پيش گرفتن شيوه زندگي سالم و داشتن تغذيه صحيح ، ورزش،مصرف نكردن دخانيات،خواب كافي،بهداشت روان، پيشگيري از حوادث و مشاركت در فعاليت هاي اجتماعي ،كيفيت سال هاي زندگي را به كميت آن اضافه كنيم .
اما واقعا حضور سالمندان در خانواده تا چه اندازه مي تواند مفيد باشد؟ به راستي چرا بايد فرهنگ زيباي خانواده سنتي ايراني را كه زندگي در كنار ريش سفيدان و گيس سفيدان را توصيه مي كند احيا كرد ؟
تغيير در روش زندگي سالمندان را
از محوريت خانواده حذف كرده است
حامد مشهدي قربانعلي روانشناس معتقد است كه در ساليان گذشته كه خانواده ها به صورت گسترده زندگي مي كردند و در هر خانواده اي پدربزرگ و مادر بزرگ محور اصلي خانواده بود مشكلات جوانان با پا درمياني بزرگان خانواده راحت تر و اساسي تر حل مي شد و آمار طلاق به اندازه امروز نبود .
او با اشاره به اينكه مادربزرگ و پدر بزرگ بيشترين سخنان خود را در قالب ضرب المثل و متل به جوان ترها مي گفتند و از نصيحت مستقيم كمتر استفاده مي كردند مي گويد:همين نكته ظريف در نحوه ارتباط گيري اين بزرگان مي تواند ما را در چرايي دوست داشتني تر بودن و تأثيرگذار تر بودن وجود آنها در خانواده ها راهنمايي كند .
اين كارشناس مسائل روانشناسي در ادامه مي گويد : امروزه تغيير روش زندگي و هسته اي شدن خانواده ها سالمندان را از محوريت خانواده حذف كرده است .ادعاي استقلال جوانان در تصميم گيري هاي زندگي ؛ كم شدن روابط بين سالمندان و جوانان را رقم زده و شكاف بين نسلي را به وجود آورده است . وي سپس با تأكيد براين نكته كه هنوز اين بيماري در جامعه ما اپيدمي نشده است مي گويد : با وجود اينكه بحران انفجار جمعيت رو به سوي سالمندي دارد و نياز اوليه سالمندان ديده شدن در مناسبات خانوادگي است بايد با برنامه ريزي دقيق فرهنگي جايگاه سالمندان را در جامعه مدرن چون جوامع سنتي مشخص و اعضاي خانواده را به رعايت حقوق سالمندان موظف كرد . البته حمايت هاي اجتماعي دولت مثل تأمين بيمه دوران سالمندي در جهت آسايش خيال اين عزيزان با تدوين قوانين كارآمد مثل تعيين حق بيمه دوران سالمندي از مهم ترين اقدامات دولتي براي اين قشر است . چرا كه بسياري از مشكلات سالمندان كشور با توجه به بافت فرهنگي و اجتماعي جديد ناديده گرفته مي شود .
حامد قرباني با اشاره به اينكه زندگي در كنار خانواده ، ازدواج مجدد زندگي مشترك و داشتن همسر نقش مؤثري در ارتقاي سلامت و طول عمر سالمندان دارد مي گويد: براي داشتن سالمندي فعال و سالم بايد به ابعاد مختلف بهداشت جسمي و روحي ، مسائل اجتماعي ، اقتصادي ، فرهنگي و معنوي آنان توجه كرد كه در سال هاي اخير اين موارد كمتر مورد توجه جامعه بوده است .
فقط هفت درصد سالمندان كشور تنها زندگي مي كنند
براستي در جامعه ايراني اسلامي كه تجربه جديدي به نام انفجار جمعيت سالمندي را تجربه مي كند براي راحتي خيال سالمندان و اميد به زندگي آنها در كنار خانواده چه برنامه ريزي هايي شده است ؟
شايد يكي از نكات مثبت در جامعه اسلامي توجه ها و تذكرات بزرگان ديني و ملي ما در حفظ جايگاه و تأكيد بر احترام به بزرگ ترها باشد از جانب همه افراد است . احترامي كه در پس آن ما وجود
ريش سفيدان و گيس سفيدان را نعمتي بزرگ براي خود مي دانيم و در ضرب المثل هايي مي گوييم : الهي پير شوي تا عزت پيدا كني .... داشتن اين گونه فرهنگ هاي غني و ملي رمزينه هايي براي نگه داشتن سالمندان در خانواده است و اگر پيدا مي شوند خانواده هايي كه قدر اين عزيزان را نمي دانند يا اينكه در نگه داشتن سالمندان منتي بر اين عزيزان مي گذارند كم كاري فرهنگي خودمان باشد .
