بوستان حجاب

داشتن حجاب با تعريف پوشش كل بدن و موها به غير از گردي صورت و دست ها در مقابل نامحرم بر هر زن مسلمان واجب است و براي هر متديني واضح و پذيرفته شده است.
به گزارش اشا، قاعدتاً هر خانواده متدين و متشرع بايد دخترش را قبل از ورود به سن تكليف براي رعايت حجاب آماده و متقاعد كند؛ آماده و متقاعد كردني همراه با محبت، زبان نرم و مشوقانه. اما به هر حال استفاده از ابزار و وسايل فرهنگي در ايجاد اين زمينه و آماده سازي، نقش مهم و تأثيرگذاري دارد.
يكي از اين ابزارهاي فرهنگي، كتاب است؛ ابزاري كه هم به لحاظ محتوا مي تواند زمينه ساز گرايش دختران كودك و نوجوان به حجاب باشد و هم به لحاظ بصري و تصويرگري مي تواند مؤثر باشد.
اما آيا در رسانه مهمي چون كتاب اين زمينه سازي ايجاد مي شود؟ و بدتر از آن! آيا در فضاي كلي تصويرگري كتاب كودك، جرياني هر چند ناخواسته ضداحكام مربوط به حجاب وجود دارد يا خير؟
حجاب هاي از سر اجبار!
محتواي كتاب هاي كودك و نوجوان با موضوع حجاب به طور مجزا در يادداشتي ديگر بايد بررسي شود، ولي شايد اين موضوع در «تصويرگري» كتاب كودك مهم تر باشد؛ زيرا در دوران قبل از مدرسه تأثيرگذاري تصوير براي دختران خردسال خيلي زياد است و حتي بعد از ورود به مدرسه و در دو سال منتهي به سن تكليف دختران، مي تواند براي كشش بيش تر آن ها به مطالعه، مؤثرتر باشد. بنابراين مهم است كه دختران در كتاب هاي داستان؛ چه تصويري از زنان و دختران مي بينند.
براي بررسي مختصر چگونگي تصوير دختران و زنان در كتاب هاي كودك تنها كافي است به يك كتاب فروشي از جمله كتاب فروشي هاي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان يا فروشگاه هاي كتاب شهر مراجعه كنيد و سي تا چهل عنوان از كتاب هاي كودك را ورق بزنيد...
وقتي كتاب هاي كودك با نويسنده هايي مطرح و معتبر در عرصه ادبيات كودك را تورق كنيد، به انبوهي از تصاويري برمي خوريد كه در آن ها موي زنان و دختران حتماً از قسمت جلو و عقب روسري، مقنعه يا حتي شال طراحي شده در صفحات كتاب، بيرون زده است؛ گويي تصويرگران كتاب كودك تصور مي كنند كه اگر موهاي زنان و دختران تصاوير داستان را از زير روسري بيرون نكشند، حتماً مخاطب كودك خيال خواهد كرد كه اين زنان بي مو و كچل هستند!
اما اين موضوع زماني كه به تفكرسازي مي رسد خطرناك تر و مهم تر مي شود؛ به اين معنا كه وقتي تصويرگر مثلا در كتاب «آي بچه ها بهداشت» نوشته منصوره ياراحمدي خانم دكتر مهربان داستان را با مقنعه اي تصوير مي كند كه موهايش از زير آن بيرون زده است، ناخودآگاه چه پيامي را به دختر خردسال مخاطب اين كتاب، منتقل مي كند؟
در كتاب هاي «ني ني كوچولو گل پسره، با خنده هاش دل مي بره» نوشته ناصر كشاورز، «ياسمن نازنازي، پارك مي ره وقت بازي» نوشته مهرداد دفاعي، «توپولي مياد تو قصه ها...» نوشته مريم شهبازي، مادران كاردان و مهربان داستان حجاب كامل كه ندارند هيچ، با لب هاي قرمز و برجسته و صورت آرايش شده تصوير شده اند. آيا غير از اين است كه دختر خردسال مخاطب اين كتاب ها حالت طبيعي يك زن مسلمان را با آرايش و حجاب نصفه نيمه و از سر اجبار، تلقي خواهد كرد؟
چه بايد كرد؟
البته در ميان انبوه كتاب هاي كودكان، كتاب هاي كمي هم پيدا مي شوند كه در آن زنان تصوير شده، حجاب كامل دارند. مثلا كتاب «حسني مياي بازي كنيم؟» نوشته زرين رحيم بخش كه آقاي يوسف زبيدي تصويرگر آن بوده و در آن خانم معلم مهربان داستان داراي حجاب كامل است؛ يا مجموعه كتاب هايي كه انتشارات انتظار مهر مشهد منتشر كرده و شركت هنري آتي نگار تصويرگري آن ها را برعهده داشته است يا مجموعه كتاب هايي كه انتشارات تك نواز حجاز مشهد منتشر كرده است و بيش تر آن ها محتواي مذهبي دارند.
اما بايد قبول كرد كه اين نوع كتاب ها كم و محدود است يا در مكان هاي خاصي مانند بخش كودكان و نوجوانان انتشارات آستان قدس رضوي يا مسجد جمكران و نمايشگاه هاي قرآن توزيع مي شود.
حالا با اين تفاسير تكليف خانواده هاي متديني كه دوست دارند فرزندان شان دوست دار كتاب و كتاب خواني باشند، چيست؟ آيا آن ها بايد تنها طيف خاصي از كتاب ها را براي كودكان خود انتخاب كنند و از مواجه شدن فرزندان شان با كتاب هاي مخالف يا داراي موضع عليه مسائل اسلام، جلوگيري كنند؟
يا به دليل اين كه با هيچ مميزي نمي شود تصويرگر بي اعتقاد به حجاب را، مجبور به رعايت اصول اسلامي در تصويرگري هايش كرد، دائماً با هر كتابي كه با عقايد اسلامي هم خواني ندارد، كودك را نسبت به بايدها و نبايدهاي دين و هست و نيست هاي جامعه آگاه كنيم؟
قضاوت با شما مخاطب عزيز است.