بوستان حجاب

دکتر ع

اينترنت گفت و گوي اعضاي خانواده ها را به ۱۷ دقيقه در شبانه روز کاهش داده است

ميانگين گفت و گو در بين افراد خانواده در شبانه روز به کمتر از ۱۷ دقيقه رسيده است اين زمان براي ارتباط اعضاي يک خانواده زمان بسيار کمي است.

دکتر غلامرضا عليزاده، محقق اجتماعي با اعلام اين مطالب به گزارشگر ما درباره استفاده از اينترنت مي گويد: استفاده افراطي از اينترنت ارتباط افراد جامعه و خانواده را با يکديگر کاهش داده و از آن ها انسان هايي جزيره اي ساخته است.

وي درباره رفتار انسان هاي جزيره اي اظهار مي دارد: انسان هاي جزيره اي به دور از ارتباطات واقعي و غرق در دنياي مجازي هستند، لذا وارد چرخه ارتباطات اجتماعي و از طريق آن مشارکت و وفاق اجتماعي نمي شوند.

اين مدرس دانشگاه به تحقيقاتي در اين زمينه اشاره مي کند و مي گويد: در تهران و چند شهر بزرگ ديگر تحقيقاتي در مورد گفت و گو بين افراد خانواده انجام شد که نشان داد ميانگين گفت و گوهاي خانوادگي در شبانه روز کمتر از ۱۷ دقيقه است و بايد گفت اين ۱۷ دقيقه هم معمولا کمتر صرف گفت و گوهاي مهرورزانه و صميمي شده و بيشتر درباره کارهاي روزمره صحبت مي شود.ليزاده تأکيد مي کند: کاهش گفت و گوهاي خانوادگي باعث مي شود که انتقال مفاهيم مهرورزانه و دوستانه و نيز مفاهيم اجتماعي، ارزشي و هنجارها نيز کاهش پيدا کند و اين مسئله باعث خروج کرده هاي مرجع براي يادگيري اجتماعي از خانواده شده ديگر پس از آن مشخص نيست که گروه هاي مرجع برون خانوادگي تا چه حدي مي تواند فرد را براي زندگي آينده آماده کرده و روش ها و منش هاي مطلوب را به فرد ارائه بدهد.

دکتر حسين راغفر عضو هيئت علمي دانشگاه الزهرا(س) هم بر کاهش ارتباطات توسط اينترنت اشاره مي کند و مي گويد: اينترنت هم مانند ساير وسايل مي تواند مفيد باشد و هم مضر و مخرب. وقتي افراد ساعت ها جذب آن مي شوند قطعا به کاهش ارتباطات و درک متقابل يکديگر تأثيرگذار است و باعث مي شود روابط اجتماعي و خانوادگي را تضعيف کند که اين مسئله تأثير منفي بر اجتماعي شدن افراد دارد.

وي مي افزايد: افراط در استفاده از اينترنت تعامل و ارتباط منطقي افراد با يکديگر را به يک ارتباط مکانيسمي تبديل و روابط بين انسان ها را کم مي کند و موجب مي شود عواطف و درک متقابل افراد دچار اختلال شود.

دکتر عليزاده، محقق و مدرس دانشگاه در مورد تأثيرگذاري اينترنت بر روابط خانواده مي گويد: استمرار دوري از فضاهاي طبيعي و واقعي و سير افراطي در دنياي سايبر و اينترنت باعث ايجاد نوعي گوشه گيري اجتماعي و بر هم خوردن تعادل جامعه مي شود، مثلا فرزنداني که دائم مشغول سير در اينترنت هستند کمتر با والدين خود ارتباط برقرار مي کنند و حتي امروز شاهد هستيم استفاده از رايانه هاي شخصي بين همسران متداول شده به طوري که آن ها پس از ورود به خانه هم به دنبال چک کردن نامه هاي الکترونيکي (ايميل)، نظرات وبلاگ خود هستند.

