بوستان حجاب

شبكه هاي اجتماعي مجازي، ابزار نويني در ارتباطات امروزي محسوب مي شوند. ابزارهايي «مجازي» كه هر روز سيطره خود را بيش از پيش بر زندگي «واقعي» ما مي گسترانند چنانكه توانسته اند نقش تعيين كننده اي در ابعاد گوناگون زندگي ما داشته باشند.

فناوري در خدمت سرگرمي!

«زهره حسيني» معاون شبكه اجتماعي تبيان با تاكيد بر كاركردهاي گوناگون اين شبكه ها به خبرنگار ما مي گويد: از مهمترين شاخصه هاي فناوري هاي نوين، كمرنگ شدن مرزهاي جغرافيايي و از بين رفتن فاصله هاي زماني و مكاني است. گرچه اينگونه به نظر مي رسد كه فناوري هاي نوين در جامعه ما شبيه به بستري براي سرگرمي و تفريح است، اما اين امر كاركردهاي مهم اين دسته از فناوري ها را كه ازسوي كشور ها و جوامع ديگر به كار گرفته مي شود نفي نمي كند كه از قضا اين دسته از كاركرد ها بسيار مهمترند و در خدمت سياستمداران و دولتمردان قرار گرفته اند. وي مي افزايد: چنانكه شاهديم كشورهاي غربي از فناوري هاي نوين براي جاسوسي اطلاعات، جنگ هاي اطلاعاتي، تاثير بر افكار عمومي، بروز و ظهور جنگ نرم و مواردي از اين دست استفاده مي كنند كه هشداري جدي در زمينه چگونگي استفاده و بكارگيري اين دسته از فناوري هاست.«فهميزي» كار شناس ارشد تحقيق در ارتباطات نيز مي گويد: صاحبنظران در تعريف وسايل ارتباط جمعي سه ويژگي مهم اطلاع رساني، سرگرم كردن و آموزش را بيان كرده اند. بر اين اساس، شبكه هاي مجازي مانند «فيس بوك» نيز مصداقي از رسانه است، به بيان ديگر شبكه هاي اجتماعي، رسانه هستند اما در كشور ما بيشتر نقش سرگرمي دارند.

تفريحي كه مي تواند گران تمام شود

با نگاهي به حضور كاربران ايراني در شبكه هاي مجازي مي توان دريافت يكي از كاربردهاي جدي اين شبكه ها براي آنان، گسترش روابط نوين است. «فهميزي» مدرس دانشگاه به بررسي اين روابط پرداخته است و به خبرنگار ما مي گويد: با نگاهي به وضعيت روابط كاربران ايراني مي توان دريافت، بيشتر به طور خاص گرايش به ارتباط با جنس مخالف دارند و گروهي نيز از سر كنجكاوي يا تمايل به آشنايي با فرهنگهاي ديگر، علاقه مند به ارتباط با ديگران هستند. البته اينگونه روابط با توجه به انگيزه ايجاد آن و سن و جنس دو طرف شكل مي گيرد اما براساس تجربه، بيشتر روابط افراد به ويژه در سنين پايين تر استمرار نمي يابد.

لذت آشنايي يا دام اخلاقي؟

با گسترش شبكه هاي اجتماعي، كاربران جوانتري به اين عرصه وارد مي شوند. اين در حالي است كه بيشتر پدر و مادرها از اين مساله آگاهي ندارند. چنانكه در پژوهشي معلوم شد،67 درصد از والدين آمريكايي از اينكه فرزندانشان در سايت هاي شبكه اي فعاليت مي كنند، اطلاع ندارند.

شخصيتهاي غيرواقعي

«برزگر» پژوهشگر مسايل اجتماعي دراين باره مي گويد: از آنجا كه بيشتر كاربران با شخصيتهاي غيرواقعي در اين شبكه ها ظاهر مي شوند، امكان بروز آسيبها براي افراد وجود دارد. زيرا ممكن است اين روابط از دنياي مجازي به زندگي واقعي كشيده شود، چنانكه هرساله صد ها كودك و نوجوان به دليل ناآشنايي نسبت به واقعيت هاي فضاي مجازي، قرباني خشونت ها و زورگيري ها مي شوند.

رغبت برخي كاربران به موضوعات سخيف

اين پژوهشگر ادامه مي دهد: هم اكنون امكان دسترسي به صد ها شبكه اجتماعي وجود دارد. اما آنچه بيش از هر چيز در اين فضا ها خودنمايي مي كند، تاكيد بر روابط دوستانه است. از اين رو فضاهاي مجازي، مي تواند آسيبهايي را به همراه داشته باشد به خصوص آنكه پژوهشها نشان داده اند كه رغبت برخي كاربران به موضوعات سخيف بيش از مسايل كارآمد است. چنانكه  دان زارلا، متخصص رسانه با بررسي بيش از 12هزار لينك در «فيس بوك» دريافت، لينك هايي كه درباره روابط جنسي باشد، 90 درصد بيش از لينك هاي ديگر، توجه كاربران شبكه اجتماعي را جلب مي كند.

فريبكاري با هويت مجازي

«فهميزي» نيز به آسيبهايي در اين زمينه اشاره مي كند و مي گويد: گاهي اوقات كاربران فضاهاي مجازي، آسيبهايي را تجربه مي كنند كه مي تواند شامل آسيبهاي روحي شديد، فرار از خانه، نابودي حيثيت و آبروي اجتماعي و حتي زيانهاي مالي به خانواده باشد.
وي درباره راهكارهاي پيشگيرانه نيز مي گويد: بايد با روشهاي ايجابي فرهنگي، نوجوانان و جوانان را در خصوص زيان ها و عوارض اين پديده به شناخت و روشن بيني رساند تا با اراده شخصي و از سر آگاهي، توانايي گرفتار نشدن در دام اين فناوري ها را به دست آورند.
«زهره حسيني» معاون شبكه اجتماعي تبيان نيز يادآوري مي كند: ايجاد هويت هاي مجازي و فريبكاري، وارد شدن به حريم شخصي ديگران و تجاوز به آن و بحران شخصيت، از آسيب هايي است كه مي تواند در پي ايجاد چنين روابطي به وجود آيد. افرادي كه دچار اعتياد به گفت و گوي اينترنتي هستند، بيش از اندازه درگيرِ روابط اينترنتي اند و احتمال اينكه به مسائل غيراخلاقي نيز آلوده شوند بالاست. چنانكه در ميان اين افراد، به تدريج دوستي اينترنتي جايگاهِ روابط خانوادگي و دوستان قديمي را مي  گيرد، كه اين اعتياد در بيشتر موارد به شكست در ازدواج  ها و تزلزل در روابط خانوادگي مي انجامد.