حسين نحوي نژاد، مسئول شوراي ملي سالمندان، در كشور با بيان اينكه، از 5 ميليون سالمند ايراني بيش از 90 درصد آنها با خانواده زندگي مي كنند مي گويد فقط هفت درصد سالمندان كشور تنها زندگي مي كنند كه در اصل بايد اين افراد در كنار خانواده نگهداري شوند .
وي با اشاره به اينكه سالمندي در ايران رو به افزايش است مي افزايد: طرح هايي براي ساماندهي سالمندان در جامعه در نظر گرفته شده كه از جمله آن مي توان به سند ملي سالمندي، بيمه مراقبتي سالمندي و شوراي سامان دهي استان ها اشاره كرد .
بدترين خانه ها از بهترين آسايشگاه ها بهتر است
بزرگ ترين آسايشگاه خاورميانه در ايران است كه هزارو 750 سالمند و معلول را در خود جاي داده و محل امن و شادي براي دل هاي شكسته اين عزيزان مهيا كرده است .علاوه بر اين مركز در تهران مؤسسه اي در شهر البرز، بيمارستان جوادالائمه در جنوب تهران و واحد بانوان نيكوكار در محله باغ فيض زير نظر آسايشگاه كهريزك به سالمندان و معلولان خدماتي را ارائه مي كند .
شايد تا به حال به اين مراكز نرفته باشيد و از حال و هواي مادر بزرگ ها و پدر بزرگ هاي ساكن در آنجا خبري نداشته باشيد . نكند حتي مادري يا پدري پپر را به آن خانه فرستاده باشيد و چشم كم سو و پاهاي لرزان و زبان دعا گوي آنها را ، در غم نشانيده باشيد و خود در پيچ و خم كوچه هاي زندگي زنگار فراموشي بر ذهن زده باشيد . نكند كه فراموش كرده ايد خود نيز روزي به پيري مي رسيد و عضوي از جامعه سالمند جامعه مي شويد . معلمان هر انساني پدر و مادر هاي اويند ، سعي كنيم خوب معلماني براي اولاد خود باشيم تا گرفتار غم كهريزكي ها و سراي سالمند نشينان نشويم
محمد رضا صوفي نژاد، مدير عامل آسايشگاه سالمندان كهريزك با اشاره به اينكه براي سالمندان بدترين خانه ها از بهترين آسايشگاه ها بهتر است ، هدف از تأسيس آسايشگاه كهريزك را زندگي كردن مي داند و مي گويد: اين مركز كه به عنوان يك مؤسسه خيريه 80 درصد درآمدش را از راه خيرات مردمي تأمين مي كند به گفته صوفي نژاد با توجه به اين درآمد هزينه درماني هر مددجو ماهانه بالاي يك ميليون تومان است . وي سپس با تأكيد بر افزايش سالمندان كشور وجود اين آسايشگاه را در تهران بسيار اندك دانسته و مي گويد : با توجه به آمار رو به گسترش سالمندان در كشور براي تهران پنج برابر اين ظرفيت بايد در نظر گرفته شود .
كمبود پزشك متخصص سالمندان در ايران
در اين گفت وگو دكتر حسن احمدي، رئيس آسايشگاه كهريزك با توجهي دلسوزانه به امور بهداشتي و خدماتي سالمندان مي گويد: در ايران حدود پنج ميليون نفر سالمند وجود دارد، اما متأسفانه براي اين افراد متخصص در زمينه پزشكي در ايران بسيار اندك است كه براي كاهش اين معضل در پي عقد قرارداد با دانشگاه تهران براي تربيت پرستار، پزشك و مددكار ويژه سالمند هستيم .
شما هم تا حال به اينكه سالمند چه رژيم غذايي دارد يا اينكه از نظر عاطفي چه نيازهاي دارد توجه كرده ايد ؟ مگر نه اينكه وقتي كودك بوديد شما را براي معاينه به پزشك كودكان مي بردند . نه اينكه وقتي زباني براي گفتن درد نداشتي شب ها لحظه به لحظه با بيداري و گريه تو ، با چشماني تر كنار بسترت مي نشستند . راستي ما چه كرده ايم ؟ كارنامه كداممان پر از نمره هاي خوب است اگر چه از معلمي مادر و پدر جز نمره بيست ، نمره اي حتي به تنبل ترين و ضعيف ترين دانش آموزان داده نمي شود .