وي اظهار مي دارد: اين دوري از تعاملات و کنش هاي متقابل درون خانوادگي لطمات جدي و شديدي را به خانواده وارد مي کند تا جايي که شاهد پديده نوظهور «طلاق اينترنتي» هستيم.

اين جامعه شناس با ابراز تأسف مي گويد: گاه شاهديم که در بين خانواده هاي متوسط رو به بالا که استفاده از اينترنت و امکانات ديگر دنياي مجازي بيشتر است افراد با آن که در يک خانه اند اما هر کدام مشغول سير در اينترنت هستند بعضي صحبت هاي ساده را با پيامک به يکديگر منتقل مي کنند.

دکتر عليزاده به يکي ديگر از مخاطرات ارتباط ناسالم از فضاي اينترنت اشاره مي کند و اظهار مي دارد: بسيار اتفاق مي افتد افراد در دوران نوجواني و اوايل جواني از طريق اينترنت ارتباط هاي عاطفي با جنس مخالف برقرار مي کنند و پس از چندي که هر کدام ازدواج کردند به طور اتفاقي يکديگر را در فضاي سايبر پيدا کرده و آن عشق هاي قديمي دوباره جان مي گيرد و اين جاست که متأسفانه شاهد سرد شدن ارتباطات زنا شويي و در مواردي متلاشي شدن خانواده ها هستيم.

اين مدرس دانشگاه به نقش والدين در اين زمينه اشاره و تاکيد مي کند: همان طور که والدين نسبت به تغذيه فرزندانشان حساس هستند بايد به همان اندازه نسبت به تغذيه روح آن ها در دنياي مجازي هم حساس باشند و سعي کنند آثار مثبت و منفي استفاده از اينترنت را براي فرزندان خود توضيح دهند و به آن ها گوشزد کنند زياده روي در هر امري از جمله استفاده از اينترنت صحيح نيست و داراي عواقب منفي است.

«شادي فر» مشاور خانواده و کارشناس روان شناسي نيز در اين مورد مي گويد:  اينترنت در خانواده هاي مختلف کارکردهاي متفاوتي از قبيل افزايش آموخته ها و اطلاعات، بهبود بخشي و همچنين تخريب و نابودکنندگي داشته است.

وي مي افزايد: بدون شک از اوايل قرن بيستم با توسعه رسانه هاي جمعي و در واقع ظهور دهکده جهاني ميزان ارتباطات ميان افراد کاهش يافته است، در سازمان ها در اجتماعات فاميلي و در خانواده ها، افراد کمتر گفت وگو مي کنند و اينترنت نقش گفت وگو را کم رنگ تر کرده و زنگ خطر جدي را براي ارتباطات انساني به صدا درآورده است.

اين کارشناس روان شناسي به اعتياد اينترنتي اشاره مي کند و مي گويد: يکي از ويژگي هاي اينترنت جاذبه و گرايش مستمر به سير و گردش در آن توسط کاربران از آن است که پس از مدتي افراد را به شدت به خود وابسته مي کند تا حدي که براي برخي افراد اعتياد اينترنتي مي آورد و زندگي بدون اين وسيله الکترونيکي غيرممکن مي شود، لذا افراد بايد در استفاده از اينترنت افراط نکنند و زمان مشخصي را به آن اختصاص دهند.

اين مشاور خانواده اظهار مي دارد: والدين بايد زمان و مدت استفاده از آن را براي فرزندانشان مشخص و فرزندانشان را آگاه کنند که اسرار، محتوا و تصاوير شخصي خانواده مختص خانواده است و نبايد در دسترس عموم قرار گيرد و به آن ها بياموزند که حريم شخصي و خانوادگي حرمت دارد.

