بوستان حجاب

يکي از اساسي ترين نيازهاي بشر که ريشه در فطرت انساني دارد و در وجود آدمي به وديعت نهاده شده است، حس پرستش و تعالي و قرب به معبود است. در ميان انسانها کساني در تقرب به معبود يگانه توفيق بيشتري به دست مي آورند که از ضميري رقيق و روحي لطيف برخوردارند. در حقيقت لطافت درون و صفاي باطن رابطه مستقيم با ميزان توفيق در طي منازل سلوک و معرفت دارد. سالکان طريق قرب و انس با معبود يگانه، سالياني مي کوشند تا صاحب ضمير پاک گشته و از لطافت باطن بهره مند گردند تا از اين رهگذر چشمه زلال معرفت در دل و جان آنان جريان يافته و پيوند آنان با حضرت دوست برقرار گشته و زمينه طي منازل تا رسيدن به مقام و مرتبه قرب حضرت باري تعالي برايشان ميسر گردد.
گر چه تمامي ابناي بشر به شهادت لباب ارجمند الهي از قبايل و گونه هاي مختلف آن مساوي بوده و ملاک امتياز همه آنان در پيشگاه خداوند تقوي و پرهيزگاري است و در اين ميان تفاوتي ميان زن و مرد وجود ندارد با وجود اين اهل معرفت و عارفان سالک در عين تأکيد بر شرايط مساوي براي مردان و زنان در توان مسير و سلوک عرفاني، زنان را به دليل برخورداري از لطافت روحي در اين عرصه موفق تر مي دانند. عرفا حقيقت زن را عين حقيقت مرد و تفاوت اين دو جنس را در تشخص آنان مي دانند؛ زيرا گوهر زن و مرد يکي است و به يک مبدأ باز مي گردند از اين رو تمام مقاماتي که رسيدن به آنها براي مردان قابل تصور است، براي زنان نيز مقدور و ميسر است. اهل معرفت دليل زيادت مردان اهل سلوک و راه يافته را در مقايسه با زنان(گر چه تعداد زنان اهل معرفت نيز چندان اندک نيست) فراهم بودن زمينه هاي بيشتر براي مردان و يا در نوع تربيت و محيط اجتماعي و خانوادگي، سنتها و عادات اجتماعي مي دانند، آنان به تبع پيامبر مکرم(ص) سهم زنان را در مظهريت براي اسما و صفات الهي به دلايلي که در جاي خود بيان شده است، بيش از مردان دانسته اند.
ميان اين نگرش بسيار زيبا و لطيف به مقام و جايگاه زن در عالم آفرينش و در نزد خداي سبحان و آفريننده زيباييها رابطه معناداري وجود دارد. آية ا... عبدا... جوادي آملي، (زن در آيينه جمال و جلال) از اين رو در عرفان اسلامي زن يا مرد بودن جزو شرايط و ويژگي هاي اولياء الهي ذکر نشده است. رسيدن به چنين مقام و جايگاهي هم براي زنان و هم براي مردان امکان پذير است. بودند زناني که در اين عرصه گوي سبقت از مردان ربوده و در کمال و تعالي و پيمودن مسير عبوديت به مقام فناي في ا... نايل آمده اند. از آن جمله مي توان به مقام و منزلت حضرت مريم اشاره کرد. او تنها بانويي است که نامش در قرآن در سي و چهار آيه و در بيش از 20 سوره از سوره هاي قرآني آمده است. قرآن کريم مريم را مطيع امر پروردگار(تحريم/ 12 ) راستگو و تصديق کننده کلمات خداوند بر مي شمارد. (مائده/ 75 و تحريم/ 12 )
در احاديث اسلامي نيز مي خوانيم خديجه دختر خويلد و همسر پيامبر(ص)، حضرت فاطمه زهرا، مريم و آسيه همسر فرعون از برترين زنان اهل بهشتند.(درالمنثور، ج 6 ، ص 246 )

* مقام و جايگاه حضرت فاطمه(س)
با اين همه مقام و ارزش وجودي حضرت زهرا(س) به نص صريح روايات قابل مقايسه با هيچ يک از زنان عالم نيست، او ناموس کبري و ثقل اصغر است(بحارالانوار، ج 23 ، ص 106 ) زيرا انوار الهي و هاديان نور و روشنايي از سايه وجود آن بانوي مطهر منشأ گرفته اند.