اضافه وزن ، فشارخون بالا، چربي خون بالا از مشكلات شايعي هستند كه در دوران سالمندي گريبان گير اكثر سالمندان مي شود . تغذيه صحيح يكي از راههاي كنترل آنها است . در صورت كنترل نكردن اين مشكلات ، ميزان ابتلا به بيماريهايي مانند سكته قلبي ومغزي وسرطانها بيشتر مي شود توجه به تغذيه سالمند و رسيدگي به آن خود نوعي احساس آرامش را در وجود سالمند از طريق خانواده به وجود مي آورد .
در سنين سالمندي عوارضي مانند خستگي ، كمي تحرك بدني ، ضعف ، فراموشي و ناراحتي هاي عصبي همه جنبه غذايي و عاطفي دارد كه سالمنداني كه با خانواده زندگي مي كنند كمتر دچار اين عوارض مي شوند. كارشناسان معتقدند كه تغذيه مناسب و زندگي در كنار خانواده احتمال داشتن يك زندگي با كيفيت بالا و مولد در سنين سالخوردگي بيشتر مي كند .
راه هاي رسيدگي به سالمندان نيازمند بدون دور شدن از خانواده
در روزهاي اسكان سالمندان جوياي نحوه نگهداري سالمندان توسط آسايشگاه كهريزك كرج شدم . اگر چه اين پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها دور از خانه هستند اما براي اينكه افراد بيشتري دچار غم دوري ازخانواده نشوند چه كرده ايم . آيا مراقبت از سالمندان نيازمند و گاه بدون خانواده فقط از طريق بستري شدن در تخت هاي آسايشگاه است .
افشين وجداني، رئيس آسايشگاه كهريزك كرج ، با ارائه آماري 15 درصدي قشر سالمند در سال هاي 1405 و افزايش سالمندان كشور بر نگهداري سالمندان در خانه تأكيد كرده و نحوه مراقبت از سالمندان آسايشگاه كهريزك كرج را در قالب «مراقبت در خانه» عنوان مي كند و مي گويد: در اين بخش از مراقبت، تيم هاي درماني داخل منزل رفته و فعاليت هاي درماني را براي سالمندان انجام مي دهند .
وي در زمينه مراقبت هاي روزانه از سالمندان را اين گونه تشريح مي كند: «مراقبت هاي روزانه»، در اين شيوه از مراقبت سالمندان، روزانه به اين مركز مراجعه و در كارگاه هاي ورزش، سوادآموزي و مهارت آموزي فعاليت مي كنند .
وي شيوه ديگر مراقبت از سالمندان را «ويزيت روزانه» ناميد كه در اين نحوه خدمات رساني هر سالمندي روزانه مي تواند به اين مركز مراجعه و از خدمات آن استفاده كند .
خانه اي خانه است كه در آن صداي خوش زندگي در كنار
بزرگ تر ها طنين انداز باشد را رد پاي كودكي خود در آلبوم خاطرات يا حتي حافظه طولاني مدت خود ببينيد . زماني كه به قول شاعر حتي نمي توانستيد مگسي مزاحم را از صورت خود رد كنيد . زماني كه حاضر نبوديد تا رسيدن به مقصد در دامن فردي جز مادر خود در اتوبوس و ماشين بنشينيد و در مكان هاي شلوغ وقتي دست مادر يا پدر را رها مي كرديد براي گم شدنش ، آواي گريه را سر مي داديد .
اكنون شمايي كه از نگهداري مادر يا پدر پير خود خسته شده ايد و خداي ناخواسته منتي بر سر او مي گذاريد يا به بهانه رسيدگي بيشتر او را در خانه سالمندان چشم انتظار آمدن خود رها كرد ه ايد ، شما هنوز كودكي هستي كه بد را از خوب و شر را از خير تشخيص نمي دهي .
والدينت را بار ديگر گم كرده اي اما اين بار با لب خندان قدم مي زني و فراموش كرده اي خانه اي خانه است كه در آن صداي خوش زندگي در كنار بزرگ تر ها طنين انداز باشد . در سالروز اسكان سالمندان، آنان را در كنج دلمان و صدر خانه اسكان دهيم .