دکتر حسين راغفر، عضو هيئت علمي دانشگاه الزهرا(س) نيز مي گويد:  افراط در استفاده از اينترنت موجب تضعيف روابط خانوادگي مي شود، ميزان ارتباط و وابستگي افراد کاهش مي يابد علاقه ها بين افراد کم مي شود و احساس تعلقات کاهش مي يابد، مساعدت ها دچار تزلزل مي شود، همکاري و همياري و کمک و نوع دوستي کم مي شود و در واقع سردي و بي مسئوليتي در بين روابط افراد تجلي مي کند و حتي حساسيت فرزندان از والدين کاهش مي يابد و کم کم روابط عاطفي و اخلاقي بين اعضاي خانواده بسيار کم رنگ تر مي شود که از آثار آن مي توان به افزايش تعداد خانه هاي سالمندان اشاره کرد.

آيا استفاده افراطي و بدون حد و مرز از اينترنت مي تواند بر روابط اجتماعي افراد تاثيرگذار باشد؟

دکتر عليزاده محقق و مدرس دانشگاه درباره تبعات اجتماعي اينترنت مي گويد: اينترنت سرعت جامعه پذيري و فرهنگ پذيري را در افراد کاهش مي دهد زيرا بخش عمده اي از يادگيري هاي افراد از طريق جامعه است، کنش ها و تعاملات اجتماعي از ارتباط متقابل افراد شکل مي گيرد و اجتماعي شدن را رقم مي زند.

اين آسيب شناس اجتماعي متذکر مي شود: وقتي فردي ساعت هاي متوالي بر صفحه مانيتور خيره شود و بخواهد مناسبات خود را دريافت کند، قطعا فرهنگ پذيري و جامعه پذيري براي او اتفاق نمي افتد.

دکتر عليزاده يادآور مي شود: وقتي افراد به خصوص نوجوانان و جوانان به اينترنت اعتياد پيدا کنند هم هوش اجتماعي و هم قدرت همکاري، مشارکت و وفاق اجتماعي و کار گروهي در جامعه تضعيف مي شود، از طرفي وقتي فرد خودش را در اين وسيله جست وجو کند هنگامي که وارد جامعه مي شود قطعا آن ذهنيتي را دارد که اينترنت به او القا کرده است وقتي به خواسته هايش نمي رسد مايوس مي شود و رفتارهاي ضداجتماعي در او تقويت مي شود که نمونه بارز آن پرخاشگري است.

دکتر حسين راغفر، عضو هيئت علمي دانشگاه الزهرا(س) در اين باره نيز مي گويد: وقتي در بين افراد خانواده گفت وگو و تعاملات کم مي شود قطعا افراد بيشتر به مناسبات بيرون از روابط خانوادگي رو مي آورند و تحت تاثير آن قرار مي گيرند که بدون شک چنين روابطي آسيب هايي را به دنبال دارد که اين آسيب ها مي تواند کوتاه مدت باشد و يا بلند مدت.

وي مي افزايد: وقتي در جوامعي که استفاده از اينترنت افزايش يابد جامعه به سمت اتمي شدن پيش مي رود و افراد به صورت عناصر جدا افتاده از يکديگر هستند که اين فاصله بر روابط اجتماعي افراد بسيار تاثيرگذار است و ناهنجاري ها و پرخاشگري را افزايش مي دهد که اين مسئله بر نوجوانان بارزتر است.

با آن که کارشناسان علوم اجتماعي آثار مخرب اينترنت را تاييد مي کنند، آيا اين ارتباطات مجازي مي تواند آثار مثبت و مفيدي هم به همراه داشته باشد؟

«صادق» کارشناس روان شناسي در اين مورد نيز مي گويد: شناخت و آگاهي در برخورد با هرگونه پديده و ابزار و فرايندي، حرف اول را در تشخيص خوبي و بدي مي زند.

آشنايي با دنياي الکترونيکي به ويژه اينترنت زمينه تغيير و تحول را درزندگي بشر به وجود آورده و هرچه اين شناخت بيشتر باشد نوع و نحوه استفاده از اين فناوري نيز بهتر و مطلوب تر خواهد بود.

