بوستان حجاب

مقدمه

پس از پيروزي انقلاب اسلامي پيش بيني مي شد جامعه به ارزشهاي والاي انساني كه اسلام بيانگر آن است روي آورده و عظمت از دست رفته خود را باز يابد . اگر چه بسياري از آداب و سنتهاي مبتذل غرب را كنار گذاشته وبسياري ازافراد جامعه بدنبال تحول بعد از انقلاب اسلامي ، به خود انساني خويش باز گشتند ؛ اما افرادي هم وجود دارند كه ارزشهاي مطرح شده انقلاب اسلامي را به تمسخر گرفته و در حسرت مبتذلات غربي و شرقي آه مي كشندو اصرار دارند كه با همان روش خود را بيارايند و در اجتماع ظاهر شوند . بعد از گذشت چند سال از پيروزي انقلاب اسلامي ، آيا وقت آن نرسيده كه اينان نيز به خود آمده و به حقايقي كه رنجيراسارت شهوت را پاره كرده طوق بردگي و بيگانه پرستي و هواي نفس را از گردنها  بيرون فرو مي نهد روي آورند ؟  آيا وقت آن نرسيده كه اينان از اسارت بي حجابي ، بي عفتي ، و بي حيايي رها شده و تسليم شرع و عقل شوند ؟

در اين مقال برآنيم كه مسئله مهم حجاب را از ديدگاه عقل و شرع و از رسول اعظم (ص) مطرح سازيم تا كساني كه متعبد به تكاليف  شرعي هستند برهان شرعي و عقلي آن را بدانند و آناني كه ارجي به اسلام نمي گذارند به نداي عقل پاسخ گفته و به حجاب  كه حافظ و پاسدار ارزشها و اصالتهاي اسلامي يك زن است روي آورند .

 تعريف حجاب

حجاب عبارتست از اين كه زن،خود را از نامحرم بپوشاند ، بگونه اي كه اگر پشت پرده قرار مي گرفت  عضو و برآمدگي اي از او ديده نمي شد و جلب توجه نمي كرد و منظور از ستر كه در كتب فقهي ذكر شده همين است .

حجاب از ديدگاه عقل و شرع

بدون ترديد آنچه در فقه اسلام بيان شده است گزاف و بي حساب نيست . بلكه تابع مصالح و مفاسدي است كه در متعلق هر حكمي وجود دارد . حرمت شراب ، دروغگويي ، خيانت در امانت ، و....به جهت مفاسدي است كه در آنها وجود دارد . و وجوب نماز ، روزه ، حج ، زكات ،و....به دليل مصالحي است كه در آنها موجود مي باشد .  همچنين واجب بودن حجاب و پوشانيدن بدن بيهوده نبوده ، بلكه به اقتضاي مصلحت فردي ، اجتماعي ، سياسي و فرهنگي بوده كه مورد توجه خداي متعال نيز قرار گرفته است و امر بدان تعلق گرفته است . همچنانكه ترك آن داراي مفاسدي است كه ملاك نهي از طرف شارع بوده و مورد نهي قرار گرفته است .

لازم به ذكر است كه عقل به لحاظ محدوديت و بدان جهت كه در محاصره غرايز ، احساسات ، خواسته هاي نفس  و...قرار گرفته است ، قادر نيست به همه مصحتها و مفسده ها پي برده و علت حقيقي واجب ، مستحب ، حرام ، مكروه و مباح بودن احكام را كشف كند . اگر چه به نحو جزئي آن هم در برخي از احكام چنين كشفي دارد و اغلب آنچه به عنوان فلسفه احكام از ديد عقل بيان مي شود به عنوان حكمت است نه علت .

برهان عقلي حفظ حجاب

حكم عقل در مورد حفظ حجاب دو گونه است :

1- خدا امر فرموده است كه زن خود را از نا محرم بپوشاند . آياتي از قرآن بيانگر امر فوق است و از آنجا كه خدا مالك انسان است ، عقل حكم به اطاعت از مالك و مولا مي كند . پس زن بايد بنا به حكم عقل كه امر به اطاعت از فرمان خدا مي كند ، خود را از نامحرم بپوشاند . اين دليل براي زن مسلمان متعبد بسيار عالي است؛ او در مقابل اين دليل خاضع است هر چند ممكن است به معيار وجوب حجاب و حرمت بي حجابي توجه نداشته باشد .

