-
جمعه ۴ شهریور ۱۳۹۰
-
گوهر آفرينش زن در صدف حجاب
نگاهي به مباني "حجاب و عفاف" که برخاسته از حقايق دين و در افق بالاتر از عالم ماده تدوين و تبيين شده است، در عصر برهنگي، تنها پاسخ مثبت و حقيقي به نيازهاي دروني و بازگشت به گرايش هاي فطري جامعه انساني است که سلامت، امنيت، معنويت و کمال را در خانواده و اجتماع ميسور
مي سازد و اين انتخاب تنها راه رسيدن به کمال و سعادت الهي است و مباني و ريشه و راههاي اين حقيقت را مي توان از بطن قرآن و روايتهاي اصيل اسلامي به دست آورد.
سخن اول: مفهوم حجاب و عفاف
حجاب و عفاف به عنوان دو ارزش در جامعه بـشري و بـويژه جوامع اسلامي مطرح اسـت. همواره اين دو واژه در کنار هم بـه کار بـرده مي شوند و در نگاه اول بـه نظر مي آيد هر دو بـه يک معنا بـاشند اما با جستجو در متون ديني و فرهنگ نامه ها بـه نکته قابـل توجهي مي رسيم و آن تفاوت اين دو واژه است. در بـرخي کتـب لغت حجاب را اين گونه تـعريف کرده اند: الحجاب: المنع من الـوصـول؛ حـجـاب يعـني آنچـه مانع رسـيدن مي شـود. بـا تـوجه بـه معاني ذکرشده درمي يابـيم حجاب امري ظاهري و در ارتبـاط بـا جسم است.
اگرچه اين پـوشش بـرخاسته از اعتقادات و باورهاي دروني افراد است ولي ظهور در نشئه مادي و طبيعي دارد؛ يعني پوشش ظاهري افراد و بـويژه زنان را حجاب ميگويند.که مانع از نگاه نامحرم به آنان مي شود.گاه"عفت" به معناي قناعت آمده و مسائل مالي مورد نظر است نظير؛ و آن کس که توانگر است بايد(از گرفتـن اجرت و سرپـرستـي)خودداري کند و آنکه تهيدست است مطابق عرف بخورد. برخي از لغت شناسان عفت را بـه معناي "ترک شهوات و پاکي خوي و جسم" آورده اند.از مجموع معاني ذکرشده براي حجاب و عفاف مي تـوان نتـيجه گرفت که عفاف نوعي حجـاب دروني است که انسان را از گناه بـازمي دارد. عفاف، خويشتنداري با علائم و نشانه هاي رفتاري و گفتاري است و وجود آن بستگي به وجود نشانه هاي آن دارد پس حفظ عفاف بدون رعايت نشانه هاي آن ممكن نيست. عفت
نميتواند يك امر صرفاً دروني باشد و هيچ علامت بيروني نداشته باشد. بخشي از تفاوت در نشانه هاي
خويشتنداري زن و مرد، از تفاوت در خلقت آنها سرچشمه ميگيرد و يكي از نشانه هاي عفاف پوشش است. عفاف بدون رعايت پوشش، قابل تصور نيست. نمي توان به زن يا مردي "عفيف" گفت در حالي كه عريان يا نيمه عريان در انظار عمومي ظاهر مي شود گرچه تفاوت رفتارهاي انساني و حيواني ريشه در تفاوت خلقت و فطرت، گرايش ها و منش ها دارد. در اسلام از نشانههاي برجسته "عفاف" مي توان به پوشش اسلامي (حجاب) اشاره نمود.( مطهري، 1362)
سخن دوم: حجاب اسلامي
اسلام آخرين آيين الهي و بالطبع کاملترين دين است و براي هميشه و همه بشريت، از طرف خداوند عالم، نازل شده است، لباس را "هديه الهي" معرفي نموده و وجوب پوشش زنان را با تعديل و انتظام مناسبي به جامعه بشري ارزاني داشته است. از انحرافات و يا افراط و تفريط هايي که پيرامون پوشش زنان وجود داشته است اجتناب نموده و در تشريح قانون، حدّ و مرزي متناسب با غرايز انساني را در نظر گرفته است.در حجاب اسلامي، سهلانگاريهاي مضروسختگيريهاي بيمورد، وجود ندارد. دستور به رعايت حجاب هم در قرآن کريم مطرح شده و هم در احاديث و روايات اسلامي. پيامبر اکرم(ص) و ائمه معصومين(ع)علاوه بر تأکيداتي که بر رعايت حجاب داشتهاند، با ارائه دستورالعملهايي، جامعه اسلامي را بهسوي تهذيب و پاکي، رهنمون گشتهاند.
سخن سوم: هدف و فلسفه حجاب
هدف اصلي تشريع احکام در اسلام، قرب به خداوند است که به وسيله تزکيه نفس و تقوا به دست ميآيد:
"هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَکِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ إِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ؛ اوست خدايي که ميان عرب امّي (قومي که خواندن و نوشتن هم نميدانستند) پيغمبري بزرگوار از همان قوم برانگيخت، تا بر آنان وحي خدا را تلاوت کند و آنها را (از لوث جهل و اخلاق زشت) پاک سازد و کتاب سماوي و حکمت الهي بياموزد؛ (با آنکه پيش از اين، همه در ورطه جهالت و گمراهي بودند)"
از قرآن کريم استفاده ميشود که هدف از تشريع حکم الهي، وجوب حجاب اسلامي، دستيابي به تزکيه نفس، طهارت، عفت و پاکدامني است. آياتي همچون:
قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِکَ أَزْکي لَهُمْ؛ اي رسول ما مردان مؤمن را بگو تا چشمها از نگاه ناروا بپوشند و فروج و اندامشان را محفوظ دارند، که اين بر پاکيزگي جسم و جان ايشان اصلح است.