مقام و منزلت فاطمه(س) و جايگاه او نزد خداوند براي بشر عادي قابل درک نيست. بانويي که در قله کمال و انسانيت ايستاده است و آيينه تمام نماي انسان کامل در تمام ابعاد و زواياي زندگي است. ممکن است تصور شود که فاطمه(س) از آن جهت ارزش و شخصيت يافته است که فرزندي شايسته براي اشرف آفريده هاي بشري بوده است و يا همسر کسي است که در عبوديت و بندگي با همت و قرين است و يا مادر کساني است که مشعلدار عرفان و معرفت و سلوک و هدايتند، اما فاطمه(س) در عين حال که همه اين افتخارات را داشته و از فضايلي بسيار روشن از آنچه گفته آمد نيز بهره مند است؛ ملاک و معيار امتياز او ويژگي هاي ذاتي و تعالي روحي و معنوي آن بانوي بزرگوار است.
او کسي است که حقيقت هستي برايش مکشوف شده است، او جز به نور و زيبايي و محبت و عشق به حق نمي انديشد، او هيچ چيز را جز لقاي محبوب بر خود نمي پسندد. هم از اين روست که رضاي او رضاي خدا و پيامبر(ص) و رضاي خدا و پيامبر رضاي اوست و غضبش چونان غضب خداوند است. (بحارالانوار، ج 43 ، ص 22 - 19 )
عارف وارسته مرحوم شاه آبادي در کتاب رشحات البحار آنجا که مراتب حضور قلب را بيان مي نمايد، مقام هفتم از مقامات دهگانه را در حضور قلب مقام فناي صفاتي مي دانند که در اين مقام انسان مورد تجليات اسماء و صفات حق واقع شده و اسامي و صفات خداوند يکي پس از ديگري بر انسان تجلي مي کند تا جايي که انسان غافل از صفات خود گشته و متخلق به اخلاق الهي مي گردد، مقام بعدي سالک در اين طريق مقام و مرتبه شهود حق است. نهمين مرتبه از مراتب حضور قلب مقام عشق به حق است که موجب فناي انسان و غفلت او از ذات خويش است و در نهايت اين مقام، مقام انعام و بقاي بعد از فناست. (رشحات البحار، ص 173 )
با اين توضيح به درک بيان پيامبر(ص) درباره دختر گرامي اش تا حدي نزديک مي شويم که مي فرمايد: خداوند متعال قلب دخترم فاطمه و تمام اعضا و جوارح او را از ايمان و يقين سرشار نموده است. (بحارالانوار، ج 43 ، ص 29 ) و اين يعني آيينه تمام و کمال تجلي اسماء و صفات حق در وجود حضرت صديقه کبري و اين بدين معني است که ذات و وجود فاطمه(س) حق نماست. البته آنچه درباره اين حديث شريف گفته شد، باز معناي ظاهري و تنزل يافته آن است و حقيقت آن نزد صاحبان معرفت داراي عمق و ژرفايي است که بر همگان مکشوف نيست. بانوي وحيد عالم مظهر کامل تمام مراتب حضور است. از اين رو او سيده زنان جهان آفرينش از اولين تا آخرين است. (بحار، ج 43 ، ص 26 )
آن حضرت برگزيده زنان عالم از سوي خداوند است(همان) او ليلة القدري است که يازده انسان کامل و يازده قرآن ناطق از او نزول يافته است و هم از اين روست که ادراک و شناخت حقيقت وجودي فاطمه کبري(س) همگان را مقدور و ميسور نيست و ما ادراک ما ليلة القدر(قدر/ 2 ) امام امت، آن عارف شيفته در کتاب آداب الصلوَ در مقام و منزلت مادرش حضرت صديقه کبري(س) اشاره مي کند که عارفان در آثار خود نماد روز را به وجود مقدس اميرمؤمنان و نماد شب را به وجود مطهر حضرت فاطمه زهرا(س) تطبيق کرده اند ، که روز مظهر ولايت و شب مظهر غيب است. (آداب الصلوَ، ص 330 - 329 )
امام خميني(ره) ضمن آنکه از توصيف معنوي حضرت زهراي اطهر اظهار عجز مي کند، روايتي را با سند معتبر از کافي نقل مي نمايد که در آن امام صادق(ع) مي فرمايند: در مدت 75 روز از حيات فاطمه(س) پس از پيامبر(ص) جبرئيل نزد حضرت فاطمه(س) مي آمد و ضمن تعزيت و دلداري اخباري از آينده را براي آن حضرت بيان مي کرد.