2- حكم ديگر عقل درباره پوشش صحيح ، حكم استقلالي است . بدين معنا كه به حكم شارع توجه نداشته باشد و خود به اين حقيقت نائل شده است كه : بر زن لازم است حجاب داشته باشد . عقل براي حكم خودش مقدماتي را فراهم مي كند و پس از روشن شدن مقدمات به نتيجه گيري مي پردازد .

برهان استقلالي براي حفظ حجاب

انسان عاقل با ترك شهوت راني و هرگونه وابستگي نادرست شهوي است كه به كمال مي رسد .

ترك پوشش كامل محرك شهوت است و باعث حاكميت غريزه  برعقل و مانع رشد و كمال انساني است و هر چيزي كه مانع ظهور انسانيت  باشد ، بايد كنار گذاشته شود . اما حفظ حجاب ، جلو بسياري از تحريكات شهوي و هوي و هوس را خواهد گرفت  و ارضاي غريزه را در كانال قانوني آن هدايت خواهد كرد. لذا به حكم عقل هر چيزي كه شرط لازم براي كمال و رشد مي باشد ، بايد اجرا شود . پس حفظ حجاب به عنوان شرط لازم عفت و حيا و نابودي فحشا بايد رعايت شود .

سؤال :اين كه ترك پوشش عامل و رعايت صحيح و كامل حجاب شرط لازم باري منع حركتهاي جنسي است ،  چگونه براي عقل روشن شده است ؟

پاسخ : عقل برخي از ابزار كارش را در بعضي از موارد به واسطه تجربه بدست مي آورد نگاهي به جوامع به اصطلاح پيشرفته و كشورهاي در حال توسعه بيندازيد ؛ خيلي دور نرويد : قدري به عقب برگرديد (رژيم گذشته ) و نظري به شمال تهران ، خيابان لاله زار ، گمرك و... بيندازيد و يك سري هم به كنار دريا بزنيد !!! نه خيلي لازم نيست به عقب برگرديد : همين الان يك نگاه عميق به خانواده هاي لا ابالي و بي حجاب يا بد حجاب بكنيد همه چيز برايتان روشن خواهد شد .

حجاب از ديدگاه شرع و منظر رسول اعظم (ص)

قبل از بيان ديدگاه شرع ، اين مطلب قابل ذكر است كه دين رابطه مستقيم با دستگاه عقلاني انسان داشته و بعد حيواني و نباتي انسان قابليت پذيرش مذهب را ندارد .

آنان كه از بعد حيواني به دين مي نگرند ،ميل و رغبت به دينداري  ندارند ، زيرا آزادي غرايز ( غريزه جنسي ، غضب ، خواسته هاي تن و .... )در نفي دين است . آنچنانكه رهايي عقل و حريت آن در پرتو دين و آنجا تكاليف  و وظايف ديني است . آنانكه از پشت عينك غرايز به مسائل ديني مي نگرند و آنها را تجزيه و تحليل مي كنند ، انسان را اسير مي بينند  اين يك حقيقت است كه دين بعد حيواني انسان را به بند مي كشد و كنترل مي كند ؛ ارضاي  خواسته هاي آن را از راه هاي غير شرعي  حرام مي داند . اغلب آنهايي كه انتقاد به مسائل ديني دارند و آنها را قابل اجرا نمي دانند ، براي همين است كه حقايق مذهبي را در دستگاه خواسته هاي حيواني تحليل مي كنند .

رسول گرامي اسلام (ص) فرمود : « انما يدرك الخَيرُ كُلُهُ با لعقلِ وَ لا دينَ لِمن لا عقلَ لَهُ .»

تمام خير ، منحصراً در عقل قابل درك است و هركس كه عقل ندارد دين ندارد .

اين حديث مؤيدي قوي براي اثبات مطلب فوق است كه انسان تنزل يافته در مرحله حيوانيت دين ندارد ، زيرا دين در مرحله عقل مطرح مي شود .

نتيجه اينكه : ما بايد دين را از ديدگاه عقل بررسي كنيم نه از پشت عينك هواهاي نفساني . تأكيد مذهب بر حجاب نيز بايد از همين ديدگاه ارزيابي شود و الا فرياد بعد  شهواني اين است كه :

چادر از سر زن برداريد بگذاريد زن عريان به خيابان بيايد و مانع تمتعات زن از مرد و مرد از زن نشويد .