سخن چهارم: مباني و مصاديق حجاب
احكام اسلام بر اساس جلب مصالح و دفعمفاسد مبتني بر فطرت پاك انسان و عدم ضرراست. خالق انسان بهتر از هر نهاد يا منبعي ميداندكه نياز فطري انسان چيست. زيرا بدون ترديد اگرپروردگار را تنها علت اصلي پيدايش عالم هستيبدانيم، به طور قطع علم و عدالت آن ذاتبيهمتا اقتضا دارد كه منبع اصلي
قانونگذاري نيزبراي رفتار و گفتار شخصي و اجتماعي انسان باشد. خداوند تنها براي دين شرافت و كرامت قائلاست و بر همين اساس پارساترين افراد را باكرامتترين ميداند و حجاب در تعريف خالقانسانيكي ازنمادهاي پارسايي است. زن مسلمانواقعي، پارسا و با كرامت است وخداوند راضينيست زيبايي و محاسن چنين زني در منظر و ديدافراد فاسد قرار گيرد تا در بعضي موارد مورداستمتاع و شهوتراني آنان واقع شود. حرمت زنمسلمان به اعتبار اسلام و پارسايي اقتضا دارد كهزن مسلمان برخلاف زن كافر، محاسن و زيباييهايخود را از نامحرمان بپوشاند و مجاز باشد تنها برايمحارم تا حدودي و براي شوهرش هيچ گونهحجابي نداشته باشد.
حجاب چشم : "قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ (نور؛30) اي رسول ما به مردان مؤمن بگو تا چشمها را از نگاه ناروا بپوشند." "قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ(نور؛31)اي رسول به زنان مؤمن بگو تاچشمها را از نگاه ناروا بپوشند."
حجاب در گفتار: نوع ديگر حجاب و پوشش قرآني، حجاب گفتاري زنان در مقابل نامحرم است: فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ(احزاب؛32) پس زنهار نازک و نرم با مردان سخن نگوييد؛ مبادا آنکه دلش بيمار )هوي و هوس) است به طمع افتد.
حجاب رفتاري : نوع ديگر حجاب و پوشش قرآني، حجاب رفتاري زنان در مقابل نامحرم است. به زنان دستور داده شده است به گونهاي راه نروند که با نشان دادن زينتهاي خود باعث جلب توجه نامحرم شوند
وَ لا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ(نور؛31) و آن طور پاي به زمين نزنند که خلخال و زيور پنهان پاهايشان معلوم شود.
از مجموع مباحث طرح شده به روشني استفاده ميشود که مراد از حجاب اسلامي، پوشش و حريم قائل شدن در معاشرت زنان با مردان نامحرم در انحاي مختلف رفتار، مثل نحوه پوشش، نگاه، حرف زدن و راه رفتن است. بنابراين، حجاب و پوشش زن نيز به منزله يک حاجب و مانع در مقابل افراد نامحرم است که قصد نفوذ و تصرف در حريم ناموس ديگران را دارند.
سخن پنجم: منافع حجاب
پوشش يا حجاب، به صورتي كه زيبايي ها و زينت زن را بپوشاند و او را از چشم چراني مردم هرزه و بي تربيت، و آلودگان به شهوت حيواني و حالات شيطاني حفظ كند دستوري قرآني و قانوني الهي و تكليفي انساني، و برنامه اي اخلاقي است.حجاب و پوشش اسلامي كه بهترين نوع آن چادر است، چادري كه يادگار منبع عصمت و عفتي چون فاطمه زهرا (عليها السلام) است، هيچ مانعي در راه دانش طلبي و رشد و كمال زن ايجاد نمي كند، بلكه او را از بسياري از خطرات و دامهايي كه حيوان صفتان در راه زيبارويان و دختران و زنان جوان قرار داده اند حفظ مي كند و پاكدامني و سلامت و عفت و حياي او را براي شوهرش يا اگر ازدواج نكرده، براي مرد آينده اش محفوظ مي گذارد.
سخن پاياني
حجاب و پوشش براي بانوان بويژه حجاب برتريعني چادر توجه به حريم عفاف وحراست آن ازاصلي ترين سنگرزنان وازمهم ترين وعميق ترين وسودمندترين قانون الزامي آفرينش براي آنها وجامعه است. بنابراين بايد تمام ابزارهاي فرهنگ ساز از قبيل کتاب، مطبوعات و صدا و سيما به سوي ارزش هاي اسلامي که يکي از بارزترين آنها رعايت پوشش و حجاب برتر و مطلوب و امنيت اجتماعي فراگير است، هدايت شوند و همه افراد به
بهترين وجهي رهنمون گردند.زن مظهرظرافت وجمال آفرينش است. اصلاح جامعه درگرو تقواي زن و محيط خانواده کلاس درس اوست.
برهمين اساس زن مربي بشر است ومي تواند با تربيت فرزند امتي را رهايي بخشد.
حال جايگاه والاي اين گوهر آفرينش اقتضامي کندکه در صدف حجاب قرار گيرد تا ارزش هاي او حفظ شود و اين است فلسفه پوشش که خداي حکيم براي ناموس خلقت واجب کرده است.فلسفه حجاب حفظ ارزش والاي زن است وازهمين رواست که خداوندپوشش ديني رابراوواجب ونگاه به بدن و موي سر اوراحرام فرموده است.
مهديياراحمدي خراساني(روزنامه رسالت)