امام خميني(ره) نزول جبرئيل را که از اشرف ملائکه خداوند و تنها براي گروه خاصي از پيامبران الهي نازل مي شده است بالاترين فضيلت براي حضرت فاطمه(س) مي دانند. (صحيفه نور جلد 20 ، ص 16 - 4 )
آري اين بانوي يگانه در اثر قرب به حق به مقامي دست يافته است که او را در جايگاهي برتر از بسياري از اوليا و حتي انبياي الهي قرار مي دهد و با خواص از پيامبران خدا همتراز و همرديف مي سازد، زيرا خداوند در قرآن او را از صالحان و در گروه آنان قرار داده است.
اين همه افزون بر صلاحيت ذاتي آن حضرت با تلاش و عبوديت حقيقي براي معبود عالم خلقت و انس و الفت با آن يگانه بي همتا حاصل آمده است، فاطمه(س) چنان مستغرق در نيايش و ستايش مي شد که وقتي در محراب عبادت مي ايستاد، نور وجود مقدسش چون خورشيد بر ملائکه آسمان مي تابيد و به فرشتگان گفته مي شد، بنگريد فاطمه را چگونه از خوف خدايش در محراب عبادت و بندگي به خود مي لرزد و با تمام وجود و در نهايت حضور قلب به نيايش با پروردگارش پرداخته است. (بحار، ج 43 ، ص 72 )
مقام رضا و صبر فاطمه(س) نيز مثال زدني است. او در تمام لحظات زندگي پربار خويش لحظه اي از ياد خداي خويش غفلت نداشته است، تمام درد و رنج و زحمات طاقت فرساي ناشي از گرفتاريها، گرسنگي، مصائب سنگين و طاقت فرسا چونان از دست دادن پدر و مقتداي خويش و سرور پيامبران الهي و حق کشي هايي که پس از آن حضرت و در ايام عزاداري آن بانوي ارجمند نسبت به همسرش علي(ع) رخ داد و محروميت هايي که از اموال و املاک شرعي آن حضرت پيش آمد، همه را به جان خريد.
عمق درد و رنج آن بانوي يگانه را مي توان در پايان منشور عارفانه اش مشاهده نمود که مي فرمايد: اين آهي است از سينه پردرد من که ديگر طاقت تحمل آن را نداشتم و خواستم اين اندود از دل بيرون افکنم و حجت را بر شما تمام کنم(فرازي از خطبه حضرت زهرا(س)) آري صبر فاطمه و رضاي او بر رضاي حضرت دوست موجب شد تا در کوره سوزان مصائب و گرفتاريها چنان آبديده گردد که اوج و عزتش نمايان و مقام و مرتبتش بي پايان گرديد.
من اگر کام روا گشتم و خوشدل چه عجب
مستحق بودم و اينها به زکاتم دادند