پوشش اسلامي از منظر شرع

« يا ايُّها الذين قُل لِأزواجكَ  وَبَناتِكَ وَ نُِاءالمؤمنينَ عَلَيهِنَّ من جَلابيبِهِنَّ ذلكَ اَدني اَن يعرفنَ فَلا يؤذَينَ وَكان اللهُ غشفوراً رَحيماً »  اي پيامبر به زنان و دختران خود و به زنان مؤمنين بگو تا   خود را بوسيله جامه اي كه تمام بدن آنها را فرا گيرد بپوشانند به نحوي كه جايي از بدنشان در منظر و ديد نامحرمان نباشد . اين نزديكترين چيزي است كه آنها به عنوان اهل عفت شناخته شوند پس در اين صورت افراد هرزه متعرض آنها نمي شوند و اذيتشان نمي كنند .  

در مورد كلمه جلبات گفته شده است : « الجلبابُ : الرَّداءُ الذي يستُرُ من فَوقٍ الي أسفلٍ او كُلُّ ما يستَتَرُ بِهِ من كساء او غيرِهِ وَ وَ جَمَعُهُ جلابيب »

جلباب روپوشي است كه از بالا تا پايين را مي پوشاند يا هر چيزي كه بدن به سبب آن پوشيده مي شود ، خواه كساء باشد يا غير آن و جمع آن جلابيب مي باشد .

به هر حال آيه دلالت دارد بر اين كه زنان بايد از روپوش كامل جهت پوشش تمام بدن و اندام استفاده كنند پوششي كه معرف شخصيت و عفت زن مومن باشد . اين موجب مي گردد كه افراد لا اباليجرأت نكنند به او جسارت كرده و به ديد شهوت و هوس راني به او بنگرند .

در سبب نزول آيه فوق چنين بيان داشته اند : كه زنان براي نماز به مسجد مي آمدند و نماز را به امامت رسول خدا به جاي مي آوردند . شب كه براي نماز مغرب و عشا از خانه خارج شده و بيرون مي آمدند ، جوانها بر سر راهشان مي نشستند و به آنان متعرض شده و اذيتشان مي كردند .اين آيه براي جلو گيري از اين عمل زشت نازل شد . از مطلب فوق استفاده مي شود كه علت گستاخي جوانان نبودن پوشش كامل زنها بوده است .

بي حرمتي به حجاب 

 قال النبي (ص) : « ايما أمرهٍ وَضَعَت ْ خمارَها في غَيرِ بيتِ فَقَد هَتَكَت حجا بَها »

رسول اكرم فرمود : هر زني كه براي غير شوهرش روسري خود را كنار بگذارد ، هر آينه به حجاب خود بي حرمتي كرده است .»

آيات حجاب در قرآن

وَقُلْ لِلمؤمناتِ ...... لا يبدين زينَتَهُنَّ الّا ما ظَهَرَ منها وَليضرِبنَ بِخُمُرهنَّ علي جيوبهنَّ » اي رسول خدا ، به زنان مومن بگو ...زينت خود را آشكار نسازند مگر آنچه قهراً نمايان است و روسري هاي خود را بر سينه و گردن خود بيفكنند .»

وَلا يضربنَ بارجُلِهِنَّ لِيعلَمَ ما يخفينَ من زينَتَهُنَّ » و زنان هنگام راه رفتن پاي خود را به زمين نكوبند تا زينت پنهانشان شناخته نشود .»

يا بني آدمَ قَد انزلنا عَلَيكُِم لِباساً يواري سَواتِكُم و ريشاً و لباسُ التَّقْوي ذلك خَيْرٍ .» اي فرزندان آدم ! بر شما لباسي فرو فرستاديم كه اندام (عورت ) شما را مي پوشاند و نيز پوششي فرستاديم كه مايه زينت شماست ، و بدانيد كه لباس تقوي بهتر است .»

