بوستان حجاب

دوران حيات سياسي و اجتماعي ائمه معصومين (ع) مشحون از رخدادهايي است که گاه بواسطه جهل و نا آگاهي جامعه و گاه سلطه سردمداران زر و زور رويارويي با آن را دشوار مي نمود. ناگفته پيداست مشکلات دروني چنين جامعه اي کمتر از مشکلاتي نبود که از خارج و از سوي دشمنان بر آنان وارد مي شد. حاکمان سلطه که همواره از تحميق توده هاي مردم سود مي جسته اند، تمامي عزم خويش را صرف مبارزه با راهنمايان و هادياني مي ساختند که تلالو چراغ هدايتشان جاده پر فراز و نشيبي را که به کمال انساني مي رسيد روشن مي ساخت.
در اين ميان جبهه کفر و الحاد از تمامي ترفندهاي فکري ممکن براي آسيب رساندن و رخنه در ميان شيعيان و تضعيف رهبري آنان بهره مي جست.يکي از اين شيوه ها استفاده از حربه " غلو " در دين و پيشوايان ديني جامعه بود. حربه اي که چنانچه موثر مي افتاد، مي توانست نظام اعتقادي اسلام را دچار آسيب جدي سازد. غاليان احاديث را خود وضع مي کردند و آنها را در ميان گفته هاي امامان وارد مي کردند. جعل حديث و نسبت دادن آن به ائمه از يک سو باعث فراهم آمدن ياران و پيرواني براي آنها مي شد و از سوي ديگر به آنها کمک مي کرد تا در ويران ساختن شرع توفيق يابند. درشرايط دشواري که غلات، به منظور سود جويي ويا به دليل کج فکري، خود را به ائمه شيعه (ع) منتسب کرده و مخالفتهاي ائمه با خود را نوعي تقيه قلمداد مي کردند، عده اي فريب غاليان را خورده و از نظر عقيدتي به انحراف کشانده مي شدند، اين جريان در بد نام ساختن شيعيان نزد فرق ديگر بسيار مؤثر مي افتاد. از اين روي امامان شيعه (ع) به هر طريق سعي داشتند تا دامن تشيع را از لوث غلوپاک کرده وغلات را از خود طرد نمايند وبدين وسيله راهي براي حل مشکلات دروني خود پيدا کنند.
امام هادي(ع) که بخش قابل توجهي از دوران حيات سياسي و اجتماعي ايشان صرف مواجهه و رويارويي با اين انديشه انحرافي گرديد در اين خصوص مي فرمود: کفر بر چهار بنياد استوار يافته است: فسق، غلو، شک و شبهه.ايشان از اين روي خود همواره مي کوشيد اين جنبه ها را افشا کرده و نظر خود را درباره اهل غلو منتشر و روايات خويش را بشناساند.
فتح بن يزيد جرجاني ضمن روايت مفصلي ازامام هادي (ع) اعتراف مي کند که او بر اين باور بود که امام به خوردن وآشاميدن نيازي ندارد؛ زيرا با مقام امامت سازگار نيست؛ وامام هادي (ع) خطاب به وي فرمود: اي فتح بن يزيد ! حتي پيامبران که اسوه ما هستند، مي خورند ومي آشامند و در بازارها راه مي روند وهر جسمي چنين است، جز خدا که جسم را جسميت بخشيده است. پيش از اين بر اثر برخورد حضرت امام صادق(ع) با غاليان مدتي فعاليت آنها فروکش کرده بود ولي آنان در زمان امام هادي (ع) دوباره پا گرفتند. به نظر مي رسد آنان محيط را در عصر امام هادي (ع) براي از سر گيري و علني ساختن تلاشهاي خود مناسب ديدند و اين دعوت آنها در ميان دشمنان اسلام با استقبال رو به رو شد. امام (ع) با توجه به وجود اين عده و فعاليت آنان و وجود شخصيتهايي همچون علي بن حسکه قمي، قاسم يقطيني، حسن بن محمد بن باباي قمي، محمد بن نصير فهري و فارس بن حاکم در رأس آنان، سکوت در مقابل اين گروه گمراه و گمراه کننده را جايز ندانست و به صورتي قاطع و صريح به مبارزه با تفکر آنان پرداخت. تکذيبها وطردهاي مکرر امام هادي (ع) و از غاليان سبب شد که آنها رو به زوال گذارده و مهمترين سلاحشان که انتساب و تمسک واهي به ايشان و ديگر ائمه طاهرين (ع) بود را از دست بدهند. ايشان از راه بيان عقايد صحيح و غير افراطي، افشاگري پيرامون رؤساي غلات و اهداف و توطئه هاي آنها، بيان نتايج عقايد غلو آميز تلاش پرثمري را در راه اضمحلال اين پديده به کار بست. نتيجه اين تلاش با برکت آن شد که هنوز قرن چهارم هجري به پايان نرسيده بود که همه اين فرقه ها به کلي مضمحل شده و از ميان رفت؛ نتيجه اي که امکان تحصيل آن جز از اين راه فراهم نمي گشت.
منابع : 1 - پيشوايي، سيره پيشوايان، 2 - تبيان، عباس کوثري