وي مي افزايد:تاثيرات و پيامدهاي مثبت و منفي اينترنت به عنوان يک پديده نوين در اجتماع و به ويژه خانواده ها در حال گسترش است.

اين کارشناس روان شناسي تاکيد مي کند: خانواده براي استفاده درست از اينترنت در جهت کم کردن آسيب ها و بالا بردن سطح آگاهي و دانش و بهره وري از اين فناوري براي ارتقاي سطح اقتصادي و اجتماعي خود با به کارگيري دو راه مي تواند به اهداف خود دست يابد.

وي مي افزايد: محدود کردن اينترنت از طريق ابزاري چون فيلترينگ، کم کردن دسترسي افراد خانواده به ويژه فرزندان در سنين پايين و استفاده از نرم افزارهاي خانگي براي کنترل مي تواند اين وسيله الکترونيکي را مفيد جلوه دهد.

اما دکتر عليزاده، محقق و مدرس دانشگاه امکان شناسايي فرهنگ ها، روش ها و منش هاي جوامع ديگر را از مزاياي اينترنت عنوان مي کند و مي گويد: دانش و اطلاعات افراد از طريق اينترنت افزايش پيدا مي کند به گونه اي که مي توان گفت، اينترنت يک «دانشگاه جهاني»  براي همه است.

اين جامعه شناس تاکيد مي کند: همچنين اينترنت با ايجاد ادارات مجازي و سيستم هاي اطلاعاتي و امکانات دورکاري ميزان استفاده از کاغذ و ديگر هزينه ها را کاهش دهد.

دکتر حسين راغفر عضو هيئت علمي دانشگاه الزهرا(س) استفاده از اينترنت را هم مفيد عنوان مي کند و مي گويد: قطعا اين سيستم الکترونيکي مانند ساير وسايل الکترونيکي مي تواند مفيد باشد اما نوع و شيوه استفاده و به کارگيري آن مهم است.

وي مي افزايد: اينترنت امکانات بسيار گسترده اي را در اختيار کاربران قرار داده است و افراد اگر از آن صحيح و در جهت افزايش سطوح علمي و اطلاعاتي خود استفاده کنند مي توانند بر آموخته هايشان بيفزايند و حتي با افرادي که دسترسي به آن ها در بسياري موارد امکان پذير نيست ارتباط برقرار کنند.

به هر حال اينترنت با همه فوايد و مزايا و فراگيري خود پيامدهايي هم دارد که به نظر مي رسد بايد ضمن فرهنگ سازي براي استفاده درست از اين امکان الکترونيکي، تلاش شود «اعتياد به آن پيدا نکنيم» چرا که کانون گرم خانواده ها را به راحتي متاثر مي کند.

تحقيقات نشان مي دهد که ميانگين گفت وگو بين اعضاي خانواده در شبانه روز ۱۷ دقيقه بوده و آن هم به گفت وگو درباره کارهاي روزمره اختصاص دارد!در واقع صحبت هاي دوستانه و به تعبيري مهرورزانه ديگر در بين افراد خانواده جاي خود را از دست داده است.جامعه شناسان استفاده افراطي از اينترنت را بر کاهش ارتباطات خانوادگي و اجتماعي موثر مي دانند و معتقدند هرچه ارتباطات مجازي در بين افراد بيشتر شود انسان ها از هم دورتر مي شوند، علاقه ها و وابستگي ها کمتر مي شود و در واقع سردي و بي مهري بر روابط افراد با يکديگر حاکم مي شود که در واقع اين پيامدها فقط حاصل استفاده بي حد و مرز از اينترنت و ارتباطات مجازي مي باشد. به هر حال جامعه شناسان با تأکيد بر استفاده صحيح و به موقع از ارتباطات مجازي دارند که هم مي تواند مفيد باشد و هم مي تواند افراد را با علم روز و آموخته ها آشنا کند.

منبع: روزنامه خراسان