اي فرزندان آدم ! مبادا شيطان شما را بفريبد چنانكه پدر و مادر شما را از بهشت بيرون كرد ، لباسشان را از تن آنان بيرون آورد تا عورتشان را بنماياند »  

بهترين گوهر

فاطمه الزهرا (س) : خَيرُ لِنِّساء اَن لا يرين الرجالَ و َ لا يراهُنَّ الرِّجالُ »

روزي رسول خدا (ص) از اصحاب خود پرسيد : چه چيز براي زنان بهتراست ؟ اصحاب ندانستند . علي (ع) نزد فاطمه (س) آمد وپرسش پيامبر را با او در ميان گذاشت . فاطمه (س) پاسخ داد :

بهترين عمل براي زنان آن است كه مردان نامحرم را نبينند و مردان نا محرم نيز آنها را نبينند. »

چون علي (ع) خدمت رسول خدا (ص) بازگشت ، پاسخي را كه فاطمه داده بد عرض كرد . پيامبر فرمود : چه كسي اين پاسخ را براي تو بيان كرده است ؟ علي عرض كرد فاطمه ؛ پيامبر فرمود : « انَّها بَضعَهٌ منّي » فاطمه پاره تن من است .»

گروهي از مغرضان و نا آگاهان به دستورات اسلام ،اين حديث و امثال آن را با توجه به مناسبات جديد بشري و حضور ناگريز زن در اجتماع ، براي زن امروز نا كار آمد مي دانند .

اما در پاسخ آنان بايد گفت :  اولاً حضرت زهرا در اين سخن يك توصيه اخلاقي را براي زنان تأكيد كرده است . يعني با نگاه به ويژگيهاي روحي و جسمي زن از يك سو و نياز بشر در هر عصر و زمان به حفظ ارزشهاي اخلاقي و انساني  كه در رأس آنها همزيستي سالم اخلاقي زن و مرد است از سوي ديگر ، سفارش دور بودن از مرد را مطرح كرده است چرا كه زن نقش اساسي در سلامتي يا فساد ان ارزشها ايفا مي كند .

ثانياً : با توجه به شواهد تاريخي و سيره مسلمانان در قرون اوليه ، كه حاكي از حضور زنان در عرصه هاي مختلف اجتماع است ؛ قطعاً اين حديث شامل زناني نيست كه به نوعي موظف به پذيرش مسئوليت هاي اجتماعي هستند و آن حضرت نيز در مقام نفي اين واقعيت از زندگي مسلمانان نبوده است .

ثالثاً : شايد اين سفارش و تأكيد بانوي نمونه اسلام حكايت از حقيقتي بزرگ باشد كه امروز شاهد آن هستيم و آن اينكه هر چه زنان از مسئوليت اصلي خود يعني ساختن بهشت خانواده و تربيت نسل سازنده براي جامعه فاصله بگيرند ، ناچار به ويرانه ها و ناهنجاريهاي اجتماعي بپرهيزند و به مسئوليت سنگين خود توجه كنند .

امروز آثار شوم شعار انحرافي «ضرورت حضور زنان در كنار مردان » در ميدانهاي مختلف اجتماعي آشكار گرديده كه در واقع اين ميدانها به ميدانهاي رقابت با مردان تبديل شده است .

 متأسفانه توجه نداشتن به ويژگيها و تواناييهاي زن ومسئوليت اصلي وي در خانه ازيك سو و عدم زمينه سازي لازم و ايجاد شرايط مناسب براي حضور سازندة او در جامعه ازسوي ديگر موجب گرديد تا نه تنها زن نتواند به ايفاي نقش سالم بپردازد كه به موجودي خسته ، سرگردان و در نتيجه بي معني مبدل شود .

استاد شهيد مطهري در كتاب مسئلة حجاب ص 241 مي فرمايد :

آنچه اسلام مي گويد نه آن چيزي است كه مخالفان اسلام ، اسلام را بدان متهم مي كنند ، يعني محبوسيت زن در خانه نه نظامي است كه دنياي جديد آن را پذيرفته است و عواقب شوم آن را مي بيند ، يعني اختلاط زن ومرد در مجامع . اسلام مي گويد : نه حبس نه اختلاط . بلكه حري ،سنت جاري مسلمين از  زمان رسول خدا همين بوده است كه زنان از شركت در مجالس و مجامع منع نمي شده اند ولي همواره اصل «حريم» رعايت شده است . در مساجد ومجامع ، حتي در كوچه و معبر ، زن با مرد مختلط نبوده است.

روايات حجاب از منظر رسول اعظم (ص)

واي بر زنان از بزكهايشان

قال النبي : وَيلٌ لِنِّساء مِنَ الاحمرَينِ ، الذَّهَبِ وَالمُععصفَرِ . پيامبر اكرم مي فرمايد : « واي بر زنان از دو چيز زينتي : طلاو جامة زيبا »

مقام معظم رهبري مي فرمايد : آيا جنايتي از اين بزرگتر نسبت به زن هست كه زن را با آرايش ، مد و جلوه گري زينت آلات سرگرم كنند و از او به عنوان يك ابزار و وسيله استفاده كنند ؟

نتيجه خود نمايي

قال النبي « مَثَلُ الرافِلَهِ في الزينَه من غَيرِ اَهلِها كَمَثَلِ ظُلمَه يوم القيامه لا نورَ لَها .

پيامبر اكرم (ص) فرمود : « حكايت زني كه دامن كشان و آميخته به زينت در بيرون خانه رفت و آمد مي كند ، چون ظلمتي است كه در روز قيامت كه از خود نور ندارد .»

سايه شيطان

قال النبي : اَلمَراه عَورَه فَاذا اَخرَجَت اِ ستشرَفَها الشطان

پيامبر اكرم فرمود : زن اندامي شهوت انگيز دارد (اگر خود را نپوشاند ) همين كه از خانه خارج شد ، شيطان او را احاطه مي كند»

پايان بي حجابي

قالنبي : اَيماإمرَاه نَزَعَت ثيابها في غَيرِ بَيتها خَرَقَ عزَّ وَجَلَّ عَنها سِترَهُ

پيامبر اكرم فرمود : هر زني كه لباس خود را جز در خانه خود بيرون آورد خداوند پردة خويش را از او بر مي گيرد .

مد گرايي و بي حجابي

قال النبي : اِستَعينواعَلي النِّساء بِالعُري فَإنَّ احداهُنَّ ثِيابُها وَ اَحسَنَت زينَتَها اعجَبَهاالخُروجُ.

پيامبر اكرم فرمود : از كمي لباس براي نگهداري زنان كمك بگيريد زيرا وقتي زن لباس فراوان و زينت كامل دارد مايل به بيرون رفتن است .

از عوامل مهم بد حجابي در جامعه ، گرايش به تجملات و تنوع كاذب در لباس و پوشش است . زنان هر چه بيشتر به دنبال مدها و لباسهاي مختلف باشند بيشتر به دنبال خود نمايي و به تعبير قرآن« ترج » خواهند رفت گر چه اسلام عزيز به بهداشت پوشش مناسب توجه فراوان دارد اما زياده روي و تجمل گرايي را بسيار ناپسند مي داند .اين عمل علاوه بر اسراف و حرام بودن ، خطرات روحي و رواني فردي و اجتماعي بسياري به دنبال خواهد داشت .

فتنه عظيم زنان

فتنه كمبودها را ديديد و صبر كرديد و من از فتنه رفاه بر شما بيم دارم كه از طرف زنان مي آيد ، هنگامي كه النگوي طلا و پارچه هاي فاخر به تن مي كنند و توانگران ( اگر شوهر توانگر دارند ) را به زحمت مي اندازند و از فقير ( اگر شوهر فقير دارند ) چيزي كه بدان دسترسي ندارد بخواهند .

نتيجه گيري

گرايش انحرافي به امور دنيوي و تجملات چيزي است كه پس از تحمل سختيهاي هر انقلاب گريبان جامعه انقلابي را مي  فشرد . آنچه رسول گرامي اسلام از آن بر امتش بيم دارد ، همان چيزي است كه امروز جامعه اسلامي ما نيز پس از سر بلندي از دورة انقلاب و جنگ تحميلي مي فشرد. به اميد آنكه ما هم در جامعه اسلامي اين دوره با صبر در برابر دنيا طلبي نفس از هدايت الهي فاصله نگيريم .

منابع

تفسير نمونه  ، آيت الله مكارم شيرازي

مسئلة حجاب ، استاد شهيد مطهري

حجاب ،  انتشارات مؤسسه در راه حق

چهل حديث حجاب ، عبدالعلي براتي

رايحه نجات ، زهرا زواريان

ام البنين رحيمي تالار پشتي